80 سوال نمایندگان از 14 وزیر

نسرین وزیری: اما این بار رکورد مهمان‏نوازی خانه ملت با دعوت از 12 وزیر به کمیسیون‎ها و دو وزیر در صحن علنی مجلس شکسته شده است. رکورد طرح سوال 80 نماینده از وزرا هم رکورد قابل توجهی است که گویای افزایش روز افزون سوالات نمایندگان مجلس از دولتمردان دهم است. مجلس هشتم تا آغاز تابستان امسال در طرح سوال از وزرا، 651 سوال از مجلس ششم و 268 سوال از مجلس هفتم جلوتر است و می‎توان پیش بینی کرد که تا پایان عمر این مجلس دوبرابر آنها سوال و تذکر داشته باشد. رشدی که هم گلایه دولتی‏ها را در پی دارد و هم گلایه مجلس‎ها را در خود گنجانده است.

دولت و شخص رئیس‎جمهور بارها اعلام کرده‏است که احضار پیاپی وزرا باعث کندی کار دولت می‏شود و حتی از این کار به مانع تراشی در برابر دولت و چوب گذاشتن لای چرخ آن تعبیر کرده‎اند. از سوی دیگر نمایندگان هم معتقدند که اگر وزرا به تذکرات کتبی و شفاهی آنها به موقع توجه می‏کردند نیازی به استفاده از ابزار سوال نبود. مضاف بر اینکه نمایندگان همانقدر بر اساس قانون اساسی و آیین نامه داخلی مجلس موظف به انجام وظایف قانونگذاری خود هستند که به همان میزان نیز به انجام وظایف نظارتی‎شان که سوال از وزرا بخشی از آن است، باید بپردازند. حتی اگر این رویکرد منجر به دلخوری دولت اصولگرا و همگرا با مجلس شود.

اما انجام این وظیفه نمایندگی معمولا چندان به مذاق دولتمردان خوش نمی آید. از همین روست که آنها تعدد سوالات نمایندگان را منجر به از کار افتادگی قوه مجریه و اتلاف وقت وزرا و منابع کشور می‎خوانند و بر این باورند که مجلس به این ترتیب مانع از انجام وظایف اجرایی دولت می‎شود. نمایندگان حامی دولت هم همین موضع را در خانه ملت ترویج می‏کنند.

نمایندگان مجلس هشتم برای صرفه جویی در وقت هم که شده آیین‏نامه داخلی مجلس را به گونه‎ای اصلاح کردند که به واسطه آن سوالات نمایندگان به دو دسته ملی و منطقه‏ای تقسیم می‏شوند و تنها سوالات ملی اجازه طرح سوال در صحن علنی را دارند. با این حال باز هم برای هر هفته حداقل دو وزیر به صحن علنی مجلس فراخوانده می‏شوند. کما اینکه در این هفته نیز سید محمد حسینی وزیر ارشاد برای پاسخ به سوال محمود احمدی‌بیغش نماینده شازند و سید شمس‌الدین حسینی وزیر اقتصاد نیز برای پاسخگویی به سوال نادر قاضی‌پور نماینده ارومیه به مجلس دعوت شده‌اند.

تعدد سوالات نمایندگان در کمیسیون‏ها از وزرا گویای رشد سوالات منطقه‎ای به نسبت سوالات ملی است. سوالاتی که ریشه اغلب آنها در وعده‏های هیات دولت در سفرهای استانی نهفته است و عدم برآورد آنها سبب می‎شود که مردم مطالباتشان را نمایندگان پیگیری کنند. نمایندگان هم چاره‎ای ندارند جز پیگری آنها از کانال وزرا. این پاسخی است که سیروس سازدار نماینده مرند و جلفا که رکورد طرح چهار سوال از وزرا در جلسات این هفته کمیسیون‎های مجلس را شکسته است، به «خبر» می‎گوید و می‎افزاید: مساله اینجاست که تا سوال نکنیم پاسخ مشخصی نمی‏شنویم. معاونان وزرا پاسخ درستی به سوالات ما نمی‌دهند. از این رو علی‎رغم میل باطنی برای پیگیری کار مردم مدام از خود وزرا سوال می‎کنیم. مهمترین سوال نمایندگان از وزرا هم این است که وقتی نمی توانند مصوبات استانی را اجرا کنند، چرا باز هم دولت به سقف این سوالات می‎افزاید؟ با افزایش مطالبات عمومی نمایندگان نمی‏توانند پاسخگوی مردم باشند.

مجید نصیرپور نماینده سراب که پس از سازدار رکورد طرح سوال از وزرا را دارد نیز در پاسخ به این سوال «خبر» گفت: متاسفانه عملکرد برخی سازمان‏ها در استان‏ها خوب نیست و مسئولان استانی پاسخگوی نمایندگان نیستند و به همین دلیل نمایندگان ناگزیر از طرح سوال از وزرا می‏شوند. به گفته وی اگر دولت بازدهی لازم را داشته باشد، نیازی به طرح سوال از وزرا نیست و اگر هم پاسخ مناسب به سوالات داده شود، گویای تقویت موضع دولت است. چرا که هم اشکالات وارده در ذهن نمایندگان رفع می‎شود و هم وزرا با هزینه کمتری به ایرادات حوزه ماموریتشان اشراف می‎یابند.

محمد کرمی‎راد نماینده کرمانشاه نیز عدم تعامل مدیران استانی و بی احترامی آنها به مردم و نمایندگان را علت افزایش سوالات نمایندگان از وزرا می‏داند. فاضل موسوی نایب رئیس کمیسیون اصل نود که از نزدیک با شکایات مردمی از دولت و دیگر قوا در تماس است، به «خبر» گفت: سوالات نمایندگان متوجه عملکرد مسئولان اجرایی است که ضعف بسیاری دارد. از آنجا که وزرا به وظایف قانونی خود و وعده‎هایی که به مردم می‎دهند عمل نمی‏کنند، مردم اعتراضاتشان را به نماینده‎ها منتقل می‎کنند و نمایندگان هم راهی به جز تذکر و سوال و استفاده از ابزارهای نظارتیشان ندارند.

محمدحسن ابوترابی فرد نایب رییس اول مجلس نیز سیر صعودی طرح سوال و تذکر از رییس و وزرای دولت را واقعیتی انکار ناپذیر می‎داند و می‎گوید: بخش قابل توجهی از سوالات نمایندگان در جریان مذاکره نماینده سوال کننده با وزیران در کمیسیون‎های تخصصی حل می‎شود. در بسیاری موارد دو طرف (نماینده و وزیر) در رایزنی‎هایی که در هیات رییسه انجام می‎شود به تفاهم می‎رسند و نماینده از طرح سوال خود منصرف می‎شود. به این ترتیب او تایید می‎کند که ضعف تعامل دولتمردان با نمایندگان است که زمینه‎ساز این سوالات می‎شود. به دلیل همین مذاکرات محدود است که علی‎رغم اعلام وصول 187 سوال در مجلس هشتم، در 33 مورد یعنی در یک ششم از کل سوالات، نمایندگان منصرف شده‏اند.

امین حسین رحیمی هم به عنوان مخبر کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس با اشاره به اینکه نمایندگان وقتی در اجرای قوانین و وظایف اجرایی دولت نقص و تخلفی می‎بینند از ابزارهای نظارتی خود استفاده می‏کنند، به «خبر» گفت: اخیرا عدم اجرای قوانین در دولت بویژه در حوزه وزارتخانه‎ها و سازمانها به نسبت دولت قبل اقای احمدی‎نژاد بیشتر شده است.

به گفته وی از سوی دیگر نمایندگان نیز حساس‎تر شده‎اند و بیشتر به ابزارهای نظارتی شان توجه می‎کنند. رحیمی در واکنش به اینکه برخی استفاده از ابزارهای نظارتی مجلس را مانع تراشی برای دولت می‎دانند، گفت: اتفاقا برعکس است. به عبارت دیگر چنانچه نمایندگان مجلس لازم بدانند که از وزیری سوال کنند و این کار را نکنند، یعنی به وظیفه‏شان عمل نکرده‏اند. و نباید تعدد سوالات و تذکرات را مانع تراشی دانست، چون نمیندگان به وظیفه‎شان عمل می‎کنند.

اشراف بیشتر نمایندگان به امور و تصویب قوانینی که نظارت بیشتر نمایندگان را می‏طلبد (همچون اصل 44)، را نیز می‏توان به فهرست علل افزایش سوالات و تذکرات نمایندگان افزود.

البته حضور وزرا در مجلس تنها به پاسخگویی انها به سوالات نمایندگان منحصر نمی‏شود. گاهس این حضور به منظور ارائه گزارشاتی به نمایندگان است. کما اینکه حمید رضا حاجی‌بابایی وزیر آموزش و پرورش نیز کمیسیون اجتماعی مجلس گزارشی از نحوه اجرای قانون استخدامی معلمین حق‌التدریسی و آموزشیاران نهضت سوادآموزی ارائه خواهد داد. مرضیه وحید دستجردی وزیر بهداشت نیز به ارائه گزارشی در خصوص آلودگی هوای تهران و اقدامات انجام شده در کنترل آن در کمیسیون بهداشت خواهد پرداخت. جلسه مشترک کمیسیون عمران با وزیر کشور نیز شامگاه یکشنبه که با ضیافت افطاری همراه خواهد بود برگزار می‌شود.

کامران دانشجو و حمیدرضا حاجی‌بابایی وزرای علوم و آموزش و پرورش این هفته برای ارائه گزارشی در خصوص گسترش فرهنگ عفاف و حجاب در کمیسیون فرهنگی مجلس حاضر می‌شود.

جدول زیر نشانگر تعدد سوالات نمایندگان از وزرا به تفکیک محور سوالات و کمیسیون‏های مجلس است:

 *وزرای اقتصاد و فرهنگ نیز در صحن علنی پاسخگوی سوالات نادر قاضی‏پور و محمود احمدی‏بیغش خواهند بود.