مینا علی اسلام: بنابر گزارش خبرگزاریهای مختلف داخلی و خارجی، شش کشور عضو گروه 1+5 با اجماعی قاطع در آژانس گردهم آمدهاند تا پیش نویسی را که خود طرح و ارائه کردهاند را به بحث گذاشته و با کسب رای مثبت دیگر اعضای شورای حکام آژانس، آن را به قطع نامهای علیه ایران تبدیل کنند.
اما همچنان در ارتباط با نظر نهایی چین و روسیه و چگونگی نظر اعضای غیر متعهد شورای حکام آژانس برای تایید این پیش نویس و صدور قطع نامهای جدید، تردیدهایی وجود دارد. برخی تحلیلگران باور دارند که این پیش نویس از سوی روسیه و چین به عنوان دو کشور از شش کشور 1+5 به تدوین رسیده و بر این اساس بطور قطع مورد حمایت این دو کشور خواهد بود، ضمن آن که به باور این افراد چین و بویژه روسیه طی یک ماه اخیر رایزنیهای مستمری با واشنگتن در مورد ایران داشته و با تدوین پیش نویسی که خواستار توضیح ایران در مورد تاسیسات فردو است، نتیجه رایزنیهای خود را به نمایش گذاشتهاند.
میتوان اقدام اعضای گروه 1+5 در آماده سازی زمینههای تصویب قطع نامهای دیگر علیه ایران را نشانه اوج نگرانی آنها از وضعیت و روند فعالیتهای هستهای ایران تلقی کرد، در این شرایط چین و روسیه خود را از دیگر اعضای گروه 1+5 جدا نکرده و در تدوین پیش نویس همراه بودهاند، این یعنی که اقدامات مسکو در تحویل ندادن به موقع موشکهای اس 300 یا تاخیر در راه اندازی نیروگاه بوشهر، نمود عینی نگرانیهای مسکو از احتمال پنهان کاری در فعالیتهای هستهای ایران بود اما به همین موارد محدود نشد و سرانجام به همکاری این کشور برای تدوین پیش نویس قطع نامهای جدید انجامید.
در مورد چین نیز شاید بتوان نتیجه رایزنیهای واشنگتن با مقامات این کشور را در متن پیش نویس قطع نامه مورد نظر آژانس شاهد بود؛ در این پیش نویس از ایران خواسته شده است تا هدف از ساخت تاسیسات هستهاى فردو در نزدیکى قم را روشن کرده و تایید کند که مراکز اتمى مخفى دیگرى ندارد.
قرار است این پیش نویس امروز - پنج شنبه، پنجم آذرماه- در شورای حکام به رای گذاشته شود. در صورتى که این پیش نویس تایید شود، این نخستین قطعنامه آژانس بین المللى انرژى اتمى علیه ایران ظرف چهار سال گذشته خواهد بود. گفته میشود که در صورت به تصویب نرسیدن این پیش نویس باید منتظر صدور یک بیانیه ساده علیه برنامه اتمى تهران از سوی شش کشور طرف مذاکره با ایران باشیم.
هرچند پیش بینی در این شرایط دشوار است اما به نظر نمیرسد که قطع نامهای دیگر علیه ایران در آیندهای نزدیک صادر شود، در واقع بیشتر میتوان حرکت جدید گروه 1+5 را آغاز فرایند اعمال فشار بیشتر بر تهران برای نتیجه گرفتن از مذاکرات و توافقت انجام شده طی ماههای گذشته دانست؛ ضمن این که این پیش نویس و آن قطع نامهای که مورد نظر شش کشور گروه 1+5 است همگی در آژانس تحت بررسی است و راهی شورای امنیت سازمان ملل نشده است.
با این وجود بررسی چنین اقداماتی در آژانس یا هر نهاد بین المللی دیگری به غیر از شورای امنیت سازمان ملل را نیز نباید بازی دیپلماتیک گذرا و سطحی تفسیر کرد چراکه بی تردید این نوع اقدامات را باید به عنوان مقدمهای برای فشارهای بیشتر، حرکتی برای سنگین ساختن پرونده ایران و پلهای به سوی شورای امنیت و اجماع جهانی، جدی گرفت.
برای تصویب قطعنامهای جدید در آژانس ، رای مثبت اکثر سی و پنج عضو شورای حکام ضرورت دارد و مشخص نیست که آیا تهیه کنندگان این پیش نویس پیشاپیش موافقت سایر اعضا را که تعدادی از آنها روابط نزدیکی با جمهوری اسلامی ایران دارند، جلب کرده اند یا نه. شورای حکام از پنج قدرت هستهای و سی عضو دورهای تشکیل شده است.
برخی دیپلماتها، متن پیشنویس قطعنامه جدید از ایران میخواهد که درباره طرحهای هستهایاش بازتر عمل کند، برنامه هستهای خود را در برابر نظارت گستردهتر آژانس باز کند، به سوالات باقیمانده درباره تاسیسات غنیسازیاش پاسخ دهد، به درخواست شورای امنیت سازمان ملل برای تعلیق غنیسازی و ساخت نیروگاههای بیشتر عمل کند و از سنگ اندازی در مسیر تحقیقات آژانس پیرامون ادعای اینکه ایران در گذشته برای تولید سلاح هستهای تلاش کرده است خودداری کند. همچنین گفته میشود که در این پیش نویس از ایران خواسته شده است تا یک جدول زمانی مشخص حاوی جزئیات طرح فردو، زمان آغاز و منظور از ایجاد این تاسیسات را فورا در اختیار آژانس قرار دهد.
از دید تهران ذکر این موارد کاملا بی دلیل است چراکه فعالیتهای هستهای کشور تحت نظارت کامل آژانس قرار دارد و اسنادی در مورد آن چه مطالعات ادعایی نام گرفته، به تهران تحویل داده نشده است، همچنین از نظر مقامات کشور، فضای شفافی بر کلیه ابعاد هستهای ایران سایه انداخته و مذاکرات میتواند به زودی آغاز شود. همان طور که یک روز قبل از انتشار خبر طرح پیش نویس قطع نامهای جدید در آژانس، سعید جلیل، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرد که " هر وقت آنها آمادگی داشته باشند تا درباره بسته پیشنهادی ایران و محورهایی که درباره نگرانیهای مشترک در آنجا مطرح شده، صحبت کنند ما هم استقبال میکنیم."
اما سعید جلیلی پیش از این اعلام آمادگی برای آغاز همکاری با طرفهای مقابل، به نکته مهم دیگری نیز اشاره کرد، او گفت که" اگر تضمینهای عینی برای تامین سوخت برای ما فراهم نشود، گزینههای دیگری را به کار خواهیم گرفت."
حالا باید دید که در برابر تدوین پیش نویس مذکور، مقامات ایران چه واکنشی نشان خواهند داد، آیا در دید تهران اکنون زمان آن فرا رسیده که گزینههای دیگر را در دست بررسی قرار داد؟
نظر شما