-
به یاد دوست/ برای علیرضا سرفرازی؛ قربانی سوانح روزگار
رسانهخبر مرگ علیرضا سرفرازی چون پتکی بر سرم فرود آمد. آخرین پیامی که از او دریافت کردم مربوط به پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۲۳ بود. نوشته بود: «شرمسارم که به دلیل بستری شدن در بیمارستان در ارسال مطالب تأخیر خواهد افتاد.»
-
توقیف، راهحلِ آسانِ مسئلههای دشوار نیست
سینماتوقیف، راهحل آسانِ مسائل دشوار نیست؛ بهویژه زمانی که به واکنشی تکراری در مواجهه با سریالهایی تبدیل میشود که از دغدغههای اجتماعی یا واقعیتهای تلخ زندگی سخن میگویند. عجیب آنکه از برخی سریالهای پرمسئله و سخیف بهراحتی عبور میشود، اما در برابر بعضی آثار عمیق، به چند صحنه خاص، مانند در آغوش گرفتن مادر و فرزند یا زن و شوهر، آن هم با پوشش کامل و نه عریان، حساسیت نشان داده میشود. متأسفانه از زمانی که «ساترا» وارد میدان شده، این رویکرد پررنگتر شده و بهویژه در دوره مدیریت فعلی به اوج رسیده است.
-
قصه بازیابی نشریه «روشندلان»
ادبیاتدر بخش نشریات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، نشریهای با عنوان «روشندلان» نگهداری میشود؛ نشریهای تکشماره، به تاریخ اسفند ۱۳۴۵، که از سوی انجمن ملی هدایت و حمایت نابینایان ایران منتشر شده و میتوان آن را نخستین تلاش رسانهای منسجم، رسمی و نسبتاً جامع در حوزه نابینایان ایران دانست.
-
بازگشت به انتخاب محدود آثار؛ فرصتی برای ارتقای کیفیت جشنواره
سینماجشنواره فیلم فجر، به واسطه جایگاه و اهمیت خود در حوزههای مختلف سینمایی، فرهنگی و رسانهای، از جذابیت ذاتی و موقعیتی کمنظیر در میان رویدادهای مختلف هنری کشور برخوردار است. این جشنواره میعادگاه سینماگران، مخاطبان و مسئولان سینماست؛ فرصتی سالانه برای گردهمایی باشکوه اهالی هنرهفتم و تماشای حاصل یک سال تلاش، خلاقیت و تجربهاندوزی سینماگران ایرانی است. به همین دلیل جشنواره فجر صرفاً یک رویداد رقابتی برای اهدای جوایز نیست، بلکه ویترین سالانه سینمای ایران و یکی از عرصههای قدرتمند معرفی ظرفیتها، دستاوردها و جریانهای مختلف فیلمسازی کشور به شمار میرود. از این رو، کیفیت آثاری که در این ویترین قرار میگیرند، اهمیت ویژهای دارد و انتخاب آنها باید با دقت، حساسیت و وسواس حرفهای صورت پذیرد.
-
تنظیمگر صداوسیمایی چه ضرورتی دارد وقتی نظارت پسینی در شبکه نمایش خانگی در حال اجراست؟
وقت بازنگری جدی درباره موجودیت ساترا است
تلویزیونشرایط یک سال گذشته شبکه نمایش خانگی نشان داده است که ساترا نهتنها نتوانسته نقش تنظیمگر مؤثر و تسهیلگر خود را بهدرستی ایفا کند، بلکه در مواردی به عاملی برای ایجاد حاشیههای بیشتر تبدیل شده است.
-
از شناخت نظریه تا مهارت تحلیل سیاسی/ الگوی آموزشی مجموعه «آموزش گامبهگام روشهای تحلیل سیاسی»
کتابدر آستانهٔ انتشار جلد سوم مجموعهٔ «آموزش گامبهگام روشهای تحلیل سیاسی»، این یادداشت با هدف معرفی این اثر به علاقهمندان تحلیل سیاسی نوشته شده است.
-
کوروش زارعی؛ نجیبزادهای از تبار نخل و صحنه/ او عقیده را به شعار آلوده نکرد
تئاتررفتن کوروش زارعی، جنس دیگری از حسرت را بر دل نشاند؛ حسرت از دست دادن تکیهگاهی که هنر را به ابتذال نفروخت و عقیده را به شعار آلوده نکرد.
-
به بهانه رونمایی کتاب «اقلیتهای دینی کرمانشاهان دکتر محمدعلی سلطانی»
کرمانشاهان، دیار ادیان و آیینها
کتابکرمانشاهان، در گذار پررمز و راز تاریخ، چنان در پاسداری از ایرانزمین سینه سپر کرده است که آهنگ نامش، از ستیغ بیستون به گوش واپسین مرزبان دیوار شرقی رسیده است. دیار مردمانی تلاشگر و صبور که زندگیشان با عشق و عرفان، کلمه و کلام و بانگ سحریِ رستگاران درآمیخته و گاه با نوای خوشالحانِ مزامیر داوودی و شکوه باربدیِ موسیقای مقام یار همخوان گشته است. چونانکه نغمههای اوستایی در هوار و برزن هر صبحدم اورامان به گوش میرسد و در مرز و بومش هیچگاه با پژواک دور و نزدیک آن ناقوسی که در قلب شهر میتپید، بیگانه نبوده و از ضرب آهنگ سرایشهای آیینیِ هم بهرهمند گشته است. نوا و رنگی که از پس هزارهها به نسل امروز رسیده است.
-
در جستوجوی یکدیگر، از روزنامهنگاری تا پادکست
رسانهآنروزها تمام تعاملی که ما با محتواهای نشریهها داشتیم، در ذوق و هیجانی خلاصه میشد که روز انتشار برای دواندوان رفتن تا دکه یا پلهها را دو تا یکی رفتن برای تحویل آخرین شماره چلچراغ از پستچی تجربه میکردیم. زمانی که خودم بهعنوان روزنامهنگار وارد تحریریه شدم هم امکان بسیار محدودی برای تعامل با مخاطب وجود داشت. در این چند سال اما فضا تغییرات مهمی را تجربه کرده است. از یک طرف شبکههای اجتماعی آن دیوارهای عظیم بین مخاطب و تولیدکننده را کوتاه کردهاند و از طرف دیگر ابزارهایی که به کمک آنها بتوان محتوای باکیفیت اما نه لزوما تجاری تولید و منتشر کرد، دسترسپذیرتر شدهاند.
-
وقتی نعره یک گاو شنیده میشود اما رنج یک زن نه/ نقد فیلم کوتاه «گوره» ساخته مرجان اشرفیزاده
سینمانعره یک گاو میتواند دیگران را به تکاپو بیندازد اما رنج انسانی که در چند قدمی آنها زندگی میکند، نادیده گرفته میشود. «گوره» از دل همین تناقض، روایتی درباره تنهایی، نیازهای سرکوبشده و سکوت انسان میسازد.
-
میناب؛ شهری که زخمش را با صبر روایت میکند
سینماچهارشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵، به همراه جمعی از همکاران هنرمند و فرهنگی، به میناب رفتیم. پیش از این، میناب را از پشت کلمات میشناختم؛ از پشت عکسها و خبرها. اما شهر، متنی است که خواندنش تنها با حضور ممکن است؛ نه با کلمه، نه با عکس و نه با خبر.
-
حمید خان علیدوستی و پاتوق فرهنگی شهرکتاب
کتابحمید به کتاب و سینما و موسیقی خیلی علاقه داشت، و روزها و شبهایی که در شهرکتاب دورهم جمع میشدیم، و گپ میزدیم، حضور و صحبتهای او هم بسیار مغتنم بود. وقتی کتابی میخواند که خیلی از آن خوشاش میآمد، مانند کتاب «تونل» نوشته ارنستو ساباتو، با شور و هیجان فراوانی درباره آن حرف میزد.
-
پیشنهاد تأسیس سازمان حمایت از مخاطبان تئاتر در شهرداری تهران / راهکاری برای گسترش دسترسی فرهنگی و تحقق عدالت فرهنگی
تئاتردر روزگاری که هزینههای سرسامآور زندگی، سبد فرهنگی خانوار را کوچک کرده، بلیت تئاتر در تهران به کالایی لوکس بدل شده و طبقه متوسط را از سالنها رانده است. در غیاب یک نهاد ملی چابک، مدیریت شهری تهران میتواند با الگوبرداری از کلانشهرهای توسعهیافته و با پیشگامی در تأسیس یک سازمان حمایتیِ مختصِ «مخاطب»، عدالت فرهنگی را به پایتخت بازگرداند؛ اقدامی که سود اصلی آن در کاهش آسیبهای اجتماعی و ارتقای فرهنگ شهروندی به حساب خودِ شهر و شهرداری واریز خواهد شد.
-
وودی آلن در تهران/ نگاهی به نمایش «قطع رابطه در خانه»
تئاترگاهی تئاتر بیش از هر چیز باید بتواند حال تماشاگرش را خوب کند؛ او را برای مدتی از دغدغههای روزمره جدا کند و به دنیایی ببرد که در آن میتوان به پیچیدگیهای روابط انسانی خندید، بدون آنکه برای خنداندن مخاطب به شوخیهای سطحی یا واژههای رکیک متوسل شد. «قطع رابطه در خانه» از همین جنس نمایشهاست؛ یک کمدی رمانتیک سرحال که با ریتمی مناسب، بازیهایی روان و موقعیتهای طنز متعدد، تجربهای خوشایند برای تماشاگر رقم میزند.
-
به بهانه جشنواره فیلم مقاومت
از سنگر واقعی تا پرده سینما
سینما وقتی حرف از «مقاومت» میشود، همه ناخودآگاه یاد ایثار، ازخودگذشتگی و روزهای سخت جنگ هشتساله و چند ماه گذشته میافتند؛ مفهوم بزرگی که با گوشت و پوست مردم ما گره خورده است. اما وقتی به تماشای فیلمهایی مینشینیم که با عنوان «مقاومت» ساخته میشوند، گاهی یک جای کار بهشدت لنگ میزند. این پرسش اساسی پیش میآید: آیا این آثار توانستهاند آینه تمامنمای آن حماسهها باشند، یا فاصله زیادی با مردم آن ایام و تماشاگر امروز دارند؟
-
«ژوهاتسو»؛ فیلمی که داوران نادیدهاش گرفتند
سینماچندی قبل در گزارشی، این ادعا مطرح شده بود که سالانه قریب به ۸۰ هزار ژاپنی، در این کشور ناپدید میشوند! این آمار البته ارتباطی با مقولههایی همچون آدمربایی و یا قتلهای زنجیرهای نداشت و عنصر متمایزکننده آن، خواست و رغبت این ۸۰ هزار نفر برای ناپدید شدن بود! این همان پدیده جوهاتسو یا ژوهاتسو است که حالا دستمایه روایت فیلمکوتاهی به همین نام در ویترین چهلوسومین جشنواره تهران شده است.
-
یادداشتی بر فیلم سینمایی «بُت» به کارگردانی حمید نعمتالله با لیلا حاتمی و نوید پورفرج
وقتی خُردهروایتها، «بُت» را میبلعند
سینماجدیدترین ساخته حمید نعمتالله همچون دیگر آثار او از یک ایده خوب و جذاب برخوردار است، ایدهای که کاملا بهروز است و میتواند مخاطب امروز را که حجم گستردهای از زمان خود را در فضای مجازی سپری میکند با خود همراه کند.
-
وراپام؛ وقتی خاکسترِ جنگ، چهرهی انسانی را نمایان میکند
سینمادر «وِراپام»، اثر هشتدقیقهای نازنین چیتساز با تهیهکنندگی و نویسندگی سید محمدرضا خردمندان، جنگ نه یک پسزمینهی تزئینی، بلکه کورهای است که در آن، پوستهی بیرونی یک نوجوانِ متهم به سرقت میسوزد و چهرهی واقعیاش (چهرهی واقعی یک انسان) نمایان میشود.
-
درباره فیلمکوتاه «نیان» به کارگردانی حسین جمشیدی
بازنمایی جنگ و روابط انسانی در درام عاشقانه/ روایت عشق در سایه بحران
سینمابرخلاف تجربههای جمعی و بحرانهای مشابهی که طی دهههای گذشته معمولاً فرصت ثبت و انعکاس در قالب روایتهای تصویری را کمتر به دست میآوردند، تجربه دو جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، با کنشگری متفاوتی از سوی اهالی سینما مواجه شده و طی یک سال اخیر، حجم قابلتوجهی از فیلمهای کوتاه، بلند و مستند با محوریت این دو مقطع زمانی به سرانجام رسیدهاند.
-
نقد و بررسی فیلم کوتاه «قسامه»؛ چالش سوگند در غیاب ادله اثبات جرم
سینمافیلم کوتاه «قسامه» به کارگردانی کیانوش جهاندیده، یک پرسش تند را در دل فضای بستهی دادگاه میکارد: وقتی شاهد و مدرک قاطعی در کار نیست، آیا سوگند میتواند راهی به سوی عدالت باشد یا دری برای گریز از حقیقت؟
-
جشنوارهنگاران بهجای خبرنگاران
رسانههمین ابتدا واژه ابداعی «جشنوارهنگاران» را تعریف کنم: افرادی که اثر را به جای اینکه برای مردم و مخاطبان تولید کنند، برای شرکت در جشنوارههای مختلف منتشر میکنند. اما بعد؛ سالهاست افتخار داوری آثار رسانهای همکاران را در جشنوارههای مختلف دارم؛ بهویژه در یک دهه اخیر بارها رئیس کمیته داوران بودم.
-
ترس در کالبد تاریخ؛ نگاهی به فیلم کوتاه «شب هول»
سینما سینمای ایران سالهاست که در ژانر وحشت با چالشهای ساختاری روبهروست، اما «شب هول» به کارگردانی محمدرضا مرادی گواهی میدهد که تولیدات سازمان هنری رسانهای اوج از نظر استانداردهای پروداکشن و کیفیت اجرا به پختگی قابلتوجهی رسیدهاند.
-
نگاهی به فیلم کوتاه «روز چهلم»
وقتی زندگی از دل مرگ میگذرد
سینمافیلم کوتاه «روز چهلم» به کارگردانی امینرضا علیمحمدی از همان ابتدا یک تناقض بنیادین را پیش روی مخاطب میگذارد. زنی که برای رسیدن به زندگی باید با مرگ مواجه شود. مریم و یوسف، زوجی که در حسرت فرزند به سر میبرند، به سنتی قدیمی پناه آوردهاند. چهل روز شستن مردگان، به امید آنکه در پایان این دوره، امکان بارداری برای مریم فراهم شود. اما فیلم خیلی زود نشان میدهد که مسئله فقط یک باور عامیانه یا آیین برای درمان ناباروری نیست. «روز چهلم» درباره انسانی است که برای رسیدن به چیزی که ندارد، حاضر است چهلمین قدم را هم در مسیری بردارد که از اساس با خواسته او در تضاد است.
-
تکثر لحنها، هرگز به معنای تقابل با اصل نظام یا دشمنی با وطن نیست
آیینههای چندپاره یک وطن/ تأملی بر لحنهای گوناگون سینماگران ایرانی در تریبونهای جهانی
سینماسینمای ایران در گذر دههها، همواره شناسنامه فرهنگی و پنجره بیواسطه ما به روی جهانیان بوده است. هنرمند ایرانی وقتی بر فرش قرمز معتبرترین فستیوالهای بینالمللی -از بوسان در شرق دور تا ونیز، کن و برلین در قلب اروپا- گام مینهد، ناگزیر نقش سخنگوی وجدان جمعی سرزمینش را نیز بر دوش میکشد.
-
-
سنگر نرم یا کالای لوکس؟/ مخاطرهای به نام «کاهش بیش از ۶۰ درصدی سهم هزینههای فرهنگی در سبد خانوارهای شهری»
مدیریت فرهنگیاقتصاد فرهنگ در شرایط جنگ، صرفاً بازار کتاب و بلیت سینما نیست. اقتصاد فرهنگ یعنی زیرساخت حفظ و بازتولید سرمایه انسانی و هویت جمعی در میانه فشارهای اقتصادی و امنیتی. در شرایط جنگی، فرهنگ به کالاهای لوکس تقلیل نمییابد؛ به سنگر نرم تبدیل میشود. جایی که نسل جدید یا به آینده امیدوار میماند، یا از درون تهی میشود. اقتصاد فرهنگ جنگی، اقتصادِ دسترسی پایدار به معنا، دانش و تجربه زیباییشناختی است؛ نه اقتصادِ ویترین و نمایش.
-
ساکنان کندو در برابر بازیگرانِ یک شهرک سینمایی: کالبدشکافی دو جامعه
دفاع مقدسشاید این پرسشی است که ذهن بسیاری از اندیشمندان غربی را به خود مشغول کرده و حتی در توهمات حیرتزده ترامپ و نتانیاهو نیز طنینانداز شده است: چرا پس از ترورِ رهبران، حکومت ایران مانند دیگر کشورها فرو نپاشید؟
-
نقابِ ریا در نظر حافظ
ادبیاتدر میخــــــانه ببستند خـــدایا مپسند / کـــه در خانه تزویر و ریا بگشایند. حافظ انسان را از ریا ، تزویر و بازیگری پرهیز می دهد.
-
شفیعی کدکنی یادگار جانشینناپذیر اساطیر علم
ادبیاتوقتی به گذشتههای دور و روزگار شیرین تحصیل و تدریس در صحن دانشگاه تهران و محافل علمی و ادبی خراسان بازمیگردم، چهرههای استثنایی و خورشیدگونی در برابرم مجسم میشوند که هر یک خیمه هویت علمی و فرهنگی ما را برپا داشتهاند.
-
استاد موحد بیست سال پشتوانه راه شمس در خوی بود
ادبیاتیک روز پیش از رونمایی از بارگاه شمس تبریزی، حضرت استاد محمدعلی موحد مرا غریق لطفش کرد و امر کرد که به محضرش شرفیاب شوم. دیداری که درست همزمان شد با آغاز مراسم رونمایی از بارگاه شمس تبریزی. بخشی از این دیدار را اجازه دادند تا ثبت کنم.