پویا دبیری مهر:وزیران بازرگانی بیش از 100 کشور عضو سازمان تجارت جهانی برای بررسی راه کارهای ایجاد تجارت آزادتر در جهان در ژنو گرد هم آمده اند تا در خصوص تجارت جهانی آزادتر و مذاکرات دور دوحه بحث و تبادل نظر کنند و این درحالیست که نامی از ایران بین کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی دیده نمی شود.ایران به تازگی گزارش رژیم تجاری خود را به سازمان تجارت جهانی ارائه کرده است تا اعضای این سازمان با بررسی گزارش رژیم تجاری که در واقع نشاندهنده وضع کنونی اقتصادی ایران است،اقتصاد ایران را با شاخص های اقتصاد جهانی تطبیق دهند.
گزارش رژیم تجارت خارجی ایران که اواخر هفته گذشته به سازمان تجارت جهانی ارائه شده است،حاوی اطلاعاتی درباره ساختار اداری و بوروکراتیک نهادها و وزارتخانههای اقتصادی کشور است.همچنین زیرمجموعههای تاثیرگذار وزارتخانههایی چون اقتصاد و دارایی، بازرگانی و کشاورزی و نهادهای مستقلی مانند مانند اتاقهای بازرگانی و تعاون نیز در این گزارش مورد توجه قرار گرفتهاند و درباره نحوه کارکرد و اختیارات آنها اطلاعاتی ارائه شده است.
بر این اساس کارکرد و وظایف شوراهای فرا وزارتخانهای مانند شورای اقتصاد،شورای پول و اعتبار، شورای تنظیم مقررات واردات و صادرات و دیگر شوراهای از دست از جمله دیگر نهادهایی هستند که در این گزارش مورد اشاره و توضیح قرار گرفته است.در این گزارش همچنین سیاستهای مؤثر بر تجارت کالا مانند تنظیم واردات، سهمیهبندی و معافیتهای تعرفهای و نرخهای حقوق ورودی و فهرست کالاهای ممنوعالورود به کشور تشریح شدهاند.
در عین حال مقررات مربوط به صادرات کالا از کشور مانند محدویتهای کمی شامل ممنوعیتها، سهمیهها و نظامهای صدور مجوز و همچنین تامین مالی صادرات و همینطور یارانههای پرداختی برای صادرات از دیگر موارد ذکر شده در این گزارش است.مذاکراتی که هم اکنون در ژنو و با حضور بیش از 100 وزیر بازرگانی انجام می شود در سال 2001 در دوحه قطر آغاز شد و تا کنون با چالشهای بسیاری مواجه شده و هدف آن کاهش موانع تجاری بین کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی است.
اما در حالی که اجلاس سازمان تجارت جهانی و ارائه گزارش رژیم تجاری ایران به این سازمان در تلاقی زمانی قرار گرفته است،خبرگزاری رویترز در مطلبی به موضوع گزارش رژیم تجاری ایران پرداخته و عنوان کرده است که ایران یکی از بزرگترین اقتصادهای جهان است که هنوز نتوانسته به عضویت سازمان جهانی تجارت درآید.
رویترز در بخشی از گزارش خود به نقل از یکی از مقامات سازمان جهانی تجارت عنوان کرده است که ایران در یک گام رو به جلو تلاش میکند تا عضویت خود در بزرگترین سازمان تجاری جهان را که مدت زیادی متوقف شده بود را احیا کند.مقام های سازمان جهانی تجارت ضمن تائید دریافت گزارش رژیم تجاری ایران اعلام کرده اند که سازمان تجارت جهانی کلیات گزارش ایران را بررسی خواهد کرد.
رویترز در گزارش خود بر سیاسی بودن تصمیمات سازمان جهانی تجارت صحه گذاشته و مینویسد:«بیشک مذاکرات عضویت ایران در سازمان جهانی تجارت تحت تاثیر نگرانیها در خصوص برنامههای هستهای تهران قرار خواهد گرفت و سیستم تصمیمگیری سازمان جهانی تجارت بر پایه اجماع به اعضای کنونی سازمان این قدرت را خواهد داد تا عضویت تهران را وتو کنند، اما گام ایران برای عضویت در سازمان جهانی تجارت نشانه تمایل تهران برای مشارکت دوباره با جامعه جهانی است. »
درادامه این گزارش آمده است که ایران در جولای سال 1996 درخواست عضویت درسازمان جهانی تجارت را ارائه کرد اما به دلیل مخالفت آمریکا این امر محقق نشد تا اینکه در سال 2005 واشنگتن دست از مخالفت خود برداشته و سازمان جهانی تجارت کارگروهی برای الحاق ایران ایجاد کرد. اما از آن زمان تا کنون هیچ اتفاقی نیافتاده و اعضا منتظر ارائه گزارش ایران بودند.
گام بعدی در خصوص الحاق ایران تعیین یک نفر به عنوان رییس کارگروه و هدایت روند الحاق خواهد بود. این در حالی است که منابع تجاری میگویند که به نظر میرسد آمریکا با تعیین لوییس واسشا ـ نماینده سوییس در سازمان جهانی تجارت ـ به عنوان رییس موافق است و وی باید توسط شورای عمومی سازمان جهانی تجارت مورد تایید قرار بگیرد. این در حالی است که هنوز مشخص نیست آیا این موضوع در دستور کار نشست 17 دسامبر امسال قرار خواهد گرفت یا خیر.
اولین درخواست ایران برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی در 19 جولای 1996 به این سازمان ارسال شد و پس از گذشت نه سال و مطرح شدن 23 بار درخواست در شورای عمومی سازمان تجارت جهانی بالاخره ایران در26 مه 2005 به عنوان عضو ناظر سازمان تجارت جهانی پذیرفته شد ولی گروه کاری ایران برای پیوستن به این سازمان هنوز تشکیل نشده است.
اولین ویرایش یادداشت نظامنامه تجارت خارجی (گزارش رژیم تجاری ایران) در سال 1378 تهیه شده که طی سنوات بعد متناسب با تغییرات در قوانین و مقررات گزارش اولیه به طور مکرر مورد بازبینی و تکمیل قرار گرفته است. دو ماه پس از پذیرش درخواست الحاق ایران توسط شورای عمومی سازمان جهانی تجارت در پنجم خردادماه سال 1384، آخرین ویرایش گزارش رژیم تجاری جهت بررسی و ارائه نظرات دستگاهها، انجام بررسیها و اعمال تغییرات و تعدیلات لازم در سال 85 به دولت ارائه شد، و امسال این گزارش پس از وقفه ای 3 ساله به سازمان تجارت جهانی ارسال شد.
پیشبینی میشود در صورت پذیرش ایران،مذاکرات با سازمان تجارت جهانی از زمان موافقت حدود 10 سال به طول بیانجامد.مدت مذاکرات برخی کشورها بسیار کوتاه و برخی بسیار طولانی بوده است.مثلاً مذاکرات سازمان تجارت جهانی با ارمنستان برای قبول عضویت این کشور تنها 2 ماه طول کشید. در حالی که مدت مذاکرات با چین حدود 9-8 سال است و رقم زمان مذاکره سازمان تجارت جهانی با ایران فقط یک برآورد میتواند باشد.
نظر شما