مسعود دانشمند علاوه بر عضویت در هیأت رئیسه اتاق بازرگانی ایران، رئیس اتاق مشترک ایران و امارات و همچنین عضو هیأت رئیسه اتاق مشترک ایران و چین است و به همین دلیل میتواند اطلاعات قابل توجهی از رابطه تجار ایرانی با کشورهای مختلف و به خصوص چین داشته باشد. وی که با سخنانش نشان میدهد کلاهبرداری از تجار ایرانی به واقعیت خیلی نزدیک است، رخ دادن این اتفاق را بیشتر در کشورهایی میداند که کنترل مالی کمتری در کارهای آنها است. مثال بارز آن نیز کشور چین است مسعود دانشمند با تأیید آن تصریح میکند: کشور چین از آن کشورهایی است که این گونه اتفاقات در آن زیاد رخ میدهد.
به زعم این فعال بخش خصوصی در نبود سیستم بانکی این گونه اتفاقات رخ میدهد و پیشنهاد شفاف او نیز این است که کسانی که میخواهند کار تجارت را انجام دهند و از آنها کلاهبرداری نکنند، باید بدانند بهترین کار وصل شدن به اتاق بازرگانی است.
وی در این مورد توضیح میدهد: تاجران باید اطلاعات در مورد فروشندگان را از اتاق بازرگانی بگیرند و اتاقهای بازرگانی نیز به نوعی سعی و مذاکره کنند که کشورهای مقصد به صحت معاملات کمک کنند.
*تشدید کلاهبرداری از تجار ایرانی در روزهای اخیر را چقدر واقعی میبینید؟
اصولا در این شرایط که خیلی سخت اسناد اعتباری باز میشود، این کنترلی که از طریق نظام بانکی باید روی پرداخت پول و دریافت اسناد مالکیت کالا باشد دیگر وجود ندارد. چرا وجود ندارد؟ دلیلش هم واضح است که ما اینجا پول نفت میفرستیم و به طرف هم میگوییم که برای ما جنس بفرستد. در این شرایط آن رابطه منطقی بین خریدار و فروشنده کالا که از طریق سیستم بانکی برقرار میشد دیگر برقرار نمیشود و این سیستم به سمتی هدایت میشود که حواله نقدی از طریق سیستم صرافی مدنظر قرار میگیرد و از این طریق از فروشنده میخواهیم که برای ما جنس بفرستد.
در این جریان اتفاقی که میافتد این است که وقتی ما حواله نقدی را مدنظر قرار میدهیم، ممکن است این حواله نقدی به دست فرد موردنظر برسد یا نرسد. اگر که رسیدکه کار انجام شده است اما اگر این حواله نقدی به دست فروشنده نرسیدما باید از چه کسی شکایت کنیم؟ از سوی دیگر حالا اگر پول ما به طرف فروشنده رسید، ممکن است که فروشنده جنس را بدهد و یا اگر خواست جنس را ندهد؟ اگر که جنس را هم نداد باز دست ما به جایی بند نیست. اما اگر که جنس را هم بفرستد باز هم ممکن است جنس سالم و مدنظر را بفرستد و یا اینکه ممکن است جنس مدنظر را نفرستد. اگر هم که جنس ناسالم و نامرغوب فرستاد باز ما نمیتوانیم به عنوان خریدار کاری کنیم!
بنابراین در این شرایط این چنین ریسکهای عجیب و غریبی وجود دارد و طبیعتا در این مسیر آدمهایی پیدا میشوند که میخواهند بدون زحمت صاحب پول شوند و اگر هم که اتفاقی بیفتد صاحب پول نمیتواند شکایتی کند و اگر هم که شکایتی کنند مسیر کارش خیلی طولانی میشود.
به هر ترتیب این به دلیل آن است که در جوامعی افراد آن جوامع به سرعت میتوانند پول خود را جابه جا کنند. مثلاً در کشور چین یک شرکتی باز میشود و ممکن است دو روز دیگر این شرکت عوض شود که با این شرایط، بنابراین زمینه این که پول را بگیرند و به جیب بزنند مهیا میشود.
*این در همه کشورها مصداق دارد؟
در کشورهایی که کنترل مالی کمتری در کارهای آنها است این اتفاقات بیشتر رخ میدهد.
*پس کشور چین از زمره این کشورها ا ست؟
بله. کشور چین از آن کشورهایی است که این گونه اتفاقات در آن زیاد رخ میدهد.
*آن وقت این گونه اتفاقات در روابط ایران و چین تأثیری ندارد؟
ببینید اینها چیزی است که تأثیر آنها را ما نمیتوانیم ببینیم. چینیها میگویند شما از طریق سیستم بانکی عمل کنید تا این اتفاق برایتان نیفتد.
*آن وقت میشود با کشور چین از طریق سیستم بانکی عمل کرد؟
کوشش میکنیم که این مسیر را باز کنیم.
*یعنی این رابطه مالی اکنون مستقیم نیست؟
داریم یک کارهایی میکنیم. خیلی هم مستقیم نیست و خیلی هم غیرمستقیم نیست.
*به هر حال یعنی کشور ثالثی در کار است یا نه؟
به هر حال تدابیری داریم پیدا میکنیم که کار انجام شود و قرار نیست که این تدابیر را ما رسانهای کنیم.
*مسئله کلاهبرداری از تجار ایرانی اخیراً زیاد شده است یا اینکه در دورههای گذشته هم این چنین اتفاقاتی رخ میداد؟
تا زمانی که گشایش اعتبار از طریق بانکها انجام میشد طبیعتا اینها کم بود. از وقتی که سیستم معتبر بانکی وجود نداشته نباشد، یعنی یک سیستم امین بین طرفین وجود نداشته باشد، طبیعتا برخی از افراد هوس میکنند که شیطنت کنند. در نبود سیستم بانکی این گونه اتفاقات رخ میدهد. مانند زمانی که پلیس نباشد خیلی از آدمها هوس میکنند تخلف کنند. این یعنی بانک نقش پلیس در تجارت بینالمللی را دارد و کار نظارت را انجام میدهد تا همه قوانین را رعایت کنند. در این شرایط طببیعی است که آدمهایی که برای آبروی خود ارزش قائل هستند کمتر این شیطنت را کنند.
*آن وقت در این شرایط سازمانهایی مانند صندوق ضمانت صادرات چه کمکهایی میتوانند کنند؟
اینها میتوانند برای صادرات ضمانت کنند نه برای صحت عملکرد طرف خارجی.
*حداقل در معرفی شرکتهای معتبر چطور؟
ببینید کسانی که میخواهند این کار تجارت را انجام دهند و از آنها کلاهبرداری نکنند، باید بدانند بهترین کار وصل شدن به اتاق بازرگانی است. این تاجران باید اطلاعات در مورد فروشندگان را از اتاق بازرگانی بگیرند و اتاقهای بازرگانی نیز به نوعی سعی و مذاکره کنند که کشورهای مقصد به صحت معاملات کمک کنند. همه این تاجران از طریق اتاق بازرگانی اقدام و با آن مذاکره کنند تا اتاق بازرگانی هم از آنها حمایت کند.
نظر شما