در رشته تاریخ درس بسیار شیرین و دلچسبی وجود دارد به نام تاریخ در ادبیات. دانشجو در این درس نحوه استفاده از متون ادبی به عنوان منابع کمکی درس تاریخ و تاریخ شناسی را فرا میگیرد و میآموزد ادبیات یکی از آیینههای تاریخ است که حوادث و جریانهای تاریخی را بازتاب میدهد. البته ادبیات در دوران معاصر گسسترش یافته و لذا بیش از گذشته به کار باز خوانی تاریخ میآید.
احمد مطر شاعر مبارز عراقی از سال 1985 در لندن زندگی میکند. اشعار گزنده و نیش دار او باعث شده تا اکثر زمامداران عرب از او متنفر باشند. زیرا این اشعار تاثیر به سزائی در تهییج جوانان و مردم عرب به مبارزه جهت کسب آزادی و حقوق پایمال شده ایشان دارد. سهولت در گفتار واسلوب شعری، سرودههای شاعر را بسیار زیبا و دلنشین میسازد. البته خواندن شعر به زبان اصلی و فهم آن لطف دیگری دارد و ترجمه هرگز نمیتواند منظور و احساس شاعر را به خواننده منتقل نماید. احمد مطر در بهار انقلابهای عربی فعال است. یکی از اشعار او در خصوص تحولات سوریه است که در عین حال بازتاب نگرش احمد مطر از باز خوانی این حوادث میباشد. احمد مطر در این شعر از طنز و کنایه و سخنان نیش دار و گزنده بسیار استفاده کرده است. بنا به ضرورت چند بیت از این شعر ترجمه نگردید، با این وجود شعر یاد شده از ارزش والائی در انعکاس نگرش تاریخی احمد مطر به سوریه دارد. او در قالب چند واژه که آن را عنوان شعر قرار داده، انتقادات خود را از دو روئی حاکمیت شروع میکند... به نظر میرسد زیاده گوئی از ارزش هنری کار احمد مطر میکاهد، لذا ترجمه شعر یاد شده تقدیم میشود:
مقاومت با وراجی ... ایستادگی با خالی بندی
او فراخوان میدهد
در خیابانهای شام میتازد همچون عَنتره[2]
تا محاصره کند، جولان[3] و قنَیطره...
مبارزی است سلاح بر نکشیده
و به جولان تانک و هواپیما نفرستاده
به طرف دشمن تیر پرتاب نکرده
اما هنگامی که مردم سخن میگویند
از خواب میپرد
بر سر افرادش فریاد میزند:
توطئه !! توطئه
***
به مردم اعلان جنگ داده
پاسخ کلام را با کشتار میدهد
مبارزی است که طب و سیاست را با هم میفهمد[4]
از چشم پزشکی استعفا داد
تا در مطب "حکمرانی" کار کند
لذا مردم را تکه پاره کرد
و گوشت و استخوان آنها را فروخت
و با زیرکی از مردمش عذر خواهی نمود
***
عذر میخواهم از شما
ای مردم
که از استخوانهای شما خرمن ساختم
عذر میخواهم
ای مردم
که در وقت نگهبانی دزدی کردم
عذر میخواهم
ای مردمی که در وقت نگهبانی از شما
خنجر به پشتتان زدم
عذر میخواهم
اگر چه من تحصیلات دکترا دارم
اما قصاب و خونریز ... و قاتل ارثی هستم!
***
دکترها به من یاد دادند
در جراحی زبان، ساطور به کار برم
خدا به داد کسی برسد
که به دور از چشم دیگران "نه" بگوید
***
سرزمینش زندان
مردمش یا زندانی هستند
یا زندان بان
سرزمینش گورستان
درختانش لباس سبز نمیپوشند
یا سیاه پوشند و یا کفن پوش
دریغ بر انسان
او رئیس حکومت است یا راهزن؟
چه کسی مردم تحت حکومتش را به گلوله میبندد؟
***
ای سوریه گریه نکن
بر سر قربانی
اعلان عزاداری مکن
زخمهایت را مپوشان
پارههای تنت را جمع مکن
همان نخستین خونی که ریخته شد، مسئله را تمام خواهد کرد
مثل درخت بلوط در مقابل هر گلوله و تفنگی
پایدار باش
مثل گلهای غمگین که بر ایوان خانههای شام میرویند
پایدار باش
***
و در برابرشان بانک آزادی سر بده
و در برابرشان بانک آزادی سر بده
--------------------------------------------------------------------------------
[1] - پژوهشگر و کارشناس مسائل خور میانه.
[2] - عنترة بن شداد از شعرا و پهلوانان دوران جاهلیت بود که در 90 سالگی در میدان جنگ کشته شد.
[3] - جولان در استان قنیطره سوریه واقع است. این منطقه در جنگ شش روزه سال 1967 به اشغال اسرائیل در آمد و اسرائیل آن را ضمیمه خاک خود نمود.
[4] - بشار اسد رئیس جمهور فعلی سوریه سومین فرزند حافظ اسد است که در رشته چشم پزشکی تحصیل کرده است.
نظر شما