به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، طی این مدت که اینترنت قطع بود متوجه وابستگی شدید زندگی به اینترنت شدم. خیلی از نیازها تا به امروز با اینترنت حل میشد.
هوش مصنوعی هم که با ظهور در عرصه دیجیتال دیگر زحمت سرچهای متعدد و گشتزدن میان سایتها برای پیداکردن مطلب موردنظر را کمتر کرده بود. هرچه میخواستی با کوچکترین اشاره به موضوع مدنظر فهرستی از مطالب را آماده میکرد.
اینترنت که قطع شده بود چند روز اول تقریباً کاملاً گیج بودم. تلفن همراهم را برمیداشتم جستوجو میکردم و با علامت متصل نبودن اینترنت مواجه میشدم و ماجرا تازه یادم میافتاد. هرچند که برای بسیاری از کارها جایگزین وجود داشت. مثلاً برای بازیکردن دیگر به بازیهای آفلاین و بازیهای رومیزی رو آوردیم برای مطالعه یک مطلب هر چند سخت و آهستهتر مجبور به تورق کتابها شده بودیم. دلتنگیهایی که ناگهان شبیه خون به دلمان می زدن را دیگر نمیشد با تماس تصویری رفع کرد، مجبور به سرزدنهای گاهوبیگاه به خانه خانوادهها شدیم.
نکته جالبتوجه این بود که احتیاج به شارژکردن مدام تلفن همراه نبود. یک روز که داشتم دنبال راهی برای جستوجوکردن میگشتم. یادم افتاد قبلاً مطلبی راجع به رژیم مصرف رسانه خوانده بودم. با خودم گفتم این توفیق اجباری هست باید از این فرصت برای شروع رژیمم استفاده کنم.
بنابر روایت فارس با آقای محمد لسانی کارشناس و فعال رسانهای درباره رژیم مصرف رسانه به گفتوگو نشستیم.
در دنیای امروز، رسانهها به یکی از اجزای جداییناپذیر زندگی ما تبدیل شدهاند. هر روز با انواع و اقسام رسانهها روبهرو هستیم. از تلویزیون و رادیو گرفته تا شبکههای اجتماعی و وبسایتهای خبری. رنگارنگ بودن سفره رسانهای باعث شده که نیاز به داشتن یک رژیم مصرف رسانهای مناسب بیشازپیش احساس شود.
آقای لسانی توضیحدادن: «رژیم مصرف رسانهای عملاً به مصرفکننده و محتوای رسانهای مربوط میشود شامل اینکه چه زمانی چه مکانی چه محتوایی برای چه نیازی مصرف شود.
۱) چه زمانی: در رژیم مصرف رسانه باید زمان صفحهنمایش خودشان و زمان مشاهده محتوای دیجیتال را مدیریت کنند.
۲) چه مکانی: خیلی از افراد در بحث مثلاً داخل خانه، سر سفره و اتاقخواب از تکنولوژی استفاده میکنند به این مکانها، مکانهای ممنوع یا به آن tech free zone میگویند، یعنی مناطق عاری از فناوری.
۳) چه محتوایی: افراد نبایدخودشان را در معرض هر محتوایی قرار بدهند. بعضی از محتواها آثار روحی روانی روی آدم میگذارد. مثلاً در اتفاقات اخیر بحث خشونتها بحث عملاً خون و جراحت بود.
۴) برای چه نیازی: یعنی افراد بنابر نیاز خودشان محتواهای مختلفی را دریافت میکنند. مثلاً نیاز یک کودک با نیاز یک دانشجو با نیاز یک خبرنگار، اینها باید خودشان را در معرض محتواهای متفاوت قرار بدهند.اینها را ما تحت عنوان رژیم مصرف رسانهای میشناسیم.»
رژیم مصرف رسانه تنها به معنای محدودکردن زمان صرفشده جلوی صفحهنمایش نیست. بلکه به این معناست که باید هوشمندانه انتخاب کنیم چه محتوایی را مصرف کنیم. محتوای رسانهای میتواند تأثیر عمیقی بر افکار و احساسات ما بگذارد. به همین دلیل، باید بهدقت انتخاب کنیم که چه اخبار و چه اطلاعاتی را وارد ذهن خود میکنیم.
جناب لسانی در این باره توضیح دادند: «رژیم پرکالری داریم رژیم کمکالری داریم. تصاویر پرکالری محسوب میشوند افراد باید قالب رسانهشان را متنوع مصرف بکنند یعنی رسانههای تصویری، رسانههای مکتوب و رسانههای صوتی چه مقدار باشد. اینها در کنار هم قرار میگیرد که میتواند افراد را تعدیل بکند و اثرات روحی، روانی، جسمی، مغزی و شناختیِ عملاً بهجا و ترازی روی آنها بگذارد.»
مهم است که به خودمان اجازه دهیم تا در انتخاب محتوای رسانهای بهصورت فعالانه عمل کنیم. آقای لسانی میگویند: «شرایط اجبار یا تحمیل جنبههای خودخواسته کمرنگ میشود و امکان برگشت یا عود مصرف نادرست خیلی محتمل هست، چون شرایط اجباری و تحمیلی هست برای همین افراد باید به سمت این بروند که بهصورت خودخواسته، پیشدستانه و داوطلبانه رژیم خودشان را به معنای زمان در معرض صفحهنمایش بودن خودشان را کنترل بکنند.حالا شرایط فعلی میتواند یک انگیزه بدهد یک آگاهی بدهد برای انجام این کار، اما حتماً باید به سمت اینکه فضای عملاً خودخواسته و داوطلبانه شکل بگیرد برویم.»
چقدر خودت را میشناسی
برای ایجاد یک رژیم مناسب، ابتدا باید نقاط قوت و ضعف خود را بشناسیم. آیا اخبار منفی بر روحیهام تأثیر میگذارد؟ آیا وقت کافی برای اطلاعات مثبت و آموزشی دارم؟ همچنین، باید به تنوع محتوایی که مصرف میکنیم توجه کنیم. ترکیبی از اخبار، مستندها، مقالات علمی و محتوای سرگرمکننده میتواند بینش ما را گسترش دهد و به رشد شخصیمان کمک کند.
آقای لسانی از گام اول سواد رسانهای میگویند: «گام اول خودشناسی هست. سواد رسانه صرفاً به رسانه نیست، اصولاً زمانی که خودم را بشناسم یعنی آن جاها چه محتواهایی من را فریب میدهد چه محتواهای من را درگیر میکند، چه محتواهایی واقعاً نیازم هست و کجاها باید برم دسترسی بسازم، شاید من یک جاهایی دسترسی ندارم باید برم دسترسی بسازم کجاها باید دسترسی را محدود کنم کجاها باید دسترسی رو مسدود کنم.
اصل در سواد رسانهای خودکنترلی و تنظیمی است یعنی افراد خودشان تصمیم میگیرند که تو این زمینه راهبر دنیای رسانه خودشان باشند برای همین اینجا بحث ناظر بیرونی و بحث عامل بیرونی کمترین هست چون افراد بر اساس خودشناسی میان این راهبری خودشان را انجام میدهند و این ارزشمند هست برای همین ما نگاهمان این هست که افراد اولازهمه یک خلوتی با خود نگاهی به خود و یک آگاهی به خود باید داشته باشند.»
محیط بیرونی تأثیر مستقیم درونی
«یکی از اتفاقاتی که میافتد این هست که عملاً شرایط یا تکانههای بیرونی در دنیای جدید زیاد هست برای همین تزلزل محیط مصرف میتواند به تزلزل هیجانات و تزلزل عواطف بینجامد یعنی افراد ناگهان احساس خشم، احساس غم و احساس افسردگی میکنند.
تزلزل محیط بیرونی و تکانههای محیط بیرونی چالشهای محیط بیرونی میتواند اثر زیادی روی افراد بگذارد اگر افراد از درون خودشان را نساخته باشند لذا در بحث روانشناسی فردی و در بحث توسعه فردی، نکتهای که تأکید ما هست اینکه ساخت بیرون از درون شروع میشود و آنجایی که درون انسان مستحکم باشد و ستونهای شخصیت فرد مستحکم باشد فرد میتواند اثرات بیرونی بسیار گسترده نهتنها خودش را مدیریت بکند بلکه به سمت این برود که خانواده دیگران جامعه و حتی جهان را مدیریت بکند. این از شخصیتهای باثبات شکل میگیرد، شخصیتهایی که تزلزل محیط بر آنها اثر نمیگذارد بلکه حتی آنها میتوانند بحث تزلزل محیط را و حتی آرایش محیط را بنا بر نظم درونی خودشان شکل بدهند این را ما میگویم. آن خودآگاهی یا خودشناسی که بسیار، بسیار مهم هست که نوجوان را برسانیم به جایی که ستونهای شخصیت خودش را بتواند از درون بسازد.»