دلیل این پدیده، بازتاب نور خورشید از ذرات گرد و غباری است که درون مدار زمین پخش شده‌اند. شدت این نور هرچه به خورشید نزدیک‌تر شویم، بیشتر می‌شود؛ اما روشنایی آن به قدری کم است که فقط از نواحی بسیار تاریک می‌توان آن‌ها را به سادگی تشخیص داد و در شهرهای بزرگی مانند تهران، دیدن آنها عملا غیرممکن است.

نور منطقه‌البروجی در راستای دایره‌البروج (مسیر ظاهری حرکت خورشید در آسمان) توزیع می‌شود و به همین دلیل، نور منطقه‌البروجی نام گرفته است. این پدیده در فاصله زمانی بسیار کمی نسبت به سپیده روی می‌دهد و به همین دلیل، در گذشته آن را با فجر (سپیده) اشتباه می‌گرفتند؛ از این‌رو به آن، فجر کاذب می‌گفتند تا با فجر صادق که معیار اذان صبح است، اشتباه گرفته نشود. سپیده، پدیده‌ای است که در اثر شکست نور در جو زمین ایجاد می‌شود و به دنبال آن، وقتی ارتفاع خورشید حدود 18 درجه زیر افق باشد، نخستین پرتوهای خورشید در افق ظاهر می‌شوند و پرده‌ای نقره‌ای‌رنگ را به موازات افق شرقی پدید می‌آورند.

ذکر این نکته لازم است که بازتاب نور خورشید از ذرات گرد و غبار منظومه شمسی منحصر به ذرات موجود درون مدار زمین نیست. گرد و غبار فضای بیرونی مدار زمین نیز پدیده‌ای رصدی به همراه دارد که نور مخالف (گگن‌شاین) نامیده می‌شود؛ اما این نور به قدری ضعیف است که فقط نیمه‌شب از تاریک‌ترین آسمان‌های زمین می‌توان آن را تشخیص داد.

آسمان رصدخانه‌های جنوبی اروپا در شیلی به‌قدری تاریک است که این تصویر بی‌نظیر را از نور مخالف می‌توان مشاهده کرد. در پایین تصویر و اندکی بالاتر از گنبد تلسکوپ وسط، می‌توانید کهکشان آندرومدا، نزدیک‌ترین همسایه کیهانی کهکشان خودمان را ببینید. تصویر نور منطقه‌البروجی نیز که در آغاز مطلب دیدید، از همین رصدخانه گرفته شده است.

  دانلود