به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، مراسم عید فطر در کشورهای مختلف جهان با آداب و سنن متنوعی برگزار میشود. این عید که پس از یک ماه روزهداری در رمضان جشن گرفته میشود، در هر کشوری رنگ و بوی فرهنگی خاص خود را دارد.
بنابر روایت شبستان، عید فطر نهتنها یک جشن مذهبی، بلکه نمایشی از تنوع فرهنگی مسلمانان است. هر کشوری با آداب خود این روز را گرامی میدارد، اما روحیه اتحاد، شکرگزاری و مهربانی در همه مشترک است.
برخی از آداب و رسوم سینه به سینه و از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود. نسل ها تغییر می کند و سالها می گذرد، اما این آداب و رسوم با جشن های عید فطر باقی می ماند.
عید در عراق:
مردم عراق نیز به همین مناسبت خود را برای عید فطر آماده می شوند و با نظافت کامل منازل، کوچه ها، خیابان و مناطق مختلف به استقبال عید می روند.
خیابان های بصره، بغداد، کوفه، کربلا و موصل و کرکوک به مناسبت عید فطر چراغانی و تزیین می شود.
مردم عراق با خرید لباس و زیورآلات به ویژه لباس کودکان به بازار می روند تا زیباترین تصویر را در این عید برای کودکان خود بسازند.
همچنین زنان خانه دار به پخت شیرینی های عید که مشهورترین آن «کلیجه» است، اقدام می کنند. آنها با کلیجه که یکی از مهم ترین شیرینی ها در مناسک عید فطر در میان عراقی هاست، از میهمانان خود پذیرایی می کنند.
کلیجه شیرینی میهنی عراقی است که با آرد، گردو،آویش، نارگیل و دانه کنجد است، اما مهمترین کلیجه با خرماست که بیشتر مردم عراق عاشق آن هستند. به طور معمول خانواده های برای آماده سازی شیرینی عید و تقسیم کار با یکدیگر جمع می شوند
مردم عراق پس از پایان ماه مبارک رمضان به پشت بام منازل می روند و با صدای الله اکبر با این ماه وداع می کنند.
از دیگر آداب و رسوم مردم عراق در روزهای عید فطر، پوشیدن لباس های نو و رفتن به دید و بازدید اقوام و نزدیکان خود می روند و همچنین به تفریحگاه ها برای گشت و گذار می روند.
در بامداد روز عید، بیشتر مردم عراق به همراه فرزندانشان به مساجد جامع برای ادای نماز عید می روند.
عید در امارات:
زنان خانه دار به ساماندهی منزل و مرتب کردن برای استقبال از عید فطر و تهیه نیازهایشان اقدام می کنند. حنا بر دست دختران می گذارند و لباس های جدید برای کودکان آماده می کنند. غذا و خوراکی و میوه برای برای استقبال از میهمانان تهیه می کنند.
جشن عید در روستاهای امارات متفاوت است. در روستاها نماز عید در میادین آغاز می شود. مردان و کودکان آراسته می شوند و رقص محلی را به عنوان ابراز شادی اجرا می کنند. اما در شهرها، تدارکات مشابه است. اما نماز در مصلای عید که سرباز است،خوانده می شود. پس از نماز، خانواده ها و بستگان به یکدیگر تبریک می گویند. در این روز کودکان و خانواده ها به سمت بوستان ها و تفرجگاه ها می روند. سپس برای استقبال از میهمانان به منزل می روند و عید شما مبارک به یکدیگر تبریک می گویند.
توزیع شیرینی های مخصوص، بازی های دسته جمعی، داستان سرایی و نقاشی با حنا روی دست ها از جمله کاری مردم امارات در این روز مبارک است.
عید در یمن:
جشن عید فطر در یمن نسبت به کشورهای دیگر متفاوت است. مردم یمن با جمع آوری هیزم و قراردادن آن به صورت کپه های بلند به آتش زدن این کپه ها در شب عید اقدام می کنند و از فرارسیدن عید سعید فطر شادی می کند و با اندوه خداحافظی می کنند.
مردم یمن در روستا به قربانی کردن و توزیع گوشت به همسایگان اقدام می کنند. دید و بازدید در طول عید و تبریک فرارسیدن عید و دادن عیدی انجام می شود. «سلته» یکی از غذاهای یمنی در عید فطر است که متشکل از شنبلیله له شده، تکه های سیب زمینی پخته و کمی گوشت، برنج و تخم مرغ است. زنان یمنی غذاهای مختلفی همچون بنت الصحن یا السّبایه آماده می کنند. این غذا شامل تکه ای نان فطیر، تخم مرغ، عسل طبیعی و روغن طبیعی است.
عید در فلسطین:
مردم فلسطین تلاش می کنند تا نماز عید را در مسجد الاقصی برگزار کنند، باوجود اینکه اشغالگران ممانعت هایی را برای ادای شعایر دینی داخل مسجد اتخاذ کرده است.
خانواده ها در فلسطین شیرینی عربی همچون برازق و نقوع می پزد. زنان با تهیه شیرینی های محلی مانند معمول و حلی سنونک و یحمی تهیه می کنند.کودکان آهنگ هایی را در آخرین روز ماه مبارک رمضان و عید فطر می خوانند.
پس از خروج از مساجد، بسیاری از مردم به تلاوت قرآن برای شهدای شان در قبرستان های اقدام می کنند و پخش کیک اقدام می کنند.
عید در عربستان:
استقبال عید در عربستان با کشور دیگر متفاوت است.خانواده با خرید نیازهایشان از جمله لباس و غذا همچون کبسه، مرقوق، مراصیع و هریس است . شیرینی مخصوص در عید در برخی از مناطق عربستان کلیجیه و معمول و المنار است. مردم عربستان در صبح عید فطر خرما و نوشیدنی هایی همچون قهوه، چای و انواع آبمیوه تهیه می کنند.
در صبح عید، مردم برای نماز عید گردهم جمع می شوندو پس از ادای نماز به یکدیگر در مسجد با عبارت های کل عام و انتم بخیر و تقبل الله طاعتکم تبریک می گویند.
عید در مصر:
نماز عید فطر در میدان های بزرگ و مساجد قدیمی در قاهره اقامه می شود. مسلماان هنگام اقامه نماز عید لباس های نو یا جامه سفید می پوشند. پس از نماز، برای فرارسیدن عید، به یکدیگر تبریک می گویند و به زیارت اهل قبور می روند و قرآن تلاوت می کنند.
از مهمترین کارها در عید فطر، هدیه دادن و عیدی دادن به کودکان است. مسلمانان این عید را فرصت بزرگی برای نزدیک شدن به یکدیگر و احیای صله رحم که دین اسلام به آن تشویق می کند، می دانند.
شادی و خوشحالی با آذین بندی خیابان ها، میدان ها و آماده سازی شان برای ادای نماز عید مشخص می شود. خویشاوندان به دیدار یکدیگر می شوند و کودکان با لباس های جدید شان شاد هستند.
صدای تکبیر از گلدسته ها شنیده می شود و تواشیح در مساجد خوانده می شود.کودکان، بزرگسالان را هنگام نماز همراهی می کنند.
یکی از مراسم مردم مصر در روز عید فطر برگزاری مسابقات ورزشی از جمله سوارکاری و مسابقات فرهنگی و دینی است.
عید در سودان:
مردم سودان در نیمه ماه مبارک رمضان برای تدارک عید فطر آماده می شوند. شیرینی ها و نان هایی مانند غریبه و پتی فور، سابلیه و سویسرول را به مقدار کافی برای تکریم نمازگزاران تهیه می کنند و بعد نماز عید به نمازگزاران تعارف می کنند.
نماز عید در میدان های نزدیک مساجد برگزار می شود. همگی به یکدیگر تبریک می گویند. سپس بسیاری از مردم روستا به منزل بزرگسالان می روند درحالی که صبحانه شان را با خود می برند.
سپس دسته جمعی برای عیادت بیماران و سالمندان به همراه زنان و کودکان می روند. در روز اول شوال، سفرهای خانوادگی و تبریک به همسایگان انجام می شود و همه اوقاتشان را در کنار ساحل نیل می گذرانند.
عید در موریتانی:
مردم موریتانی با فرارسیدن عید فطر بازی های قدیمی را برگزار می کنند. این بازی ها در این عید در حومه موریتانی انجام می شود. از جمله مشهورترین این بازی ها، بازی مبارزه با عصا به نام دبوس است. بازی دیگر ظامت که تخته نرد در مصر است. با این تفاوت که قوانین خاصی دارند.
عید در اندونزی:
سنت «مودک» یا «بازگشت به وطن» پدیدهای است که اندونزی در عید فطر شاهد آن است و به اسم «لبران» (Lebaran) معروف است، چرا که اندونزی شاهد بزرگترین جابجایی داخلی مردم در سایه بازگشت بسیاری از مردم به آغوش خانوادههایشان برای گذراندن عید است.
مردم اندونزی مشتاق پوشیدن لباس جدید به نام «باجو بارو» هستند. یکی دیگر از مراسم معروف در یوگیاکارتای اندونزی، رویدادی به نام «گربگ سیاوال» است، که در آن سلطان اندونزی مجموعهای از هدایا را که به شکل هرم چیده شده اند، تقدیم می کند و شهروندان برای به دست آوردن سهمی از آنها رقابت می کنند، طبق سنتی اعتقاد بر این است که برکت می آورد.
همچنین یک توپ چوبی بزرگ نیز در ساحل رودخانه کاپواس در پونتیاناک برای جشن گرفتن این عید شلیک می شود. غذاهای محبوب اندونزیایی در عید شامل خوراکی به نام «کتوپات» است که عبارت از برنج پیچیده شده در برگ نارگیل و پخته شده در شیر نارگیل است. همچنین یک غذای گوشتی تند به نام رندانگ و شیرینی مانند کیک «نستار» از خمیر آناناس، آرد و شکر و «کیک پنیر» به نام« کاستاناجیل» است.
طعم عید در اندونزی بدون کیک «لاپیس لیجیت» که یکی از معروف ترین شیرینی های ملی اندونزی کامل نمی شود. این شیرینی در طبق های متعدد بزرگ آماده می شود و نیاز به مهارت بسیار دارد.
به کودکان پاکت های رنگارنگ حاوی پول به عنوان هدیه از اقوام داده می شود. بیشتر اندونزیایی ها در روز عید لباسهای سنتی می پوشند و مانند بسیاری از مسلمانان در سراسر جهان، برخی از آنها نیز مشتاق دیدار بر اهل قبور ستند که دلشان برای شادی عید تنگ شده است.
در بسیاری از کشورها جشن عید فطر با نذری شیرینی همراه است، حتی در ترکیه به آن «سکر بایرام» به معنای جشن شکر نیز میگویند. ترکها به هنگام تبریک عید سعید فطر به سالمندان احترام میگذارند، زیرا دست راست آنها را میبوسند و روی پیشانیشان میگذارند. بچهها در محلهشان از این در به آن در میروند و عید را به همسایهها تبریک میگویند و شیرینی و شکلات دریافت میکنند.
عید در مالزی:
در مالزی به مناسبت فرارسیدن عید فطر، خانه ها با چراغ های روغنی سنتی معروف به «پلیتا» تزئین می شود.
زنان مالزیایی غذاهای سنتی مانند پنکیک برنج درست می کنند.
معروف ترین سنت در مالزی در روز عید این است که درهای خانه ها را به روی همه، فارغ از مذهب و طبقه و شأن باز می کنند. بنابراین همه می توانند از غذا و از هم صحبتی در کنارهم لذت ببرند.
مسلمانان مالزی در شب عید فطر در مساجد گردهم میآیند و پس از اعلام رسمی عید، مراسم تکبیرگویی را انجام میدهند. این تکبیرها در صبح روز عید و پیش از اذان صبح و بعد از اذان صبح گفته می شود. سپس نماز عید را در کنار یکدیگر برپا میکنند.پس از نماز براساس رسم هرساله، زیارت اهل قبور انجام میدهند.
مردم مالزی لباس های سنتی خود به نام های «باجو ملایو» و «باجو کبایا» را می پوشند.در تعطیلات عید، میلیونها نفر از مردم مالزی به دید و بازدید از یکدیگر اقدام میکنند.
عید در سنگاپور:
مسلمانان سنگاپورعید فطر را «هاری رایا آیدیل فیتری» مینامند و آن را جشن میگیرند. جشنهای سنگاپور بهویژه در «گیلانگ سرای» متمایز است، به طوری که با نورها و رنگهای شگفتانگیز تزئین شده است.
مردم سنگاپورهمچنین از غذاهای سنتی ارائه شده توسط فروشندگان مانند چای آب نبات و گیاهان سوخته روی چوب لذت می برند.
عید در فیلیپین:
روز عید فطر در فیلیپین تعطیلی رسمی است، باوجود اینکه مسلمانان در اقلیت نیستند، مسلمانان به ادای نماز عید و زیارت اقوام و نزدیکان می روند.
گردشگری در فیلیپین در روزهای عید فطر پررونق است و فضای شادی در عید ایجاد میشود.
عید در هند:
عید فطر در هند باوجود اینکه مسلمانان درصد کمی از جمعیت این کشور را تشکیل میدهند. با شور و شکوه خاصی برگزار می شود.
مسلمانان که عمدتا در شهرهایی مانند دهلی، حیدرآباد، لکهنو، بمبئی و بنگال غربی متمرکز هستند، آداب و رسوم زیبایی برای این عید دارند که ترکیبی از فرهنگ اسلامی و سنتهای محلی است.
مسلمانان هند نماز عید را فضای باز همچون میدانهای بزرگ، مساجد تاریخی و مصلیهای عمومی اقامه میکنند.
مسلمانان در این روز عید شیرینی مخصوص «سیویان» را پخت میکنند که نوعی دسر شیرین رشته ای است که با شیر، هل و زعفران طعم دار میشود. مسلمانان این شیرینی مخصوص را بین یکدیگر توزیع میکنند.
برخی از مناطق نیز فرنی(دسر برنجی» و «شاهی توخدا»(نوعی حلوا) را برای مهمانان تهیه میکنند.
مردم هند مانند بسیاری از کشورهای اسلامی در این روز لباسهای نو و رنگارنگ میپوشند. بزرگترها معمولا به کودکان عیدی به صورت نقدی یا هدیهای کوچک میدهند.
از غذاهای اصلی این روز «نیهاری» و «بریانی» و در برخی مناطق نیز «حلیم» است که مخصوص ماه رمضان و عید فطر پخته میشود.
خانوادهها و دوستان به خانه یکدیگر میروند و باشیرینی و چای پذیرایی میشوند. در شهرهایی مانند حیدرآباد و لکهنو گاهی جشنهای خیابانی با موسیقی و نورپردازی برگزار میشود.
قبل از عید، مسلمانان هند زکات فطریه میپردازند و به فقرا غذا و لباس هدیه میدهند. برخی از مساجد و خیریهها نیز غذای رایگان مانند بریانی و شیرینی توزیع میکنند.
در برخی از مناطق، زنان «مهرندی»(حنا) به دست میزنند و با لباسهای سنتی هندی مانند «شریف» و «ساری» در نماز شرکت میکنند.
در برخی از شهرهای هند، غیرمسلمانان نیز در جشنهای عید شرکت میکنند و به مسلمانان تبریک میگویند.
عید در مغولستان
عید فطر در مغولستان، با وجود جمعیت کوچک مسلمانان این کشور، به شیوهای خاص و تحت تأثیر فرهنگ محلی برگزار میشود.
مسلمانان مغولستان که عمدتاً از اقلیت قزاقهای مغولستان در غرب کشور (به ویژه در استان بایان-اولگی) هستند، آداب و رسوم ویژهای برای این عید دارند که ترکیبی از سنتهای اسلامی و فرهنگ مغولی است.
مسلمانان مغولستان معمولاً نماز عید فطر را در مساجد محلی یا فضای باز (به دلیل جمعیت کمتر و آبوهوای خاص منطقه) برگزار میکنند. مسجد اولگی یکی از مراکز اصلی برگزاری مراسم عید فطر در مغولستان است.
بسیاری از مسلمانان مغولستان در این روز لباسهای سنتی قزاقی مانند «شاپان» (کت بلند) و کلاههای پوستی میپوشند. زنان نیز از لباسهای رنگارنگ با طرحهای سنتی استفاده میکنند.
از غذاهای مخصوص عید می توان به «بیشبارمک» غذای ملی قزاقها که از گوشت اسب یا گوسفند با رشتههای پهن تهیه میشود و در مهمانیهای عید سرو میگردد، «بائورساک» نان سرخشده شیرین که شبیه به دونات است و به عنوان شیرینی عید مصرف میشود، «کومیز» نوشیدنی سنتی تهیهشده از شیر مادیان که در مراسم خاص سرو میشود، اشاره کرد.
مسلمانان مغولستان به مانند سایر کشورهای اسلامی به دید و بازدید یکدیگر میپردازند و بزرگتر به کوچکترها عیدی میدهند.
در برخی از مناطق مسابقات اسبسواری و کشتی مغولی (Bökh) برگزار میشود. همچنین آوازها و رقصهای محلی قزاقی نیز بخشی از جشنهای عید فطر است.
مسلمانان مغولستان در عین پایبندی به اصول اسلامی، برخی رسوم محلی مانند پوشش لباس سنتی و غذاهای ویژه را حفظ کردهاند. به دلیل زندگی عشایری برخی از مسلمانان قزاق، گاهی مراسم عید در چادرهای سنتی (یورت) برگزار میشود.
عید در ژاپن
با وجود جمعیت نسبتاً کوچک مسلمانان در ژاپن (200 هزار نفر)، عید فطر در این کشور به شیوهای منحصر به فرد و در عین حال ساده برگزار میشود.
مسلمانان ژاپن که عمدتاً شامل اتباع کشورهای اندونزی، پاکستان، بنگلادش، مالزی و ایران هستند، همراه با مسلمانان ژاپنیِ بومی، این عید را با ترکیبی از فرهنگ اسلامی و ژاپنی جشن میگیرند.
به دلیل کمبود مساجد بزرگ، نماز عید فطر معمولاً در مساجد اصلی توکیو، اوساکا و کوبه یا حتی در سالنهای اجارهای و پارکها برگزار میشود.
برخی از نمازگزاران لباسهای سنتی کشورهای خود (مثل باتیک اندونزی یا شلوار قمیض پاکستانی) میپوشند، در حالی که برخی دیگر لباسهای معمولی یا حتی رسمی ژاپنی به تن میکنند.
پس از نماز، مسلمانان در مساجد یا خانهها غذاهای ملی خود را برای افطار آماده میکنند، از جمله این غذا «کتوپات» (برنج بستهبندی شده در برگ نخل) و «رندانگ» (گوشت ادویهدار) ، «بریانی»، «سیویان»، «باقلوا»، «کباب» است. برخی مسلمانان ژاپنی غذاهای حلال محل مانند «سوشی حلال» یا «رامن حلال» تهیه میکنند.
مسلمانان ژاپن مانند دیگر کشورها، بزرگترها به کودکان «عیدی» (پول یا هدیه) میدهند. برخی خانوادهها نیز کارتهای تبریک یا شیرینیهای ژاپنی حلال (مثل موچی بدون الکل) هدیه میدهند.
مسلمانان در ژاپن معمولاً به دلیل زندگی پراکنده، کمتر امکان دیدارهای گسترده دارند، اما با این حال، بسیاری در مساجد یا مهمانیهای کوچک خانوادگی جمع میشوند.
برخی انجمنهای اسلامی ژاپن از فرصت عید فطر برای معرفی اسلام به ژاپنیها استفاده میکنند و مراسم درهای باز مساجد برگزار میکنند.
برخی مواقع نیز برنامههایی مثل کالیگرافی عربی، پخت غذاهای حلال یا نمایش لباسهای سنتی اسلامی نیز اجرا میشود.
مسلمانان ژاپن معمولاً زکات فطریه خود را از طریق سازمانهای محلی یا آنلاین به نیازمندان (حتی غیرمسلمانان) میرسانند برخی رستورانهای حلال نیز در این روز به فقرا غذای رایگان میدهند.
مسلمانان سعی میکنند بدون ایجاد مزاحمت برای جامعه ژاپن، عید را جشن بگیرند. به همین دلیل به خاطر کمبود امکانات، برنامهریزی دقیقی برای نماز و جشنها انجام میشود.