خبرآنلاین-در بهار سال ۲۰۲۶، لبنان بار دیگر خود را در مرکز طوفانی دید که ابعاد آن فراتر از مرزهای کوچک این کشور بود. پس از آغاز جنگ علیه ایران در فوریه ۲۰۲۶ و درگیریهای سنگین متعاقب آن میان اسرائیل و حزبالله؛ پای لبنان هم به درگیریها باز شد؛ تا جایی که سلسله حملاتی به بیروت و جنوب این کشور باعث شد تا بیش از دو هزار نفر جان خود را از دست بدهند.
در آوریل ۲۰۲۶، دولت ایالات متحده با میزبانی از مقامات لبنانی، طرحی را روی میز گذاشت که فراتر از یک آتشبس ساده بود. طرح آتشبس ۱۰ روزه در شرایطی منعقد شد که اسرائیل میل خود را برای اشغال جنوب لبنان پنهان نمیکند.
مفاد آتشبس چیست؟
آتشبس ۱۰ روزه است و در صورت پیشرفت مذاکرات، امکان تمدید آن با توافق دو طرف وجود دارد. بنا بر مفاد آن اسرائیل حق دارد در هر زمان برای دفاع از خود در برابر حملات برنامهریزیشده یا در حال انجام اقدام کند. لبنان باید اقدامات جدی برای جلوگیری از حملات حزبالله و سایر گروههای مسلح غیررسمی انجام دهد. تنها نیروهای امنیتی لبنان مسئول اصلی امنیت کشور شناخته میشوند. اسرائیل و لبنان از آمریکا خواستهاند مذاکرات مستقیم را برای حل مسائل باقیمانده تسهیل کند این آتشبس به عنوان «نشانه حسن نیت» از سوی اسرائیل برای رسیدن به توافق دائمی صلح معرفی شده است.
ایران، به عنوان حامی حزبالله معتقد است آتشبس نباید به قیمت تضعیف بنیه نظامی مقاومت تمام شود. در حقیقت ایران تلاش میکند از طریق اهرمهایی نظیر کنترل بر تنگه هرمز و فشار نظامی در جبهههای مختلف، اسرائیل را مجبور به عقبنشینی بدون دستاورد سیاسی کند. بسیاری از ناظران معتقدند این رویکرد با توجه به اعمال آتشبس ۱۰ روزه جواب داده است.
رویکرد حزب الله و امل به آتشبس با اسرائیل
جنبش امل به عنوان بال دیپلماتیک و رسمیتر جبهه مقاومت، نقش میانجی و کانال ارتباطی را ایفا میکند. نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان، در اصل با ایده گشایش مذاکرات برای پایان دادن به درگیریها موافقت کرده است. با این حال، او تاکید دارد که این روند باید بر اساس چارچوبهای حاکمیتی لبنان باشد. با همه اینها جنبش امل به طور رسمی نشستهای مستقیم بین مقامات لبنانی و اسرائیلی در واشینگتن را رد کرده و بر پایبندی به کمیته مکانیسم (ناظر بر توافق نوامبر ۲۰۲۴) تاکید دارد.
موضع امل این است که هرگونه توافق جدید باید تضمینکننده خروج کامل نیروهای اسرائیل از مناطق اشغالی و توقف نقض حریم هوایی لبنان باشد.
رویکرد حزبالله مبتنی بر نیروی نظامی است
وفیق صفا، از مقامات ارشد سیاسی حزبالله، صراحتا اعلام کرده است که این گروه هیچ علاقهای به نتایج مذاکرات مستقیم بین دولت لبنان و اسرائیل ندارد و خود را ملزم به رعایت توافقات حاصل از این نشستها نمیداند. حزب الله نه تنها خواهان توقف حملات است، بلکه خروج کامل نیروهای اسرائیلی از این کشور را هم مطرح کرده است. بازگشت امن پناهندگان از جنوب به خانههایشان هم از شروط حزب الله محسوب میشود.
حزبالله مذاکره تحت فشار بمبارانهای سنگین اسرائیل، به معنای مذاکره نمیداند، بلکه امضای بیانیه را تسلیم تلقی میکند.
شرط اصلی اسرائیل و آمریکا در مذاکرات واشنگتن، اجرای بندهای مربوط به خلع سلاح است. برای جنبش امل و حزبالله، سلاح نه تنها یک ابزار نظامی، بلکه ستون فقرات قدرت سیاسی در ساختار قدرت لبنان است. واگذاری سلاح در میز مذاکره، به معنای تغییر موازنه قوا در داخل لبنان به نفع رقبا محسوب میشود.
سیاست تفرقه افکنی اسرائیل
اسرائیل در سال ۲۰۲۶، در کنار عملیات نظامی، یک جنگ روانی و سیاسی پیچیده را برای فروپاشی انسجام داخلی لبنان دنبال میکند. بنیامین نتانیاهو به صراحت اعلام کرده که ارتش اسرائیل جنگی با مردم لبنان ندارد، بلکه دشمن ما حزبالله است. این پیام با هدف قرار دادن زیرساختهای مناطق تحت نفوذ حزبالله و در مقابل، باز گذاشتن نسبی مسیرهای حیاتی در مناطق تحت نفوذ رقبای حزبالله، سعی در تحریک افکار عمومی علیه مقاومت دارد.
اسرائیل با تشویق احزاب مخالف حزبالله به حضور در واشنگتن، عملاً دولت لبنان را به دو پاره تقسیم کرده است. موضوع تنها این نیست. اسرائیل از طریق ایجاد مناطق امن در جنوب و ممانعت از بازگشت آوارگان شیعه به خانههایشان، در حال تغییر دموگرافی سیاسی است تا فشار اجتماعی بر حزبالله را به حداکثر برساند.
وضعیت میدانی و چشمانداز
با وجود آتشبس تغییر چندانی بر روی زمین اتفاق نیفتاده است. اسرائیل بخشهایی از جنوب لبنان را اشغال کرده و قصد ایجاد یک کمربند امنیتی به عمق ۱۰ درصد خاک لبنان را دارد. آتشبس ۱۰ روزهای که در اواسط آوریل با میانجیگری ترامپ اعلام شد، به دلیل عدم توافق بر سر جزئیات خلع سلاح، بسیار شکننده است. اگر مذاکرات واشنگتن به نتیجه برسد، لبنان شاهد یک تغییر ساختاری بزرگ و احتمالا خروج از مدار قبلی خواهد بود که ریسک جنگ داخلی را به همراه دارد. پیشنهادات دیگر هم بسیار شکننده بوده و حقوق گروه بزرگی از لبنانیها را زیر سوال میبرند.
۳۱۲