خبرآنلاین - مهسا مژدهی: انتخابات روز یکشنبه در مجارستان، را میتوان اتفاقی تاریخی دانست. مجارستان حالا تبدیل به زمینی برای رقابت میان روسیه و آمریکا شده است و این وضع خود را در انتخابات پیش رو بیش از هر زمان دیگری به نمایش میگذارد. در این انتخابات نه تنها یک فرد؛ بلکه دموکراسی غیر لیبرال، آن نوع از دموکراسی سختگیرانهای که ویکتور اوربان برای حدود دو دهه نمایندگی آن را برعهده داشت مورد آزمون قرار میگیرد.
مجارستان انتخابات منظم برگزار میکند و احزاب مخالف آزادانه کارزار انتخاباتی برگزار میکنند. اما تحلیلگران میگویند زمین بازی برابر نیست. تغییرات در قوانین انتخاباتی، افزایش کنترل قوه مجریه بر دستگاه قضایی، سلطه بر رسانهها و استفاده از منابع دولتی، به حزب حاکم مزیتهای ساختاری میدهد. این یعنی رقبای انتخاباتی برای غلبه بر این شرایط باید با اختلافی قاطع پیروز شوند که با حضور ویکتور اوربان در قدرت به مدت ۱۶ سال؛ کار سادهای به نظر نمیرسد.
رقیب انتخاباتی اوربان کیست؟
دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده برای اینکه اعلام کند از ویکتور اوربان نخستوزیر محافظهکار مجارستان در انتخابات ۲۰۲۶ حمایت میکند؛ ابایی نداشته است. او در این مسیر تنها نیست. جی دی ونس؛ مردی که مجذوب اقدامات اوربان است هم در هفتههای اخیر سفری به مجارستان داشت تا حمایت خود را حضورا به گوش مجارها و اروپاییها برساند.
رقیب اصلی و جدی ویکتور اوربان در انتخابات پارلمانی ۲۰۲۶ مجارستان پیتر مجار وکیل و سیاستمدار مجار است. او از یک خانواده حقوقی برجسته و نوه یک قاضی مشهور و برادرزاده رئیسجمهور سابق مجارستان (فرنتس مادل) است. مجار سالها عضو حزب حاکم (فیدس) بود و در پستهای مدیریتی دولتی فعالیت میکرد. همچنین او همسر سابق یودیت وارگا (وزیر سابق دادگستری اوربان) است.
مجار که زمانی عضو حزب فیدس اوربان بود، در سال ۲۰۲۴ به شکلی پر سر و صدا از آن جدا شد: پس از آنکه فردی متهم به دخالت در یک رسوایی سوءاستفاده از کودکان عفو ریاستجمهوری گرفت، او شروع به حمله به دولت بهخاطر فساد کرد و جدایی شخصی خود از همسرش را که در این پرونده دخیل بو؛ به یک جنبش سیاسی تبدیل کرد. از آن زمان، او و حزب تیسا توانستهاند نارضایتی رایدهندگان از فساد و رکود اقتصادی را به نقطه قوت خود تبدیل کرده و در سراسر کشور جمعیتهای بزرگی را به خود جلب کنند.
او وعده داده است که با فساد برخورد کند، از دادستان عمومی اتحادیه اروپا بخواهد سوءاستفاده احتمالی از بودجههای اتحادیه که به مجارستان ارسال شده را بررسی کرده، استانداردهای حاکمیت قانون را برای آزادسازی میلیاردها یورو کمک بلوکهشده اروپایی بازگرداند، و در عین کاهش وابستگی به انرژی روسیه، همسویی بیشتری با اتحادیه اروپا و دیگر نهادهای غربی داشته باشد.
پیتر مجار خود را یک محافظهکار میانهرو معرفی میکند. تمرکز اصلی او بر مبارزه با فساد (سیستم مافیایی)، بازگرداندن حاکمیت قانون، بهبود خدمات عمومی (بهداشت و آموزش) و بهبود روابط با اتحادیه اروپا برای آزادسازی بودجههای مسدود شده است. با این حال کارشناسان معتقدند او برای به دست آوردن اکثریت پارلمان، باید حداقل ۳ تا ۵ درصد بیشتر از اوربان رای بیاورد تا بتواند اثر تغییرات حوزهبندیهای انتخاباتی را خنثی کند. بنا بر این رقابت با مردی که ۱۶ سال در قدرت بوده، حمایت ونس و ترامپ را دارد و متهم به دستکاری در انتخابات است، کار سادهای نخواهد بود.
مجارستان به کدام سو میرود؟
پس از یک دوره نخستوزیری بین سالهای ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲ که در آن بهعنوان رهبری میانهرو و طرفدار اروپا شناخته میشد، اوربان و حزبش، فیدس، در سال ۲۰۱۰ دوباره به قدرت بازگشتند. آنها قانون اساسی را بازنویسی و دستگاه قضایی را بازآرایی کردند و کنترل نهادهای کلیدی دولتی را در دست گرفتند.
ناظران میگویند این تغییرات، نظارتهای دموکراتیک را تضعیف کرده و اکنون مجارستان را کشوری نیمهآزاد طبقهبندی میکنند که هر چند انتخابات در آن برگزار میشود، اما اساس آن بر روی اقتدارگرایی استوار است. خود اوربان هم نظام سیاسی کشورش را گاه دولت غیرلیبرال مبتنی بر اصول ملی و گاه دموکراسی مسیحی توصیف کرده است.
مجارستان عضو اتحادیه اروپا و ناتو است، اما اوربان اغلب بر سر نگرانیهای مربوط به حاکمیت قانون و روابط با روسیه با متحدان غربی دچار اختلاف شده است. ناظران غربی معتقدند مجارستان به یک نمونه مهم برای سنجش عقبگرد دموکراتیک در درون غرب تبدیل شده است. در عین حال، اوربان خود را بهعنوان الگویی برای جنبشهای ملیگرا در خارج از کشور مطرح کرده و این ایده در ایالات متحده و در میان اطرافیان دونالد ترامپ به شدت مورد استقبال قرار گرفته است.
نتیجه این انتخابات به یک پرسش بزرگتر پاسخ خواهد داد: آیا این مدل همچنان پایدار است و ممکن است در دیگر کشورهای غربی بازسازی شود یا اینکه رایدهندگان آمادهاند به سمت مسیری متفاوت حرکت کنند.
طرفداران سنتی اوربان معتقدند زمانی که اقتصاد مجارستان در حال رشد بود، بسیاری به این تحولات توجهی نداشتند. اما با جهش تورم پس از حمله تمامعیار روسیه به اوکراین و آغاز رکود اقتصادی، زمزمههایی درباره شکاف فزاینده میان مردم عادی و طبقه حاکم شکل گرفت. آنها نقش اوربان در مشکلات را تا حد زیادی نادیده میگیرند، اما نمیتوانند شکاف عمیقی که بین نسل جوانتر و سیاستمداران سنتی شکل گرفته را نبینند. اوربان تلاش کرده رای دهندگان را قانع کند که بزرگترین خطر برای مجارستان جنگ اوکراین است و خود را تنها رهبری معرفی کرده که میتواند صلح را حفظ کند. در مقابل، مجار بر مسائل داخلی تمرکز کرده و وعده داده با فساد مقابله کند، منابع مالی را به خدمات عمومیِ سالها نادیدهگرفتهشده اختصاص دهد و روابط پرتنش کشور با اتحادیه اروپا را ترمیم کند.
هر چند اوربان خود را حامی مناسبی برای پوتین میداند، اما ارتباط او با آمریکاییها هرگز خدشه برنداشته است. در صورت پیروزی اوربان؛ در کاخ سفید یک پیروزی مهم به دست میآید. پیروزی مردی که ناچار است به دموکراسی تن دهد؛ اما از آزادی خوشش نمیآید.
۳۱۲/۴۲