به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیه ۳۲ سوره نساء با بیان «وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَکُمْ عَلَیٰ بَعْضٍ» خطاب به مؤمنان، آنها را از آرزو کردن امتیازها و برتری هایی که خدا به برخی عطا کرده برحذر می دارد. این آیه اشاره به تفاوت های طبیعی و حکیمانه در تقسیم روزی، استعدادها و موقعیت های اجتماعی دارد که خداوند برای هر فرد مقدر کرده است.
مفهوم آرزو در قرآن
بنابر روایت ابنا، آرزو در این آیه به معنای «حسرت برتری های دیگران» است که می تواند به حسد، نارضایتی و اختلافات اجتماعی بینجامد. قرآن به جای این نگرش منفی، انسان ها را به تلاش برای کسب روزی از طریق مشروع و درخواست از فضل الهی دعوت می کند.
آرزوهای عملی و غیرعملی
آرزوهای عملی
آرزوهای عملی، خواسته هایی هستند که:
· در چارچوب قوانین طبیعی و شرعی ممکن باشند
· با استعدادها و موقعیت فرد تناسب داشته باشند
· قابل دستیابی از طریق تلاش و برنامه ریزی باشند
مثال ها:
· آرزوی موفقیت در تحصیل از طریق مطالعه و تلاش
· آرزوی پیشرفت شغلی از طریق افزایش مهارت ها
· آرزوی تشکیل خانواده بر اساس معیارهای منطقی
· آرزوی سلامتی از طریق رعایت سبک زندگی سالم
آرزوهای غیرعملی
آرزوهای غیرعملی، خواسته هایی هستند که:
· با قوانین طبیعی و سنت های الهی در تضاد باشند
· خارج از ظرفیت و توانایی های فرد باشند
· موجب غفلت از مسئولیت های واقعی زندگی شوند
مثال ها:
· آرزوی عمر جاودانه در دنیا
· آرزوی داشتن تمام توانایی ها و امکانات دیگران به طور همزمان
· آرزوی تغییر کامل قوانین طبیعت به میل شخصی
· آرزوی رسیدن به موفقیت بدون هیچ تلاشی
آیا آرزوهای غیرعملی خارج از توان خداست؟
پاسخ تفصیلی:
آرزوهای غیرعملی به هیچ وجه خارج از توان خداوند نیستند، زیرا خداوند بر هر کاری قادر است. اما عدم تحقق این آرزوها به دلایل حکیمانه ای مربوط می شود:
دلایل عملی نبودن آرزوهای غیرعملی:
۱. حکمت الهی در نظام آفرینش
· جهان بر اساس قوانین و سنت های الهی اداره می شود
· تغییر این قوانین بدون دلیل، نظام جهان را برهم می زند
· قرآن می فرماید: «لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِیلًا» (در سنت خدا هیچ تغییری نخواهی یافت)
۲. آزمون و آزمایش انسان ها
· تفاوت ها و محدودیت ها زمینه آزمایش بشر هستند
· قرآن می فرماید: «وَهُوَ الَّذِی جَعَلَکُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَکُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِیَبْلُوَکُمْ فِی مَا آتَاکُمْ» (اوست که شما را جانشینان زمین قرار داد و برخی را بر برخی برتری داد تا شما را در آنچه به شما داده است بیازماید)
۳. رشد و تکامل انسان
· محدودیت ها زمینه ساز تلاش و خلاقیت هستند
· آرزوهای دست نیافتنی انسان را از تلاش برای امور ممکن بازمی دارند
۴. مصلحت انسان
· بسیاری از آرزوها در صورت تحقق، به ضرر انسان هستند
· خداوند به مصلحت بندگان آگاه تر است: «وَعَسَیٰ أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ»
راهکار قرآنی: تعادل در آرزو
آیه مورد بحث در ادامه می فرماید: «وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ» که نشان می دهد:
· به جای آرزوهای بی اساس، از فضل الهی طلب روزی کنیم
· آرزوها باید در چارچوب دعا و تلاش باشد
· رضایت به تقسیم الهی، آرامش روانی به ارمغان می آورد
نتیجه گیری
آیه ۳۲ سوره نساء به ما می آموزد که به جای حسرت برتری های دیگران، بر استعدادها و موقعیت خود تمرکز کنیم. آرزوهای غیرعملی نه به دلیل ناتوانی خدا، بلکه به دلیل حکمت، مصلحت و نظام هدفمند آفرینش محقق نمی شوند. راه درست، ترکیب تلاش واقع بینانه با توکل بر خداست تا در پرتو آن، به کمالات ممکن و شایسته خود دست یابیم.