هدف مقابله تبلیغاتی است نه مطالبه خسارات جنگی

 به نظر می رسد مطرح کردن مطالبه خسارت جنگ های جهانی بیشتر مقابله تبلیغاتی با غرب است تا دریافت غرامت.

آنچه که آقای رئیس جمهور در حاشیه کنفرانس کپنهاک در مورد مطالبه خسارت از جنگ جهانی دوم مطرح کرد به نظر می رسد بیش از اینکه مسئله مطالبه خسارت باشد، هدف ایجاد موجی علیه امواجی است که در فضای بین المللی در مقابل ما بوجود آمده است.

در مورد احتمال موفقیت در این طرح باید گفت با توجه به شرایط فعلی زمانی بعید به نظر می رسد که دولت بتواند در دریافت خسارت ناشی از جنگ های جهانی و یا مقابله تبلیغاتی با غرب به این بوسیله موفق باشد .
البته در مورد بررسی مطالبه خسارات ناشی از جنگ باید چند نکته را در نظر داشت؛ اول اینکه پیش از این نیز در دوران پس از جنگ های جهانی ایران در مورد آسیب ها و خساراتی که جنگ ها به ایران وارد کرده بودند ادعای خسارت کرداما کشورهای اروپایی به ایران اعلام کردند که به علت اعلام بی طرفی در جنگ نمی تواند ادعای خسارت داشته باشد.

پس از جنگ جهانی اول فروغی، نخست وزیر وقت ایران به همراه هیاتی به لندن رفت تا در جلسه بین المللی رسیدگی خسارات ناشی از جنگ شرکت کند اما به وی اعلام کردند چون ایران در جنگ اعلام بی طرفی کرده بود سهمی در امتیازات پس از جنگ ندارید.

در جریان جنگ جهانی دوم نیز رضا شاه نامه ایی به روزولت، رئیس جمهور وقت آمریکا نوشت و وی را رئیس جمهور بزرگترین دموکراسی دنیا خواند و از سکوت دنیا در مورد اشغال ایران در حالیکه ایران اعلام بی طرفی کرده است، گلایه کرد اما روزولت در پاسخ نوشت: وقتی خانه ایی آتش می گیرد، آتشنشان از همسایه اجازه نمی گیرد تا آتش را مهار کند ، بنابراین در آتش این جنگ شما نمی توانید با ابراز بی طرفی در یک جزیره آرام زندگی کنید.

به این ترتیب باید گفت کشور ما به علت موقعیت جغرافیایی که دارد از آسیب های جنگ های جهانی دور نماند، بطوریکه در جنگ دوم جهانی سه کشور انگلیس ، آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی کشور را اشغال کردند.

نکته دیگری که باید مورد توجه قرار بگیرد این است که اگر مبنای ادعای خسارت ما وقایع تاریخی باشد باید در نظر داشته باشیم که بر اساس پیمان 1943 در تهران مقرر شد نیروهای اشغالگر 6 ماه پس از خاتمه جنگ ایران را ترک کنند، بر این اساس نیروهای انگلیسی و آمریکایی 6 ماه پس از جنگ ایران را ترک کردند اما نیروهای روس در ایران ماندند و دست به بحران های دیگری نیز زدند.

در واقع نیروهای شوروی بیشترین زمان را در اشغال ایران داشتند و بحران هایی را نیز بوجود آوردند که از جمله این بحران ها می توان به حمایت از جمهوری دموکراتیک آذربایجان ، حمایت از جمهوری خلق کردستان و حمایت از حزب توده اشاره کرد که تنها با حمایت از حزب توده توانست در مسئله نفت شمال امتیاز گیری کند.

البته با توجه به نزدیکی دولت آقای احمدی نژاد با کشور روسیه اکنون مطرح کردن این مسائل به نظر نمی رسد چندان به نفع دولت باشد.

اما مسئله دیگر این است که کشورهایی که بیشترین خسارت را از جنگ جهانی های جهانی دیده بودند هم نتوانستند خسارت ناشی از جنگ را مطالبه کنند، بطوریکه آلمان در جنگ جهانی اول از سوی جامعه ملل محکوم شد تنها به فرانسه 270 میلیارد دلار قرامت بپردازد اما نتوانست این مبلغ را بپردازد و در جنگ جهانی دوم نیز آنقدر آسیب های وارد شده زیاد و پیچیده بود که چندین کارشناس ابعاد مختلف خسارات را بررسی کردند اما در نهایت هیچ کشوری نتوانست خسارتی از جنگ دریافت کند و مسئله قرامت به فراموشی سپرده شد.

نکته دیگر در مورد مطالبه خسارت این است که این مسئله باید از سوی شورای امنیت سازمان ملل پیگیری شود.

عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی