به گزارش خبرآنلاین، اسدالله اطهری کارشناس مطالعات بین الملل می گوید: تکلیف ما باید در چند مورد مشخص شود و آن موقع است که می توانیم بگوییم که اولویت چیست. سپس باید درک کنیم که در چه شرایطی هستیم تا اولویت های مهم را تشخیص دهیم. باید ارزیابی کنیم که از لحاظ سیاسی، امنیتی، اقتصادی، فرهنگی در چه جایگاهی هستیم. در این راستا ایران باید تکلیف خود را با نظام بین الملل مشخص کند. چرا که تکلیف ما با مراکز ثقل نظام بین الملل معلوم نیست. عده ای معتقدند که ایران در چهار دهه گذشته تمام راه های ممکن را رفته است و آمریکایی ها هم می گویند این راه جواب نمی دهد و ایران باید تکلیف خود را با نظام بین الملل مشخص کند.
حالا ساختار ایرانی که از آن سخن می گوییم می تواند ایران شهری باشد، یا بر مبنای اسلام سیاسی و یا ایران ایدئولوژیک، یا ایرانی با مفهوم دولت ملت و یا غیره باشد. تمام دغدغه آمریکا این است که ایران با ساختاری دولت و مردم محور با نظام بین الملل کار کند. ما در گذشته بر این باور بودیم که در تئوری روابط بین الملل دنیا چند قطبی است، ولی در حال حاضر متوجه شدیم که وقتی یک کشور تحریم های ثانویه را علیه ما اعمال می کند حتی متحدین ما و کشورهایی که در زیرسیستم فرهنگی و تمدنی جای دارند از ایران حمایت نمی کنند.
حتی عراقی که ایران در راستای مبارزه با تروریسم برایش خون ها داده است ارتباط دلاری اش را با کشورمان قطع می کند. حتی کشورهای دیگر نیز در اثر رفتار تک قطبی آمریکا رفتارشان را با ما عوض کرده اند. همچنین باید تصمیم بگیریم که رفتارمان در منطقه به چه شکل باشد و در کدام زیرسیستم قرار می گیرد. برای درک بیشتر باید جایگاه خودمان را از لحاظ سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی مورد بررسی قرار دهیم. در این راستا حکومتی باید در ایران باشد تا بتواند نماینده خوبی برای تامین منافع ملی کشور باشد. بنده باور دارم که یک دولت وحدت ملی می تواند این کار بزرگ را انجام دهد. در همین حال ائتلافی از مجتمع های نظامی- صنعتی، ائتلافی از نمایندگان جامعه مدنی قدرتمند و همچنین تمام نیروهای سیاسی دارای پایگاه اجتماعی باید اداره کشور را بر عهده گیرند. معتقدم که ایجاد اینگونه از سیستم می تواند به نظام سیاسی ایران کمک کند؛ با رویه ای که طی آن ساختارهای سیاسی، اقتصادی و غیره اصلاح شود.
این کارشناس همچنین با اشاره به پیشرفت های ترکیه در سال های اخیر و ضروت تعریف زیر سیستم ها در ساختار سیاسی کشور گفت: وقتی که من به عنوان یک کارشناس به تجربه ترکیه نگاه می کنم و روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه را در نظر می گیرم کار بزرگ آنها را می بینم که متاسفانه ما در ایران نتوانسته ایم آن را پیاده کنیم. حزب حاکم فعلی متشکل از مسلمانان سکولار است و آنها همچنین خود را مسلمانان محافظه کار می دانند. به هر روی راهبردی که آنها در نظر گرفتند و ما بدان بی توجه بودیم این است که گفتند ما هم با آمریکا، هم منطقه، هم با زیر سیستم اسلامی، زیر سیستم ایرانی، زیر سیستم عربی و هم با روسیه کار می کنیم. ترکیه همچنین وعده داد تا مراودات تجاری با روسیه را به ۱۰۰ میلیارد دلار برساند. هدفم از بیان کردن این موضوع مقایسه حزب عدالت و توسعه با دولت قبلی بوده است. در دوره قبل از اردوغان سطح روابط آنکارا و مسکو در کجا بود؟ نگاه ما در ایران به روسیه به شکل نگاه جنگ سردی است اما ترکیه این نگاه بر مبنای جنگ سرد را پشت سر گذاشت و نگاهی ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی را سرلوحه قرار داد. معتقدم که ایران نباید از دریچه روسیه به آسیای میانه و قفقاز نگاه کند. روابط ترکیه و نخجوان را در نظر بگیرید که با هم مانور نظامی برگزار می کنند و حتی نیروی هوایی ترکیه در باکو هواپیما مستقر کرده است. یکی از بزرگترین توانایی های ترکیه این است که هم می تواند با غرب کار کند و هم با روسیه. این بدان معنا نیست که ایران نباید با روسیه کار کند ما حتی می توانیم بزرگترین نیرو برای مدیریت روسیه باشیم. ترکیه به این دلیل موفق است که کشور را سیاسی و امنیتی تعریف نکرده بلکه اقتصادی تعریف کرده و همواره امتیازات بزرگی از این اقدام کسب کرده است و بخش خصوصی در این کشور سکان اقتصاد را در دست دارد.
آن چه که تاکنون ایران را نگه داشته است زیر سیستم های ایرانی و تمدنی است. اگر تحریم های آمریکا علیه هر حکومت دیگری وضع می شد آن حکومت سرنگون می شد. پس این نشان می دهد ما از ظرفیت هایی استفاده کرده ایم. در همین اجلاس مکه شاهد بودیم که رئیس جمهور کرد عراق چگونه علیه سران عرب منطقه سخن گفت و از ایران حمایت کرد. اگر ما بیشترین روابط تجاری را با عراق و دیگر کشورها داریم به خاطر همین زیر سیستم هاست بدین معنا که ایران بزرگ فرهنگی، ایران بزرگ سیاسی را در زمین بازی نگه داشته است. منکر توانایی ها و پتانسیل های داخلی نیستم ولی عامل اصلی و تعیین کننده را زیر سیستم ها می دانم.
مشروح این گفتگو را اینجا بخوانید.
311 50