برخی از کارشناسان بر این باورند که تنش میان سوریه و عراق برخلاف آنچه تصور میشود چندان جدی نیست اما اقدامات اخیر نوریالمالکی و خصوصاً درخواست رسمی روز شنبه او از بانکیمون، برای دخالت در این مناقشه میتواند نشانهای دیگر قلمداد شود.
منابع خبری روز شنبه از ارسال نامهای رسمی از سوی نخستوزیر عراق به شخص بانکیمون، دبیر کل سازمان ملل خبر دادند که در آن از وی خواسته شده کمیته تحقیق و تفحصی بینالمللی برای انفجارهای 19 آگوست گذشته، معروف به چهارشنبه سیاه یا چهارشنبه خونین تشکیل دهد.
نخستوزیر عراق در نامهای رسمی که دفتر بانکیمون دبیر کل سازمان ملل آن را به شورای امنیت محول کرده، خواستار تشکیل کمیته بینالمللی بیطرف برای تحقیق و تفحص در انفجارهای نوزده آگوست ست گذشته شد که دو وزارتخانه عراقی را هدف قرار داد و بیش از80 کشته و 1200 از زخمی برجای گذاشت.
مالکی تاکنون چندین بار سوریه را به دست داشتن در این انفجارها متهم کرده است. او این انفجارها را در سطح نسلکشی و جنایت علیه بشریت دانسته و گفته است قوانین بینالمللی مسئول پیگیری اینگونه جنایتها هستند. نخستوزیر عراق در این نامه که بخشهایی از آن روز شنبه در بغداد منتشر شد، گفته است: دامنه و نوع انفجارهای اخیر بغداد در حدی است که تحقیق درباره آن، خارج از چارچوب قانون عراق و دادگاه عالی ویژه جنایتکاران جنگی این کشور است. وی اضافه کرد: انفجارهایی در این سطح و به این پیچیدگی نمیتواند بدون کمک طرف خارجی طراحی، تأمین مالی و اجرا شود.
وزارت کشور عراق نیز در پی این اقدام مالکی اعلام کرده است برای ارائه مدارک و اسناد اتهامی به دادگاه بینالمللی یا کمیته تحقیق و تفحص بینالمللی آمادگی کامل دارد. عبدالکریم خلف گفته است که وزارت کشور آماده ارائه دلایل و اسناد و مدارکی به دادگاه بینالمللی است که ثابت میکند سازمان اطلاعات سوریه در انفجارهای اخیر بغداد دست داشته است.
روزنامه دولتی الصباح بغداد نیز به نقل از منابع دیپلماتیک انگلیسی که نامشان را فاش نکرده آورده است که شورای امنیت سازمان ملل در روزهای آینده نامه رسمی نخستوزیر عراق را مورد بحث و بررسی قرار میدهد. از طرفی احمدعلی الخفاجی معاون وزارت خارجه عراق به روزنامه فرامنطقهای الحیات گفت که درخواست تشکیل دادگاه بینالمللی هرگز به معنای در گیری بین عراق و سوریه نیست.
سکوی حملات تروریستی
بحث دخالت داشتن سوریه در انفجارها و ناآرامیهای عراق موضوع تازهای نیست و از ابتدای اشغال این کشور توسط آمریکا از سوی عراقیها و آمریکاییها مطرح بوده است، اما مقامات سوری هر بار این اتهامات را رد میکردند. انفجارهای مهیب چهارشنبه 19 آگوست در بغداد که به دستگیری و برکناری عدهای از مقامات ارشد امنیتی این کشور و اعترافاتی از سوی آنها منجر شد، مدارکی به دست عراقیها داده است که حالا قصد دارند با استفاده از آنها تا حد ممکن سوریه را تحت فشار قرار دهند.
در این بین یک مسئول عراقی از سوریه به عنوان سکویی برای انجام دادن حملات تروریستی در خاک عراق نام برد و به شبکه الجزیره گفته است شواهد و مدارک مستدلی وجود دارد که نشان میدهد 90 درصد تروریستها از طریق مرز سوریه وارد خاک عراق میشوند.
این شخص که سعد المطلبی نام دارد و از مسئولان وزارت گفتوگوی ملی عراق است با این همه مدعی شده، ما نمیخواهیم دولت سوریه را متهم کنیم. اتباع عراق که در سوریه زندگی میکنند از سوریه برای سازماندهی جنایتهایی بر ضددولت و مردم عراق استفاده میکنند. دستگاههای امنیتی عراق اسناد و مدارک خود را در این خصوص جمعآوری و به سوریه ارائه کرده است و هم اکنون، توپ در زمین سوریه است که بخواهد با عزم سیاسیاش این کار را انجام بدهد یا خیر.
اشاره این مقام امنیتی به دست داشتن عراقیهای ساکن در سوریه چندان بیربط نیست. برخی از مقامات عراقی بر این باورند که بعثیهای عراقی که پس از اشغال عراق به سوریه گریختهاند میتوانند عاملی برای ناامنی عراق محسوب شوند. نوری المالکی روز شنبه در همین خصوص از ائتلاف شوم بعثیها و تکفیرهای القاعده، در آستانه انتخابات جدید پارلمانی عراق خبر داده است که مردم عراق را هدف قرار دادهاند.
مالکی روز شنبه در همایشی در شهر کربلای معلی افزود: اینها آزار و اذیت مردم عراق را هدف قرار دادهاند و متأسفانه برخی کشورهای منطقه و خارجی آنها را حمایت میکنند. وی هدف این ائتلاف شوم را بازگرداندن دیکتاتوری و نظام استبدادی به عراق خواند و گفت: هرگز با وجود مردم آگاه در عراق، نظام دیکتاتوری و استبدادی دوباره به این کشور باز نمیگردد.
در همین راستا و با افزایش تنش میان دمشق- بغداد، رئیس پلیس استان الانبار در غرب عراق اعلام کرد: مأموران پلیس و سربازان عراقی اضافی برای توقف نفوذ شورشیان به داخل خاک این کشور در مرزهای سوریه مستقر شدهاند. طارق یوسف دلیل استقرار نیروهای بیشتر در مرز سوریه را حوادث اخیر بغداد و وجود اسنادی مبنی بر دخالت سوریه در آنها اعلام کرد و گفت نخستوزیر عراق شخصاً چنین تصمیمی گرفته است. وی به شمار دقیق افراد اضافی به کار گرفته شده در مرزهای عراق و سوریه اشارهای نکرده است.
احتمال همکاری سوریه
از سوی دیگر برغم واکنش شدید سوریه به اقدامات و اتهامات عراقیها در چند روز گذشته و هم زمان با انتشار خبر ارسال نامه رسمی نوری المالکی به بانکیمون، یک مقام سوری اعلام کرد، در صورتی که بغداد ادله خود را درخصوص عاملان عراقی حاضر در سوریه و متهم به اجرای انفجارهای تروریستی در عراق ارائه و اتهام آنان را ثابت کند، دمشق فوراً آنان را به مقامات عراقی تحویل خواهد داد.
این مقام سوری که خواست نامش فاش نشود به روزنامه عراقی «الصباح» گفته است دمشق وعده کرده تا عاملان عراقی متهم به انجام اعمال تروریستی را که در سوریه هستند تحویل بغداد بدهد. با این همه این مقام سوری با ابراز نگرانی از به میان آوردن پای شورای امنیت و سازمان ملل به این مناقشه تصریح کرده است که کشورش مایل است اتحادیه عرب و سازمان کنفرانس اسلامی در رفع تنش و حل مشکلات به وجود آمده میان سوریه و عراق نقش فعالتری ایفا کنند.