«سیاست‌خارجی» همواره یکی از اصلی‌ترین و پرچالش‌ترین حوزه‌های کشور در سال‌های اخیر شناخته شده و از بخش‌های جدی مورد اختلاف دولت‌های مختلف در طول 30 سال گذشته به شعار رفته است. در عین‌حال در قانون اساسی مشخص کردن جهت‌گیری‌های کلی سیاست خارجی بر عهده رهبری نظام گذارده شده است. در سیاست‌های ابلاغی قانون برنامه پنجم توسعه هم این مسأله به تفصیل مورد اشاره قرار گرفته است.

مهدی مطهرنیا از کارشناسان سیاست خارجی معتقد است: «سیاست خارجی جمهوری اسلامی از یک مدل ایدئولوژیک پیروی می‌کند که دارای دو پارادایم است، منافع ملی و مصالح دینی، اما آنچه به عنوان «پارادایم برتر» مطرح است منافع ملی در اتمسفر گفتمان ناشی از تعبیت منافع ملی از مصالح امت اسلامی است. در این نوع نگرش ایرانیت در خدمت اسلامیت قرار می‌گیرد و امت اسلامی در پایگاه ایران اسلامی، اتکای خود را باز می‌یابد.

این تحلیلگر مسائل بین‌المللی به سایر کشورهای اسلامی و نگاه آنها به سیاست‌ خارجی هم اشاره‌ای داشت: «اساساً در ایران به تنها عنوان جغرافیای جهان، مصالح دینی بر منافع ملی و بازتعریف منافع ملی در اتمسفر گفتمانی مصالح دینی صورت می‌پذیرد. در همه جا حتی اسلام‌گرایان ترک، حتی فلسطین یا کشور اسلامی پیش‌روی مثل سوریه، آنچه در اولویت قرار دارد منافع ملی است و ملیت و نژاد بر امت و اسلام رجحان داده می‌شود. در حالی که در ایران و در چارچوب فرهنگ ملی ایرانیان است که فرهنگ دینی و گزاره‌های برخاسته از انقلاب، تهران را در خدمت اسلام قرار می‌دهد».

مطهرنیا دلیل استفاده از واژگان بند 39 تا 43 در فرمان رهبر انقلاب را در همین راستا ارزیابی می‌کند: «تمام این رئوس از این جهت به عنوان پارادایم ایدئولوژیک مطرح می‌شود که تردید ‌ناپذیر بوده و قطعی به شمار می‌رود. یادآوری برخی رئوس به عنوان نوعی تأکید و حداکثر تغییر کلامی و نه محتوایی، براساس نیازهای روز، ارزیابی شده و از نوع «رستاخیزی» است. به بیان دیگر این رئوس به حصول کامل آنها داد چرا که در عرصه عمل به تلاش و مجاهدت زیاد دستگاه دیپلماسی و همه اجزای حاکمیت ایران بستگی دارد.»

  دانلود