در تاریخ مدرن ، ارتباطی مستقیم میان جنگ‌ها و ظهور راهکارهای جدید برای پرداختن به چالش‌های جهانی به وجود آمده است . از دو دهه پیش تا‌کنون اما هیچ‌گونه سیستم سیاسی و یا قضاوت بین‌المللی برای مبارزه با چالش‌های جهانی ایجاد نشده است . به جای خلق اینچنین سیستمی تنها توافقنامه‌هایی موقت و ابتکاری برای پایان دادن موقت به ناآرامی‌ها به امضا رسیده است . در مناقشه هایی مانند قره‌باغ تا قبرس و حتی بحث فلسطین و اسرائیل هم زنجیره‌ای از آتش‌بس‌ها به خونریزی‌های موجود پایان داد . اما هیچ‌کدام از این آتش‌بس‌ها در نهایت جای خود را به توافقنامه یا معاهده صلحی پایدار نداند . شرایط فعلی حاکم بر جامعه جهانی ادامه بازی را برای بازیگران بین‌المللی و البته رهبران دستگاه های دیپلماسی سخت و نفس‌گیر کرده است .

پس از یازدهم سپتامبر بود که همگان متوجه شدند که شرایط حاکم بر جامعه جهانی به هیچ وجه مناسب نیست. بلافاصله پس از یازدهم سپتامبر بود که ایالات متحده به فکر تعریف ترتیب بین‌المللی خاصی برای جهانیان افتاد . در همچنین بستر فکری بود که جنگ‌های افغانستان و عراق توجیه شد . هدف از این حملات هم هدف قرار دادن مناطقی بود که مناطق بحرانی و محل تولد ناآرامی‌ها محسوب می‌شدند.

در نهایت اما باراک اوباما رئیس‌جمهوری تازه‌نفس ایالات متحده، با حضور خود در کاخ سفید به دنبال ایجاد تغییراتی در ساختار امنیتی پس از یازدهم سپتامبر بود . باراک به محض حضور در قدرت عزم خود را برای بازتعریف تصویر ارائه شده از ایالات متحده به کار گرفت. اوباما تلاش کرد تا با متحدان منطقه‌ای خود همکاری نزدیکی داشته باشد . با این‌همه هنوز هم ما مشکلات بسیاری روبه‌رو هستیم که تا زمانی که ترتیب جهانی خاصی برای آن یافت نشود، درمان نخواهد شد . بسیاری از چالش های امروز تنها و تنها با همکاری‌های گسترده بین‌المللی قابل حل هستند . در چنین دنیایی با این حد از مکشلات و معضلات ، ترکیه همواره مقش کلیدی در افزایش ضریب امنیت بین‌الملل بازی کرده است . پویایی سیاست خارجی ترکیه نشان می‌دهد که این این کشور می‌تواند اطمینان و عزمی را که جهان از این کشور انتظار دارد به تصویر بکشد .

ترکیه در روزهای پس از جنگ سرد
ترکیه در قلب جو ناامنی جنگ سرد قرار گرفت . در ان دوره زمانی اصلی‌ترین مسئولیت ترکیه تطابق قدرت دیپلماتیک این کشور با دنیای جدید بین‌الملل بود . در جریان جنگ سرد ، ترکیه در قالب استراتژیک ناتو یک برنده به حساب می‌آمد . حضور نظامی ترکیه در افغانستان به خودی خود نشان دهنده تغییرات پس از جنگ سرد بود . پس از این دوره بود که ما دیگر در جامه کشوری حاشیه‌ای دیده نشدیم. ترکیه در حال حاضر نیز تحت فشار شدید برای پذیرفتن نقشی کلیدی قرار گرفته است . باید اعتراف کنم که تناقض بسیاری میان متحدان استراتژیک ترکیه و مسئولیت های منطقه‌‌ای این کشور ایجاد شده است . ترکیه اما همچنان به وظیفه خود برای ایجاد ارتباط میان متحدان استراتژیک فعلی و همسایگان پایبند است . حقیقت این است که در حال حاضر تعداد بوسنی‌تبارهای حاضر در ترکیه از بوسنی هرزگوین بیشتر است. تعداد آلبانی‌ تبارها در این کشور از کوزوو بیشتر است و هزاران مورد دیگر. بنابراین این مناقشه‌های منطقه ای نه تنها بر ساکنان طرف‌های درگیر تاثیر گذار بوده بلکه بر سیاست داخلی در ترکیه نیز بی تاثیر نبوده است.

دیدگاهی نو
امروز ، ترکیه حرف بسیاری برای گفتن در عرصه بین‌المللی دارد . علاوه بر این کم نیستند کسانی که منتظر عکس العمل ترکیه به مناقشه‌های بین‌المللی و منطقه ای هستند . در چنین بستری جهان از ترکیه انتظارهای بسیاری دارد . ترکیه برای نخستین گام، تطابق منافع ملی با بین‌المللی خود را آغاز کرده است . هرگونه تناقض یا تفاوت میان این دو مقوله می‌تواند منجر به تولد سیاست خارجی بیمار و ناتوان شود . در چنین مسیری است که ترکیه عزم خود را برای ارتقای دموکراسی در داخل به کار گرفته است . دیپلماسی پویای ترکیه منجر به رابطه‌ای استوار و محکم با ایالات متحده شده است . این رابطه دو جانبه به حدی رسیده است که دو کشور می‌توانند بر حجم همکاری‌های مشترک بیفزایند و در مسیر ثبات جهانی قدم بزنند.همان گونه که رئیس‌جمهوری ایالات متحده در سفر خود به ترکیه خاظر نشان کردند، ترکیه و امریکا باید تبدیل به الگویی برای همکاری در سطح جهانی شوند . ترکیه در منطقه دارای چند هویت قومی و مذهبی است و همین امر مقبولیت این کشور را افزایش داده است . ایالات متحده نیز با کشورهای منطقبه دوستی دیرینه دارد . هر دو طرف هم اصول خاص اما مشترک خود را دارند: برقراری ثبات، صلح، امنیت و افزایش ضریب اقتصادی در مناظق مختلف . در مبحث سیاست خارجی از میزان تنش میان اتحادیه اروپا و ترکیه هم کاسته شده است . دیگر نمی‌توان اتحادیه اروپا و ترکیه را منفک از هم خواند . ترکیه همچنان خواهان الحاق به اتحادیه اروپا است اما این الحاق به نفع ترک‌ها نیز است . ترکیه برای چند سال آتی خود برنامه‌هایی در سر دارد: نخست آنکه پیش‌شرط‌های مد نظر اتحادیه اروپا را برآورده کند و به عضویت این نهاد درآید . دوم آنکه ترکیه همچنان در مسیر ایجاد اتحاد میان کشورهای منطقه و افزایش توافقنامه‌های امنیتی و اقتصادی گام برخواهد داشت . سوم آنکه این کشور در حل مناقشه‌های منطقه‌ای نقشی کلیدی بر دوش خواهد داشت. چهارم انکه ترکیه در تمام حوزه‌های روابط بین الملل دخالت خواهد کرد . و در پنجمین مورد نیز ترکیه به دنبال تبدیل شدن به یکی از ده قدرت برتر اقتصادی است .
از همین جا اعلام می‌کنم که ترکیه به دنبال پیشرفت در تمامی حوزه‌ها است . این کشور می‌خواهد تبدیل به بازیگری جدی در عرصه روابط بین‌الملل شود .
فارین پالیسی بیستم می / ترجمه : سارا معصومی

 

  دانلود