به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، ایرنا نوشت:
موسیقی نواحی همواره یکی از پرشمارترین و در عین حال کمبرخوردارترین شاخههای موسیقی ایران بوده است، پس از سالها بحث و طرحهای نیمهکاره، هیاتمدیره خانه موسیقی ایران اردیبهشت سال ۱۴۰۳ بعد از چندین جلسه بحث و بررسی در مورد چگونگی تاسیس کانون موسیقی نواحی به تشکیل این کانون رای داد. حمیدرضا نوربخش مدیرعامل خانه موسیقی ایران، پیمان بزرگنیا پژوهشگر و هنرمند موسیقی نواحی و عضو کانون پژوهشگران خانه موسیقی را به عنوان مسئول هماهنگی تاسیس کانون موسیقی نواحی این خانه معرفی کرد و در نهایت کانون موسیقی نواحی با همفکری و هماندیشی جمعی از هنرمندان و فعالان این حوزه تشکیل شد.
کانون موسیقی نواحی خانه موسیقی ایران ۳۰ مهرماه امسال با هدف پاسداشت، ترویج و حمایت از میراث غنی موسیقی اقوام ایرانی به صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرد؛ کانونی که قرار است صدای صنفی دهها هزار هنرمندی باشد که اغلب دیده و شنیده نمیشوند، با این وجود تاکنون انتخاباتی برای این کانون انجام نشده است، هیات مدیره و اعضای رسمی این کانون مشخص نشدند، براین اساس با پیمان بزرگنیا عضو کانون پژوهشگران و عضو هیات مدیره موقت کانون موسیقی نواحی خانه موسیقی ایران درباره چگونگی تشکیل این نهاد گفت و گو کردهایم که در ادامه میآید.
چگونگی شکلگیری کانون موسیقی نواحی
بزرگنیا با تشریح چرایی و چگونگی شکلگیری کانون موسیقی نواحی خانه موسیقی ایران، این کانون را پاسخی به خلأ صنفی دهها هزار هنرمند موسیقی نواحی در کشور دانست و گفت: موسیقی نواحی از نظر تعداد هنرمندان فعال، بزرگترین بدنه موسیقایی کشور را تشکیل میدهد. بر اساس برآوردهای غیررسمی، حدود ۵۵ تا ۶۰ هزار خواننده و نوازنده موسیقی نواحی در مناطق مختلف ایران فعالیت دارند؛ هنرمندانی که بخش بزرگی از میراث ناملموس فرهنگی کشور را نمایندگی میکنند.
وی با اشاره به گستردگی و اهمیت موسیقی نواحی در حفظ میراث فرهنگی اقوام ایرانی افزود: با وجود این گستردگی؛ حوزه موسیقی نواحی سالها فاقد صنف مستقل و ساختاری منسجم برای پیگیری مطالبات صنفی هنرمندان خود بود، آمار دقیق و سامانیافتهای از آنان وجود نداشت، مشکلات معیشتی، بیمهای و هویتی آنان پیگیری نمیشد، گاه افراد غیرمرتبط به عنوان «هنرمند نواحی» معرفی میشدند و سیاستگذاریها بدون شناخت میدانی انجام میشد، در حالی که در خانه موسیقی، کانونهایی مانند نوازندگان، خوانندگان و پژوهشگران وجود داشت.
بزرگنیا بیان کرد: طی سالهای گذشته بارها پیشنهاد تشکیل کانونی مستقل برای موسیقی نواحی مطرح شده بود اما این حوزه به عنوان بخشی از موسیقی ایران ذیل کانونهای دیگر قرار میگرفت. در نهایت، هیات مدیره خانه موسیقی با درک ضرورت این موضوع به این نتیجه رسید که موسیقی نواحی با این حجم از هنرمند، نیازمند کانونی مستقل است.
این پژوهشگر با اشاره به مراحل اولیه تشکیل کانون موسیقی نواحی اظهارداشت: به درخواست مدیرعامل خانه موسیقی، مأموریت پیدا کردم تا پژوهشگران، هنرمندان و فعالان موسیقی نواحی را گرد هم بیاورم. در جلسات اولیه، چهرههایی همچون محمدرضا درویشی، حمیدرضا اردلان، هوشنگ جاوید، احمد صدری، منصوره ثابتزاده، محسن شریفیان و صادق چراغی حضور داشتند و درباره شیوه شکلگیری کانون به تبادل نظر پرداختند.
وی، پراکندگی جغرافیایی هنرمندان و تمرکز ساختارهای صنفی در تهران را از چالشهای اصلی کانون موسیقی نواحی ایران عنوان کرد و گفت: به همین دلیل، تصمیم گرفته شد در مرحله نخست، نمایندگانی مورد قبول مناطق مختلف کشور به صورت انتصابی به عنوان شورای مشورتی و سیاستگذاری انتخاب شوند.
بزرگنیا افزود: در این راستا، پس از چند ماه مذاکره و تشکیل جلسات متعدد با پژوهشگران و هنرمندان صاحبنام، از سوی شورای سیاستگذاری خانه موسیقی ایران ۹ هنرمند؛ محمدرضا درویشی، احمد صدری، کیخسرو پورناظری، حمیدرضا اردلان، ایرج نعیمایی، ژیوار شیخالاسلامی، صادق چراغی، محسن شریفیان و بنده به عنوان هیات مدیره موقت کانون موسیقی نواحی ایران تا زمان برگزاری مجمع عمومی معرفی شدند.
شکلگیری شورای اجرایی کانون موسیقی نواحی
این پژوهشگر موسیقی نواحی بیان کرد: در ادامه، این هیات مدیره موقت، ۴۵ هنرمند موسیقی از سراسر کشور را به عنوان نماینده شورای اجرایی کانون موسیقی نواحی منصوب کردند که مجید تکه و موسی جرجانی (ترکمن)، محمد عالمی و رضا دیوسالار (مازندران)، سیداحمد حسینی و محمدرضا برزگر (کتول و استرآباد)، صفرعلی رمضانی، ناصر وحدتی و محمود فرضینژاد (گیل و دیلم)، آرمین فریدی (تالش)، غفور محمدزاده، عزیز تنها و محسن کریمی (خراسان جنوبی و رضوی)، مرتضی گودرزی، کلیمالله توحدی، حسین ولینژاد و ایوب سعیدی (خراسان شمالی)، محمد باجلاوند، فرج علیپور و مهران غضنفری (لرستان) از جمله آنها هستند.
بزرگنیا اظهارداشت: همچنین کورش اسدپور و مسلم شریفی (بختیاری)، سعید اسلامینژاد (کهگلویه و بویر احمد و ممسنی)، سعید جعفرزاده (فارس)، فواد توحیدی (کرمان)، قادر آتشگر (سیستان)، اسحاق بلوچ نصب و فاروق رحمانی (بلوچستان)، باسم حمادی (اعراب خوزستان)، صلاح خضری (کردستان)، محمدرضا دارابی و سیدتیمور محرابی (کرمانشاه)، مرتضی کریمی و رومینا تنی (هرمزگان)، ایمران حیدری، التفات داودی، سونار نجاری، ولی قاسمی، رضا حسینی، احد ملکی، وحید بقانام و وحید اسداللهی (آذربایجان)، دامون ششبلوکی و ابراهیم کهندلپور (قشقایی)، حسین علیحسینی (شاهسون) به عنوان نماینده شورای اجرایی کانون موسیقی نواحی معرفی شدند.
وی درباره زمان برگزاری انتخابات نهایی کانون موسیقی نواحی گفت: اساسنامه کانون تدوین و فعالیت رسمی آن آغاز شده است و فرآیند عضوگیری به زودی از طریق سایت خانه موسیقی انجام خواهد شد. کانون موسیقی نواحی از نظر تعداد اعضا قابل مقایسه با دیگر کانونها نیست. اعضای خانه موسیقی در کشور حدود ۲۸ هزار نفر است و پیشبینی اعضای کانون موسیقی نواحی حداقل ۴۰ هزار نفر است؛ رقمی که از کل اعضای فعلی خانه موسیقی هم بیشتر است. به همین دلیل، ابتدا باید عضوگیری گسترده انجام شود. طراحی سازوکار انتخابات، تعیین تعداد اعضای هیاتمدیره و نهایی شدن اساسنامه نیازمند زمان است و این فرآیند ممکن است یک تا سه سال به طول انجامد.
عضو هیات مدیره موقت کانون موسیقی نواحی ایران افزود: این کانون با هدف ساماندهی، حمایت و مطالبهگری هنرمندان این حوزه شکل گرفته است، ایجاد بانک اطلاعاتی دقیق از هنرمندان موسیقی نواحی، پیگیری مسائل صنفی، بیمهای و معیشتی، جلوگیری از فعالیتهای غیرتخصصی، سوءاستفاده و معرفی هنرمندان غیرواقعی، ایفای نقش مشورتی برای جشنوارههای موسیقی نواحی، مقابله با برگزاری جشنوارههای نمایشی و غیراصیل، حمایت از آموزش، پژوهش و مکتبخانههای موسیقی نواحی از مهمترین مأموریتهای این کانون است.
به گفته بزرگنیا، کانون موسیقی نواحی در آغاز راه قرار دارد و خانه موسیقی ایران نیز به دلیل محدودیتهای مالی، تنها میتواند حمایت معنوی و ساختاری ارائه دهد. موفقیت این کانون، بیش از هر چیز، وابسته به همراهی هنرمندان مناطق مختلف، تعامل دولت و نهادهای فرهنگی، پرهیز از نگاه نمایشی و شعاری و سپردن تصمیمگیریها به بدنه متخصص این حوزه است. همچنین کانون موسیقی نواحی باید به عنوان بازوی مشورتی نهادهای فرهنگی عمل کند؛ نهادی که بتواند مانع تکرار سیاستهای پرهزینه اما بیاثر شود.
فراخوان «نوآوری در سازهای موسیقی نواحی»
بزرگنیا درباره فراخوان «نوآوری در سازهای موسیقی نواحی» و انتقادهای مطرح شده در این حوزه اظهارداشت: یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات مطرحشده درباره این فراخوان مسئله نوآوری در موسیقی نواحی است. سوءتفاهمها درباره این فراخوان ناشی از برداشتهای تعصبی است نه دعوت به تخریب سنت.
وی با تأکید بر ضرورت مدیریت تجدد در موسیقی نواحی گفت: هدف از طرح نوآوری در موسیقی نواحی، تخریب سنتها و تولید ساز جدید نیست بلکه ایجاد خلاقیت در شیوه اجرا و عرضه موسیقی بر اساس حفظ اصالتهاست تا این موسیقی بتواند ارتباط مؤثرتری با مخاطب امروز برقرار کند.
این پژوهشگر موسیقی نواحی افزود: حفظ اصالت ضروری است اما تجدد اجتنابناپذیر است، دعوت به نوآوری، به معنای خلاقیت در شیوه اجرا، کوک و ارائه موسیقی است و سازها و شیوههای اجرا باید متناسب با نیاز شنیداری امروز مدیریتشده و خلاقانه بهروزرسانی شوند. بسیاری از سازهای امروز نیز در طول تاریخ دستخوش تغییر شدهاند و ایستایی مطلق، بیش از آنکه حافظ سنت باشد، آن را به موزه تبدیل میکند.
انتقاد از وضعیت موسیقی نواحی
بزرگنیا با انتقاد از وضعیت کنونی موسیقی نواحی اظهارداشت: موسیقی نواحی، برخلاف موسیقی پاپ یا کلاسیک، نه ستاره دارد و نه بازار پررونق اما بیشترین تعداد حاملان سنت، روایت و هویت فرهنگی ایران را در خود جای داده است.
وی، موسیقی نواحی را عصاره وحدت اقوام ایرانی دانست و افزود: با این وجود، موسیقی نواحی امروز «غریب در وطن» است. در حالی که بودجههای کلانی برای بعضی جشنوارهها هزینه میشود، بسیاری از هنرمندان اصیل موسیقی نواحی از حداقل امکانات معیشتی برخوردار نیستند و تنها پس از درگذشتشان مورد توجه قرار میگیرند.
این پژوهشگر موسیقی نواحی گفت: در شرایطی که کنسرتهای پاپ با حمایت سالنها، سرمایهگذاران و سیاستهای تسهیلگر برگزار میشود، هنرمندان موسیقی نواحی حتی برای اجرای آثار تکرارشده خود نیز با سختگیریهای صدور مجوز و هزینههای سنگین سالنها مواجه هستند.
بزرگنیا با اشاره به موازیکاری بعضی از نهادها در برگزاری جشنوارههای موسیقی نواحی تأکید کرد: جشنوارههای متعدد اما موازی، ویترینی و فاقد اصالت برگزار میشوند، این جشنوارهها با بودجههای میلیاردی، به جای تقویت بدنه اصیل موسیقی نواحی، به نمایشهای توریستی و سطحی بسنده میکنند؛ جشنوارههایی که گاه توسط مدیرانی اداره میشوند که شناختشان از موسیقی نواحی، محدود به لباس محلی و اجرای چند قطعه کلیشهای است.
وی خاطرنشان کرد: جشنوارههایی که به نام موسیقی نواحی برگزار میشوند، گاه هیچ نسبتی با این موسیقی ندارند و تصویر نادرستی از فرهنگ اقوام ایرانی ارائه میدهند. موسیقی نواحی اغلب مورد شعار و توجه مقطعی قرار میگیرد اما در عمل حمایتی از هنرمندان آن نمیشود. در حالی که بعضی جشنوارهها با بودجههای کلان برگزار میشوند، بسیاری از هنرمندان اصیل موسیقی نواحی با مشکلات معیشتی جدی مواجه هستند.
عضو هیات مدیره موقت کانون موسیقی نواحی ایران اظهارداشت: موسیقی نواحی، موسیقی ملی ایران و عامل وحدت اقوام است و هنرمندان این حوزه، سفیران فرهنگی اقوام محسوب میشوند. مهمترین کارکرد کانون موسیقی نواحی ایران، نه برگزاری برنامه یا جشنواره بلکه مطالبهگری ساختاریافته است و امیدواریم وضعیت و شرایط هنرمندان این حوزه بهبود پیدا کند.
۲۴۲۲۴۲