به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، کتاب «تاریخ جنگهای ایران از مادها تا امروز» تالیف علی غفوری در انتشارات اطلاعات به چاپ رسیده است. در بخشی از این کتاب مسائلی چون حمله ارتش عراق در سال پنجاهونه، اولین سالهای جنگ تحمیلی، عملیات زمینی و هوایی در دوران دفاع مقدس، آزادسازی خرمشهر در عملیات بیت المقدس، سقوط فاو، پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و شکست منافقین در عملیات مرصاد بررسی شده و همچنین فهرستی از فرماندهان و سرداران شناخته شده هشت سال دفاع مقدس در کنار آمار تحلیلی جنگ عراق و ایران نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
***
نیروی دریایی عراق اگرچه کوچک و ضعیف به شمار میآمد، اما به هر حال در صورت به دست آوردن فرصت مناسب میتوانست با پشتیبانی نیروی هوایی کشورش برای ایران خطرناک شود و حداقل آنکه بنادر و کشتیهای تجاری ایران را تهدید کند. نیروی دریایی ایران برای جلوگیری از این پیشامد در عملیات گستردهای به نام «مروارید» در هفتم آذر ۱۳۵۹ تصمیم گرفت تا پرونده این نیرو را نیز کاملا ببندد. ناوچهها، فریگتها و رزمناوهای ایرانی در این روز با کمک نیروی هوایی در عملیاتی هماهنگ در شمال خلیجفارس نیروی دریایی مذکور را محاصره کرده، به توپ و موشک بستند. ناوچههای عراقی... عمدتا از نوع اوز (ساخت شوروی) بودند... توپها و موشکهای ایرانی به آنها امان ندادند و چهار ناوچه که به هر کدام از آنها حداقل یک گلوله توپ و یا موشک اصابت کرده بود، به بندر امالقصر عقبنشینی کرده و تا آخر جنگ از خورعبدالله بیرون نیامدند تا بلکه در پناه توپخانه زمینی از گزند دریانوردان قدرتمند ایرانی در امان بمانند.
این عملیات مشترک در همینجا خاتمه نیافت و نیروی هوایی به سراغ بندر البکر در کرانه اروندرود رفت و به تلاقی انهدام پالایشگاه آبادان، بندر مذکور را به همراه کلیه تاسیاست نفتیاش به آتش کشید و نیروی دریایی نیز با بستن کامل اروند، عملا ارتباط عراق با خلیجفارس را قطع کرد. تازه صدام پی برد که در معادلات خود جایی برای نیروی دریایی ایران باز نکرده حال آنکه با وجود این نیرو، عراق دیگر نمیتوانست از بندرهای جنوبی و اصولا مرز دریایی خود استفاده کند. عملیات مروارید با برتری مطلق ایران به پایان رسید و در کل، نیروی دریایی فقط یک هلیکوپتر ناوچه همیشه جاویدان «پیکان» را از دست داد و دنیا دید که چگونه پرونده نیروی دریایی عراق در نصف روز بسته شد.
تداوم نبردهای هوایی
ایرانیها میدانستند صدام در اوسیراک (۸۰ کیلومتری بغداد) در حال تلاش برای ساخت بمب اتم است و اگر این نیرو را به چنگ آورد منطقه از دست او ایمن نخواهد بود. واحدهای اطلاعاتی ارتش پی برده بودند، اوسیراک از یک واحد پدافندی سام ۳،۶ واحد فرانسوی رولاند، ۴۰ توپ ۲۳ و ۵۷ میلی متری با هدایت آتش رادار و اخلالگرهای پیشرفته الکترونیکی مراقبت میشود. فرانسویهای نیز که در حال کمک به صدام برای ساخت بمب بودند برای حفظ جان پرسنلشان واحد مذکور را مبدل به دژ کرده، مطمئن بودند ایرانیها برای حمله نیروگاه اوسیراک (یا همان تموز) خود را به خطر نخواهند انداخت، اما آنها شجاعت و تکنیک خلبانان ایرانی را دستکم گرفته بودند. سحرگاه ۷ مهر ۱۳۵۹ چهار فروند فانتوم از گردان ۳۳ شکاری از همدان بلند شده، در دو دسته دو فروندی در ارتفاع بسیار پایین با هدف قطع برق بغداد و انهدام نیروگاه اوسیراک کلیه رادارهای عراقی را پشت سر گذاشته و درست در ۴ کیلومتری هدف، ناگهان با ارتفاعگیری ظرف چند ثانیه خود را به بالای هدف رسانده و فقط طی ۶ ثانیه ۱۲ بمب ۵۰۰ پوندی خود را بر روی هدف انداخته و نیروگاه را به آتش کشیدند و در بازگشت نیز به همین طریق با انهدام نیروگاه بغداد، این شهر را برای مدتی با خاموشی روبهرو کردند. غرب سعی کرد این حمله را ناموفق نشان دهد، حال آنکه عکسهای فانتومهای اکتشافی نشان دادن زیان وارده به نیروگاه جدی بوده است، اگرچه صد در صدی نبود. بیشک این عملیات، در کند شدن روند کار اوسیراک و خروج تعدادی از فرانسویها موثر بود و میتوان آن را نمونهای از شاهکارهای نیروی هوایی دانست که به عراق نشان داد حتی نمیتواند مراقب شهرهای مهمی چون بغداد باشد. نیروی هوایی البته در ماههای آبان و آذر نیز با قدرت در جنگهای هوایی به شکار هواپیماهای عراقی و در زمین به شکار تانکها و تجهیزات عراق مشغول بود.
بررسی خاطرات، اسناد و منابع خارجی نشان میدهد که خلبانان ایرانی در ماه اکتبر(۱۰ مهر تا ۱۰ آبان)، ۳۱ پیروزی هوایی را به نام خود ثبت و اف ۱۴ها به تنهایی در روزهای ۱۸ تا ۲۹ اکتبر ۱۳ هواپیمای میگ ۲۱، میگ ۲۳، سوخو ۲۰ و توپولوف ۲۲ را ساقط کردند.
ماه دسامبر(۱۰ آذر تا ۱۰ دی ۵۹) نیز نیروی هوایی عراق در کنار ضربات سنگین پدافند هوایی ایران، ۱۳ هواپیما را در هوا از دست داد. بررسی منابع مختلف نشان میدهد عراق در سال ۱۹۸۰ میلادی (۳ ماه اول جنگ) ۹۸ هواپیمای خود را در جنگهای هوایی و حداقل ۱۰۰ فروند را در اثر بمباران (بر روی زمین) و یا آتش پدافند از دست داد. میتوان گفت، پس از حمله به اچ ۳ و ادامه نبردهای هوایی و شدت عمل پدافندها، عراق ۹ ماه بعد از جنگ نیروی هوایی را در اختیار نداشت و تنها پس از آنکه موج کمکهای جدید فرانسه و شوروی به این کشور رسید توانست دوباره قدعلم کند.
۲۵۹