حجت الاسلام والمسلمین سید قاسم رزاقی موسوی اظهار کرد: عاشورا و قیام سید الشهدا را میتوان از جهات مختلف مورد بررسی و پژوهش قرار داد به طور مثال اهداف امام حسین(ع) از این قیام و انگیزهها و عبرت هایی که عاشورا میتواند داشته باشد، رازهای ماندگاری عاشورا و کلمات و خطبه های امام در منزلگاههای مختلف و اخلاق و عقاید در عاشورا که ما از میان همه این دریای معارف، اخلاق مقاومت را موضوع گفتگو قرار داده ایم تا از جهات مختلف مورد بررسی قرار بگیرد. من در دو سه محور کلان به موضوع می پردازم. ۱: اصل استقامت و مقاومت و پایداری در قرآن و روایات و سیره امام حسین(ع)؛ ۲: اصول حاکم بر سیره مقاومتی ائمه در ظلم ستیزی و مقاومت خواهی؛ ۳: شیوههای مبارزاتی و مقاومت که جای بحث دارد.
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در خصوص اصل مقاومت و پایداری از دیدگاه قرآن گفت: محور اول که معنای آن مقاومت و استقامت است را میتوان پایداری در راه هدف و دین در نظر گرفت؛ به این معنا که در راه هدف متعالی که احیاء دین و دینداری است، پایداری داشته باشیم و مقاومت کنیم و موانع، ما را از پای درنیاورد و در صدد از بین بردن موانع باشیم که این معنا پیوند عجیبی با صبر دارد و زمانی که روایات صبر را از بیان ائمه و امام حسین (ع) بررسی میکنیم می توانیم این مطلب را معنا کنیم.
رزاقی در ادامه افزود: از رسول گرامی اسلام در صفحه ۳۹ از جلد ۸۲ بحار الانوار نقل شده است که« الصبر خیر مرکب ما رزق الله عبدا خیرا له و اوسع من الصبر» صبر بهترین مرکب برای فرد معرفی می شود و خداوند رزق و روزی بالاتر از صبر به کسی نداده است. امیرالمومنین می فرمایند: آنچه که انسان را به مقام های عالی می رساند صبر و مقاومت در مسیر دینداری است. وقتی می بینیم خداوند چگونه به امام حسین (ع) آبرو بخشیده و تربت او را عامل شفای بیماران قرار می دهد و ضریح او را محل استجابت دعا قرار داده است، همه این کمالات ریشه در صبر و استقامت و مقاومت سید الشهدا دارد. در تاریخ پیامبران و ائمه نیز می توان به نمونه هایی از آن اشاره کرد. در روایتی از امام صادق (ع) نقل شده که به حضرت موسی وحی میشود که آیا میخواهی همنشین تو را در بهشت معرفی کنم ؟ و موسی گفت بله و زنی خلاده نام به او معرفی می شود. حضرت موسی او را پیدا میکند و مدتی او را دنبال می کند تا بداند سرّهمنشینی او با پیامبر(ص) چیست؟ بعد از جستجو و پرسش میفهمد آن زن بسیار صبور است و در زمان گرفتاری و بیماری صبوری میکند و اهل اعتراض نیست که درسی برای همه بشریت است تا بدانند صبوری و مقاومت در مسیر دین داری میتواند برکاتی به دنبال داشته باشد.
او تصریح کرد: در تاریخ، صبر اصحاب پیامبر(ص) در ابتدای دعوت به اسلام را بسیار می بینیم. شکنجه های زیادی بر بلال، یاسر و عمار و امثال آن شد و پیامبر(ص) برای تشویق اصحابش فرمودند « صبراً آل یاسر فإن موعدکم الجنه» این صبر در مسیر دینداری شما را به بهشت خواهد رساند. در نهایت مقاومت امام حسین(ع) و اصحاب و اهل بیت(ع) پیامبر در روز عاشورا و نمونه های این استقامت در صحرای کربلا فراوان است. حمید بن مسلم در توصیف این صبوری و مقاومت می گوید “ندیده ام کسی را که در ظاهر شکست خورده باشد ولی در عین حال که تمام اصحاب و یاران خود را از دست داده باز شجاعترین است و به لشگر دشمن حمله ور بوده و از پای ننشسته است. وقتی او را تهدید به مرگ میکنند امام حسین (ع) همان شعر برادر اوس را در حمایت از رسول خدا می خواند ” به سوی مبارزه می روم و مرگ ایراد نیست زیرا تا زمانی که نیت حق باشد و در راه هدف متعالی می جنگد مرگ برای جوانمرد عیب نیست”.
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به سخنان پژوهشگران خارجی نسبت به امام حسین(ع) اشاره کرد و گفت: توصیف استقامت و پایداری نه فقط در بیان پیامبر(ع) ائمه بلکه به اعتراف غیر مسلمان نیز درآمده است آنجایی که فوکویامای ژاپنی الاصل که تبعه آمریکا است در کنفرانس شیعه شناسی در فلسطین اشغالی اینچنین بیان می کند که “شیعه دو بال پرواز دارد که تیرهای ما به آنها نمی رسد یک بال سرخ شهادت طلبی است که از امام حسین(ع) گرفته و بال سبز انتظار که او را همواره امیدوار نگه می دارد که جهان بالاخره منجی به خود خواهد دید که عدل را در جهان حکمفرما می کند”. این پرنده، زرهی به نام ولایت پذیری دارد که طبیعتا دشمنان با این شناختی که اخذ کرده اند به دنبال این هستند که اعتقاد شیعه را در مساله ولایت و فرهنگ شهادت طلبی تحت تاثیر قرار دهند و متاسفانه در این قسمت آسیب هایی را در جامعه شاهد هستیم.
رزاقی در رابطه با اصول حاکم بر سیره ائمه و امام حسین(ع) در فرهنگ مقاومت و ظلم ستیزی بیان کرد: اساس بعثت انبیاء و ظلم ستیزی ائمه(ع) در ادامه برقراری قسط و عدل است همانطور که قرآن میفرماید «لَقَد أَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَیِّناتِ وَأَنزَلنا مَعَهُمُ الکِتابَ وَالمیزانَ لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسطِ» دلیل بعثت انبیاء این است که در جامعه عدل و داد برقرار شود و ظلم وجود نداشته باشد. لذا اصل حاکم بر رفتار ائمه در طول تاریخ میتواند مبارزه با ظلم و استکبار باشد و به طور طبیعی اگر بخواهید در این مسیر حرکت کنید، مقاومت و صبوری ضروری است. اصولی که در سیره ائمه و امام حسین(ع) در این مسیر قابل بیان است مبانی نظری استقامت و اصول حاکم بر آن است که در موارد زیر قابل مشاهده است:
۱: اصل قرآنی لاتَظلمون و لاتُظلمون؛ مومن کسی است که نه به دیگران ظلم می کند و نه ظلمی را که دیگران در حق او داشته باشند را میپذیرد. این موضوع در هر دو جهت آن بیان می شود. دستور قرآنی این است که باید در برابر ظلم ایستاد و سکوت در برابر ظلم همچون اصل ستمگری است.
۲: عدم مشروعیت حاکمیت ظالمان و مستکبران: « لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا» خدا هیچ مجوزی برای اینکه غیر مسلمان و کافر بر مسلمانان سیطره داشته باشد را نداده است لذا وقتی که امام حسین(ع) می بیند یزید میخواهد در رأس حکومت قرار بگیرد و او از هر گونه فساد ابایی ندارد طبیعی است که این حکومت از نگاه وی مشروعیت ندارد؛ بنابراین با صدای رسا اعلام میکند« إنّا لله و إنّا إلیه راجعون وعلی الإسلام السلام إذا بلیت الأُمّه براعٍ مثْل یزیدٍ» باید فاتحه اسلام را خواند زیرا همچون یزیدی در رأس حکومت قرار گرفته است.
۳: عدالتخواهی و حق خواهی: این یکی از اصولی است که ائمه و امام حسین(ع) را در چنین مسیری قرار میدهد و منجر به قیام او می شود. امیرالمومنین علی(ع) در نامهای به مالک اشتر می فرماید “نسبت به مردم عدالت برقرار کن و کرامت انسانی آنها را حفظ کن زیرا آنها یا برادر دینی تو هستند و یا انسانهایی همچون تو که باید احکام اسلام را در مورد ایشان جاری کنی و ظلمی نسبت به آنها نباشد این عمارت که برای حکومتگری به شما دادهام امانتی است که باید در مسیر درست خود مورد استفاده قرار بدهی”. وقتی به خود حضرت پیشنهاد خلافت داده می شود از پذیرفتن آن ابا می کند و در نهایت می گوید مگر اینکه من به واسطه پذیرش این حکومت بتوانم حقی را جاری کنم. امام حسین(ع) نیز باز به همین نکته اشاره دارد و میفرماید “نمیبینید که حق در جامعه مورد عمل واقع نمی شود”؟! حق یعنی هر چیزی را در جای خود قرار دادن و اساس ناحقی در جامعه یعنی مثل یزیدی در حکومت باشد در نتیجه احکام دین در جامعه اجرا نمی شود و می بینیم در جامعه چگونه فساد رواج دارد و حکومت در صدد رفع آن بر نمی آید.
۴: سازش ناپذیری: سازش ناپذیری به شکلهای مختلف در سیره ائمه دیده می شود. وقتی امیرالمومنین علی(ع) بر سر کار میآید درصدد اصلاحات مواضع مختلف اعتقادی، اقتصادی و اجتماعی بر میآید. شیوه نظامی با شمشیر توسط امام حسین (ع) انجام میشود، شیوه نرمش قهرمانانه امام حسن (ع) را داریم؛ انقلاب فرهنگی در دورههای بعد از سوی امام باقر(ع) و امام صادق(ع) دیده میشود و همه آنها به این باز میگردد که چگونه باید در برابر حاکمان و ظالمان جامعه که قدرت را در دست دارند به مبارزه بایستیم. گاهی باید با شمشیر به جنگ رفت و گاهی باید با شمشیر قلم جنگید. این اصل در کلام امام حسین (ع) اینگونه بیان می شود که: این فرزند نابکار من را بر دو امر مخیر کرده است یا جنگ و شمشیر و یا ذلت بیعت با یزید که « هَیهَاتَ مِنَّا الذِّلَّه» و امام حسین (ع) این بیان را با صدای رسایی برای همیشه تاریخ به جای گذاشته است. پیرو امام حسین (ع) هیچگاه ذلت را نمی پذیرد و با ظالم به سازش نمیرسد. این نکته در زندگی فردی و جمعی پیروان امام حسین(ع) و و در جمهوری اسلامی در طول این ۴۰ سال دیده می شود که در همه سالهای تحریم و به تعبیر رهبر انقلاب شبیخون فرهنگی، تا پای جان بر مواضع خود باقی خواهیم بود و سر سازش نداریم.
رزاقی در ادامه به اعلام برائت از ستمگران اشاره کرد و گفت: در منزلگاههای مختلف وقتی از امام حسین(ع) سوال می شد، برائت خود را از یزید و حکومت یزید اعلام میکرد و زمانی که ابن عباس و یا محمد حنفیه میآیند تا او را از این کار باز دارند ولی امام بر انجام قیام مسّر بوده و برائت خود را اعلام می کند.
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: یکی از دیگر شیوه ها، تربیت نیروها و جایگزین سازی نیروهای شجاع و مبارز است اگر چه دعوت امام از اصحاب خود توسط نامه های مختلف را داریم ولی این خواستن و طلبیدن افراد که برای سعادت آنهاست به نوعی تربیت نیروهایی است که باید برای همیشه در این مسیر قرار بگیرند و ما می توانیم این درس را از امام حسین (ع) بگیریم و پایداری در مسیر حق درسی است که در سیره ائمه(ع) وجود داشته و می بینیم که دلهای مومنین امروز چگونه در این مسیر قدم بر می دارند.رزاقی در ادامه اعتراض و افشاگری را از دیگر روش های مبارزه مومنان دانست و گفت: افشاگری هایی که بعدها از سوی سفرای کربلا انجام می شود ماهیت حکومت را آشکار می کند. این موضوع به سال ۶۱ هجری و حکومت بنی امیه اختصاص ندارد. هرکجا و در همه دوره های تاریخی اگر حاکمیتی باشد که بنای ناسازگاری با دین را بگذارد طبیعتا بر مومنان و مسلمانان فرض و واجب است که در برابر آن بایستند. نوشتن نامه ها و وصیت نامه ها از شیوه های دیگری است که امامان انجام می دادند و اهداف قیام خود را بیان می کردند.
او ادامه داد: ترویج مکتب جهاد و شهادت از دیگر شیوه هایی است که ائمه و امام حسین (ع) اتخاذ کردند و در روز و شب عاشورا خطاب به اصحاب خود فرمودند که مرگ برای آنها پلی به سوی سعادت و جاودانگی است و آنها را به رستگاری میرساند و اصحاب خود را دعوت به صبر کردند. امام سجاد (ع) قطره خون شهید را محبوبترین چیز نزد خدا می داند و امام باقر (ع) نیز همه ارزش ها را تا پایان عمر جهان در سایه جهاد و شهادت طلبی میداند که امروزه شاهد آن هستیم که چگونه در جبهه مقاومت با الهام گرفتن از حضرت سید الشهدا، آمریکا و اسرائیل را در اهداف خود ناکام گذاشته اند. همچنین به قطع ارتباط با استکبار و دل نبستن به آن منجر می شود و ما نیز باید از همین موضوع درس و سرمشق بگیریم. اگر بخواهیم در مسیر اهل بیت(ع) حرکت کنیم نباید به نظام استکباری که خوی آنها ستم بر مظلومان است دل ببندیم و فقط با استقامت در این مسیر می توانیم به اهداف خود نائل شویم.
رزاقی با بیان اینکه ۸ سال اول انقلاب و در طی جنگ تحمیلی فرهنگ مقاومت به بهترین شکل در جامعه اسلامی دیده شد اظهار کرد: این فرهنگ مقاومت در جامعه نهایتا به شهادت ختم شد و مردم به خوبی استقبال می کردند ولی در زندگی امروز این موارد کم رنگ شده است. امروز هم در جبهه مقاومت کسانی که برای دفاع از حرم می روند نشان می دهند که فرهنگ مقاومت همچنان فرهنگ علوی جاری است ولی طبیعی است که دشمن برای کمرنگ کردن دو بال شهادت طلبی و انتظار، شیعیان را به دنیا و حب دنیا می کشد و وقتی مظاهر، تجملات، زیبایی ها و لذت های دنیا به کام آنها می رسد به طور طبیعی معنویت رخت بر می بندد و کمرنگتر می شود لذا باید توجه داشت جامعه به این موارد مبتلا نشود. در روایات ائمه(ع) آمده است که آنچه شما را از آخرت باز می دارد همین حب دنیاست. هر جامعهای گرفتار حب دنیا شود و تمام تلاش خود را برای دنیا قرار دهد از آخرت، استقامت، مقاومت و شهادت طلبی دور خواهد شد. لذا از خدا می خواهیم جامعه ما را از این بلا دور نگهدارد.
او در پایان خاطرنشان کرد: جمله پایانی را با ثمره این استقامت که بهشت جاویدان است ختم می کنم. قرآن میفرماید«کسانی که اعتقاد خود را بر خداوند و توحید بنا کرده اند، از زمانی که بر این اصل استقامت ورزیدند و پایدار ماندند ملائکه بر آنها میگویند حزنی بر خود راه ندهید به واسطه این مقاومت و استقامت شما را به بهشتی وعده می دهیم که نتیجه آن است». امام حسین (ع) نیز می فرمایند: کسی که به من ملحق شود به شهادت می رسد که نتیجه آن رستگاری است و کسانی که در طول تاریخ سیره رسول اکرم(ص) و ائمه(ع) را سرلوحه کار خود قرار ندهند به رستگاری و پیروزی مد نظر خداوند نمی رسند.
۲۴۱۲۴۱