قدیمیها همیشه از جوانی به خیر یاد میکردند. اما امروز همه خود را جوان میدانند و تا به سرسرای بیماریها گذرشان نیفتاده، خود را جوانی برنا میپندارند. شاید دلیل آن اهمیت یافتن جوانی و با نشاط بودن به جای پختگی و مرشدی دوران قبلاست. به هر حال آن چه محسوس است، جوانی مانند اپیدمی همهی میان سالها را به سوی خود فرا میخواند و برای راهبرد این موضوع، سعی میکند فاکتورهای میان سالی را از جوانان بزداید. تا به جای روزمرگی و خستگی، آزادی و فراغت را در این دوران زیادتر کند.
از جمله علل طولانی شدن دورهی جوانی، تاخیر در ورود به عرصهی اقتصادی و توانمندی ادارهی مالی خانوار است. علت مرجّح این است که جوانانی که قبلا سریعاً دارای شغل های ساده میشدند تا ازدواج کنند، الان در انتظار اتوپیای کار تضمینی، خانه و امکانات زندگی و اتمام تحصیلات و گذراندن خدمت نظام وظیفه دوران با نشاط جوانی را سپری میکنند. در جریان این سپری شدن جوانی، آنها شاهد هجمهی عاطفی و ارتباطی از سوی تکنولوژی های نوین ارتباطی و فرهنگی همچون کامپیوتر و موسیقی قرار می گیرند.
در این اثنا، بعد ذهنی جوانان افزایش می یابد و دوران پرتلاطم عاطفی آنها طولانیتر میشود. هم از بعد امکانهای گستردهی انتخاب جوانی و هم از بعد درونی و احساسی هر گونه ارتباط. افزایش عواطف شاعرانه و هیجانی، افزایش امکانهای زیبازیستی و توجه به بدن، افزایش اقتدار جوانان و احترام والدین عمدتاً تک فرزند به جوانان با شخصیت خود و عواملی از این دست، موجب میشوند جوانان شخصیتهای محوری خانوادهها و جامعه محسوب شوند و فرهنگ آنان فرهنگ محوری جامعه باشد.
از طرفی جوانان فعلی دارای دانش، استعداد و نقشهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی هستند. فرصتهای جدید گروهی مانند ارتباطات صوتی، اهمیت اوقات فراغت و خلق فضاهای جدید هم چون پارکها و تفرجگاهها، کافه ساندویچ، کافی شاپ و کافی نت به جای فضاهایی مانند قهوهخانه و باغهای خانوادگی که قدیمترها رواج داشت، امکان مبادلهی ذهنی جوانان و خلق خردهفرهنگها و گروههای متعارض آنان با فرهنگ مسلط و رفتارهای والدینی را فراهم میکند.
یکی از علتهای اهمیت آتیهی خانوادگی و آرمانیتر شدن آن، افزایش بعدذهنی و عمق یافتن شخصیت جوانان و دقت بیشتر در مسائل عدیده ای چون انتخاب همسر میباشد. اضافه میشود به این، الگوهای قدیمی رسم و رسوم خانوادگی که با دخالت و سودجویی کارآفرینی تجاری به عنوان مناسکهای گذار در وضعیت فعلی با الگوهای مصرف متظاهرانه آراسته شدهاند. از طرفی نابسامانی یا پرتنش بودن حوزه فرهنگ نیز موجب شده است مصرف فرهنگی چنان که ضرورت دارد، الگویی برای کنترل اجتماعی و بازتولید یا خلاقیت فرهنگی محسوب نشود (مثلا کتاب مطالعه نشود). از این رو این چنین دورانی که می توان فرض کرد از 18 تا 26 سالگی به طول می کشد، هشت سال آتشین جوانی را به عنوان سن رایج جوانی-مجردی خودارجاعی را شامل میشود.
این هشت سال، سنین طلایی جوانی است که سبک زندگی مجردی در آن رخنه کرده است و غلیان گستردهی امیال از سوی صنعتهای فراغتی هم چون تفریحهای دسته جمعی، دوست یابی و خلق فرصتهای عاطفی و شادکامی همچون ولن تاین و خدای ناکرده هیجانات انحرافی و ... میشود. لازم به ذکر است در بخشی از جوانان دوران مجردی طولانی تر از دوران ذکر شده ادامه مییابد و بیم آن میرود که وسواسها یا انحرافات آنان از شیوهی زندگی متداول منجر به ایجاد خردهفرهنگهای مجردی و انحرافی شود. چنان که گروهی از جوانان نیز در این دوران با آسیبهای اجتماعی از بین میروند.
شیوهی گذران دوران جوانی سالها است که عوض شده و مانند دو سه دهه ی قبل نیست. جوان امروزی انبوههی جدیدی از اطلاعات، ارتباطات و فرهنگ است. البته در عوض این که این شرایط بیشتر و دقیقتر مورد توجه قرار گیرد، کمتر و با برداشت های قدیمی تری در مورد آن قضاوت می شود. سیاست ها موجب شد به جای توجه دقیق تر به دوران جوانی، با آن به مثابه پدیده ای مخرب، خطرناک و آسیب زا برخورد شود. ما جوانی را به جای اصالت و هویت، به عنوان چالش و آسیب دیدیم و چه بسا با نگرش های اخلاقی با آن برخورد کردیم.
به هر حال در شرایطی که اصلا ما فرصت و برنامه مطالعه در مورد جوانی نداشتیم، اتفاقاتی افتاده و آن را از دوران گذار به دوران "قرار" تبدیل کرده که اصالت و فرهنگ متمایزی نیز دارد. جوانی از یک نهاد یا گذار به سیستم فرهنگی خاصی تبدیل شده است که به دلیل بی دولتی آن کمتر تمدن و فرهنگ جاری جامعه ارجاع دارد. از این رو با این چنین دگرگونی که در سن جوانی به وقوع پیوسته، ضرورت دارد این دوران را برای جوانان و مسئولیت مدیریت زندگی آنان از سوی سیاستگذاران دقیق تر نگریسته شود.





نظر شما