خبرآنلاین - مهسا مژدهی: هرچند مرحله اول آتشبس در غزه به پایان بمباران و رنج فلسطینیها منجر نشد؛ اما مرحله دوم آتشبسی که با واسطهگری دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده کلید خورد، آغاز شده است. دولت ایالات متحده پیشنویس منشور شورای صلح دونالدترامپ برای غزه را منتشر کرده و چهرههای اساسی آن هم از همین حالا معلوم شدهاند. اما اسرائیل ظاهرا از آنچه که واشنگتن ارائه کرده رضایت ندارد.
از شورای صلح غزه چه میدانیم؟
وزیر امور خارجه مصر به تازگی گفت که بر سر نام ۱۵ عضو کمیته تکنوکرات که اداره نوار غزه را بر عهده خواهد داشت، توافق حاصل شده است. این نخستین گام از تشکیل شورای صلح غزه بود. خبرگزاری رویترز، روز یکشنبه ۱۸ ژانویه، نوشت که پیشنویس منشوری که توسط دولت آمریکا برای حدود ۶۰ کشور ارسال شده از اعضا میخواهد در صورت تمایل به ادامه عضویت بیش از سه سال، یک میلیارد دلار به صورت نقدی به این نهاد پرداخت کنند. در این سند آمده است: هر یک از کشورهای عضو، از زمان اجرایی شدن این منشور، حداکثر به مدت سه سال عضویت خواهند داشت و تمدید آن منوط به تصمیم رئیس خواهد بود.... دوره عضویت سهساله شامل کشورهایی که در سال اول اجرایی شدن منشور، بیش از یک میلیارد دلار به صورت نقدی به شورای صلح پرداخت کنند، نمیشود.
شورای صلح غزه، هسته مرکزی اجرای طرح ۲۰ مادهای است که در اواخر سال ۲۰۲۵ میان اسرائیل و حماس (با میانجیگری قطر، مصر و ترکیه) به امضا رسید. این شورا یک نهاد نظارتی و اجرایی است که به ادعای کشورهای غربی وظیفه انتقال غزه از وضعیت جنگی به یک منطقه عاری از تروریسم و شکوفا را بر عهده دارد.
دونالد ترامپ در جدیدترین اظهارات خود پنجشنبه شب ضمن اعلام شورای صلح نوشت: با حمایت مصر، ترکیه و قطر، ما یک توافق جامع خلع سلاح با حماس، از جمله تسلیم تمام سلاحها و برچیدن تمام تونلها، را تضمین خواهیم کرد. حماس باید فوراً به تعهدات خود، از جمله بازگرداندن آخرین جسد به اسرائیل، عمل کند و بدون تأخیر به سمت خلع سلاح کامل پیش برود. همانطور که قبلاً گفتم، آنها میتوانند این کار را از راه آسان یا از راه سخت انجام دهند. مردم غزه به اندازه کافی رنج کشیدهاند. اکنون زمان آن فرا رسیده است.
طبق منشور این شورا، دونالد ترامپ شخصا ریاست آن را بر عهده دارد و اعضای این شورا شامل رهبران کشورهایی هستند که متعهد به تامین مالی بازسازی غزه شدهاند. گزارشهای بلومبرگ حاکی از آن است که حق عضویت در این باشگاه صلح، برای کشورهای داوطلب حدود یک میلیارد دلار تعیین شده است؛ مبلغی که کاخ سفید آن را تعهد عملی به ثبات توصیف میکند.
اعضای این شورا شامل چهرههایی بینالمللی و منطقهای از جمله استیو ویتکاف، جرد کوشنر، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، حسن رشاد، رئیس اطلاعات مصر، ریم الهاشمی، سیاستمدار اماراتی، و زیگرید کاگ، سیاستمدار هلندی خواهد بود. دونالد ترامپ، مارکو روبیو وزیر امور خارجه این کشور و تونی بلر، نخستوزیر سابق بریتانیا، را به عنوان دو عضو موسس شورای صلح برای غزه معرفی کرده است.
علی شعث، رئیس کمیته ملی فلسطین برای مدیریت غزه، بامداد روز یکشنبه بهطور رسمی آغاز بهکار این کمیته را اعلام کرد و از امضای نخستین تصمیمهای اجرایی آن خبر داد. شعث در پیامی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که در نخستین اقدام رسمی، بیانیه کمیته ملی مدیریت غزه را تصویب و امضا کرده است؛ اقدامی که به گفته وی تأکیدی بر اختیارات اداری و اصول عملیاتی این نهاد به شمار میرود.علی شعث، رئیس کمیته ملی فلسطین برای مدیریت غزه، بامداد روز یکشنبه بهطور رسمی آغاز بهکار این کمیته را اعلام کرد و از امضای نخستین تصمیمهای اجرایی آن خبر داد.شعث در پیامی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که در نخستین اقدام رسمی، بیانیه کمیته ملی مدیریت غزه را تصویب و امضا کرده است؛ اقدامی که به گفته وی تأکیدی بر اختیارات اداری و اصول عملیاتی این نهاد به شمار میرود.
مرد بدنام شورای صلح
در میان نامهای مطرح شده در شورای صلح؛ وجود تونی بلر به عنوان یکی از اعضای موسس واکنش برانگیز بوده است. انتصابهای صورتگرفته تا این لحظه، برای ناراضی کردن هر دو طرف درگیر کافی است. اعضای شورای صلح شامل افرادی چون استیو ویتکاف، جرد کوشنر (داماد ترامپ) و تونی بلر (نخستوزیر اسبق بریتانیا) است. دولتهای عربی و بسیاری دیگر در جهان اسلام به دلیل نقش بلر در جنگ عراق و جانبداری مشهود او از اسرائیل در دوران فرستادگیاش در مناقشه فلسطین و اسرائیل، به او بیاعتمادند.
تونی بلر از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۷ نخستوزیر بریتانیا بود و در سال ۲۰۰۳ بریتانیا را وارد جنگ عراق کرد و خشم اعراب و مسلمانان را برای همیشه برانگیخت. او بعد از اینکه کار خود را در لندن ترک کرد به عنوان نماینده ویژه گروه چهارجانبه صلح خاورمیانه (ایالات متحده، اتحادیه اروپا، روسیه و سازمان ملل) فعالیت داشت. میانجیگری توافق جمعه نیک ۱۹۹۸ برای پایان دادن به کشمکش در ایرلند شمالی تنها نقطه روشن پرونده بلر است. اما این موضوع باعث نمیشود تا فجایع عراق از یاد کسانی برود که تونی بلر را یک جانی ارزیابی میکنند.
علت مخالفت اسرائیل چیست؟
دفتر بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل روز شنبه ۲۷ دی در بیانیهای گفت معرفی اعضای هیات اجرایی غزه از سوی دولت دونالد ترامپ، رییس جمهوری ایالات متحده، بدون هماهنگی با اسرائیل انجام شده و با مواضع رسمی اسرائیل در تضاد است. این بیانیه آشکارا بازتابدهنده روابط تیره اسرائیل با ترکیه و قطر، عمدتاً به دلیل روابط این دو کشور با حماس است.
بنا بر پیشبینی ناظران اعتراضات به نتانیاهو بهانهای اضافی میدهد تا هر زمان که بخواهد، کل فرآیند دیپلماتیک را برهم بزند. نه تنها دولت، بلکه اپوزیسیون اسرائیل هم عضویت در این شورای اجرایی را به چالش کشیده است. یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون، حضور ترکیه را یک شکست دیپلماتیک بزرگ خوانده ایتامار بنگویر، وزیر تندروی امنیت ملی نیز خواستار بازگشت ارتش اسرائیل به جنگ با قدرتی عظیم در نوار غزه شد.
یکی از مشکلات این است که حماس هرگز طرح ۲۰ مادهای ترامپ را امضا نکرده است. آنچه حماس با آن موافقت کرده (طبق توافق چارچوب سال ۲۰۲۴)، آتشبس کامل، آزادی تمامی گروگانها در ازای آزادی تعداد توافقشدهای از زندانیان فلسطینی، بازگرداندن اجساد، پایان محاصره نوار غزه و آغاز بازسازی تحت نظارت بینالمللی بوده و شامل گزینههای دیگر نمیشود. این در حالیست که مقامات آمریکایی مدام حماس را به پایبندی به اهداف طرح ۲۰ مادهای دعوت میکنند. نارضایتی اسرائیل و عدم امضای حماس میتواند مرحله دوم آتشبس و ایجاد شورای صلح را با اختلال مواجه کند.
۳۱۲/۴۲