در این بین با توجه به تنشهای اخیر برای بررسی بیشتر اوضاع سیاسی این کشور در آستانه انتخابات به گفتگویی با داوود احمد زاده کارشناس مسائل مصر، استاد دانشگاه و پژوهشگر در این زمینه پرداخته ایم:
علل بالا گرفتن درگیری ها و حوادث اخیر در صحنه سیاسی مصر در آستانه انتخابات ریاست جمهوری را چه می دانید؟
پس از موفقیت اخوان المسلمین در انتخابات پیچیده و چند مرحله ای پارلمانی مصر، انتظار می رفت که شرایط نیز با بازگشت آرامش و ثبات به جامعه برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری مهیا گردد. با این وجود، سهم خواهی جریانات مختلف سیاسی از جمله احزاب لیبرال و ملی از یک سو و تمایل شورای نظامی حاکم بر مصر برای حفظ پست های کلیدی قدرت که از طریق حمایت پنهانی از عمر سلیمان (مهره کلیدی مبارک و عنصر اطلاعاتی و امنیتی) انجام می شود، فضا را برای تداوم تنش و اوج گرفتن بحران در مصر فراهم ساخت. بی تردید جریانات لیبرال و ملی بازنده تمام عیار در انتخابات پارلمانی مصر بودند و نظامیان نیز به رغم تلاش برای وارد کردن افراد وابسته به پارلمان توفیق چندانی در مقابل اخوان المسلمین کسب نکردند. در چنین شرایط حساسی تمام نگاه های جریانات سیاسی مصر به انتخابات مهم ریاست جمهوری دوخته شده است. از سوی دیگر معرفی نامزد مستقل از سوی اخوان المسلمین موجبات چالش درون گروهی و برون گروهی فراهم نموده به طوری که شورای نظامی حاکم بر مصر، رهبران اخوان المسلمین را بی صداقتی و برهم زدن توافقات قبلی متهم می سازند. چرا که شورای نظامی مدعی شده است که بر اساس توافق قبلی قرار بود که اخوان المسلمین از معرفی نامزد مستقل برای انتخابات آتی خودداری کند، امری که از سوی رهبران اخوان رد شده است.
نگاه گروه اخوان المسلمین مصر به نامزدی عمر سلیمان در انتخابات ریاست جمهوری مصر چگونه است؟
در واقع اخوانی ها پس از شروع انقلاب ژانویه 2011 تا زمان سرنگونی رژیم مبارک مواضع متناقضی در برابر اعتراضات و نافرمانی های مدنی در مصر اتخاذ نمودند. بطوری که در اوایل انقلاب اخوان المسلمین فقط به دادن بیانیه های سیاسی و حضور رسانه ای در صحنه اعتراضات بسنده نمود. ولی با آشکار شدن قطعی زوال سیاسی مبارک، اخوانی ها حضور خویش را در عرصه سیاسی پررنگتر ساختند و در دوره حاکمیت شورای نظامی بر مصر تلاش نمودند که از گسترش تنش و برخورد سیاسی در جامعه جلوگیری کنند. چرا که از دید اخوان بروز خشونت گسترده در مصر باعث رادیکالیزه شدن فضا و گسترش اقدامات امنیتی از سوی نظامیان می شد. لذا اخوانی ها برای جلوگیری از ایزوله شدن در قبال خشونت های نظامیان به نوعی به تفاهمات اجباری برای کنترل اوضاع و برگزاری انتخابات پارلمانی بسنده کردند. در این حال اخوان پس از تثبیت حضور اثرگذار خود در عرصه سیاسی از طریق کسب اکثریت کرسی های پارلمان، وضعیت را برای کسب پیروزی نهایی و تسویه حساب نهایی با نظامیان مهیا دید، لذا در چنین شرایطی برغم برخی از مخالفت های جریانات اسلامی از معرفی نامزد مستقل در یک اقدام غیرمنتظره خیرات الشاطر را به عنوان نامزد اخوانی ها در انتخابات ریاست جمهوری معرفی نمود. اخوان دلیل آن را تمایل شورای نظامی بر ماندن بر قدرت و عدم انتقال آن از طریق مسالمت آمیز اعلام کرده است. در این بین از دید رهبران اخوان ورود عمر سلیمان به عنوان مهره امنیتی و اطلاعاتی دوره مبارک نشان می دهد که شورای نظامی ضمن نادیده گرفتن انقلاب 2011 درصدد مدیریت بحران داخلی و بازگرداندن اوضاع به زمان قبل از انقلاب است. از سوی دیگر گرچه شورای نظامی حاکم بر مصر در سیاست اعلانی خویش سعی دارد از معرفی عمر سلیمان به عنوان نامزد این نهاد نظامی خودداری ورزد ولی در عمل قراین موجود نشان می دهد ارتش در یک هماهنگی با امریکا و اسراییل در تلاش است با حمایت از عمر سلیمان از یکدست شدن قدرت از سوی اخوانی ها جلوگیری کند. بطوریکه امریکایی ها نیز درصددند که با حمایت مالی و رسانه ای از عمر سلیمان ضمن حفظ روابط استراتژیک با ارتش به عنوان عنصر تاثیرگذار در تحولات داخلی مصر نسبت به تامین منافع منطقه ای خویش در این کشور و جلوگیری از گسترش موج ضد اسراییلی در مصر جلوگیری کنند.
نامزدی عمر سلیمان رییس دستگاه اطلاعاتی مصر در دوران حسنی مبارک برای انتخابات ریاست جمهوری مصر همزمان با انتقادات شدید داخلی تا چه حدی بر موقعیت عمر سلیمان تاثیرگذار است؟
پس از ورود عمر سلیمان، اعتراضات گسترده ای از سوی جریانات اسلامی به رهبری اخوان و نیز لیبرال ها و جوانان انقلاب آوریل انجام گرفته و مجددا میدان التحریر شاهد حضور گسترده معترضین نسبت به نامزدی عمر سلیمان بوده است. اکثر مردم مصر کارنامه عمر سلیمان در دوره مسوولیت امنیتی و اطلاعاتی در دوره مبارک را بسیار سیاه می دانند. وی که دوره اطلاعاتی و امنیتی را در امریکا و اسراییل گذرانده بود در سرکوب و شکنجه مردم و حاکمیت فضای اختناق در دوره حکومت سی ساله مبارک نقش بارزی داشت. همچنین مرد آهنین دوره مبارک الان با چنین عملکردی با همراهی نظامیان و حمایت غرب و اسرییل در صدد انجام ماموریت جدیدی برآمده تا ضمن کنترل قدرت افزاینده اخوان المسلمین نسبت به حفظ روابط و تامین غرب و اسراییل در مصر و منطقه تلاش کند. در این میان شورای قانون گذاری مصر می تواند با تصویب و تاکید بر عدم حضور چهره های شاخص وابسته به مبارک زمینه برای حذف وی از صحنه سیاسی و جلوگیری از گسترش تنش های سیاسی فراهم نماید چنانچه در آخرین تصمیم نسبت به حذف وی اقدام کرده است.
هم اکنون نامزد های زیادی برای تصدی پست ریاست جمهوری مصر وجود دارد. به نگاه شما عوامل موثر در برگزاری موفق و بدون تقلب انتخابات ریاست جمهوری مصر کدام عوامل است؟
مردم مصر در گذر از جامعه اقتدارگرا به جامعه دمکراتیک پس از سقوط مبارک از صحنه سیاسی در آزمون سختی قرار گرفتند. چرا که با توجه به حاکمیت 80 ساله نظامیان رهایی از رژیم اقتدارگرا و ورود به حکومت دمکراتیک نیازمند پروسه طولانی است. البته به نظر می رسد مصری ها راه رسیدن به جامعه مدنی و دموکراسی را خوب یاد گرفته اند و در این مسیر هزینه های سنگینی را هم پرداختند. بطوریکه راه مردم مصر برای رسیدن به مطالبات مدنی همچنان پرهیز از خشونت و بکارگیری رویه های مدنی در قالب تداوم جنبش اعتراضی است. با نهادینه شدن فرهنگ دمکراتیک بین مردم مصر انتظار می رود که مقاومت نظامیان نیز با شکست روبرو گردد. در این میان حضور نامزدهای مختلف از چهره های سیاسی معروف و اثرگذار مصر نوید این را می دهد که با فروکش نمودن التهابات سیاسی اخیر بدلیل حضور نامزد وابسته به خاندان مبارک، شرایط بهتری برای انتخابات سالم و چند حزبی فراهم گردد. البته هرگونه اصرار نظامیان بر ماندن بر سر قدرت و حفظ پست های کلیدی و امنیتی کشور می تواند به چالش اصلی انتخابات مهم ریاست جمهوری منجر گردد. لذا به نظر می رسد که عدم دخالت نظامیان در انتخابات و پذیرش نظارت نهادهای مدنی و ملی بر آن از یک سو، حذف نامزدهای مسئله دار از میدان رقابت های انتخاباتی از سوی نهادهای مسوول از دیگر سو می تواند زمینه ساز انتخابات گسترده و آزاد در سرزمین فراعنه گردد.
نظر شما