در دورههای بحران و تنش، جریان اطلاعات شتاب میگیرد و هر کانال خبری تلاش میکند با سرعت بیشتر توجه مخاطب را به خود جذب کند. نتیجه آن است که کاربر، ناخواسته زیر بمباران خبری قرار میگیرد؛ بمبارانی که الزاماً به افزایش آگاهی منجر نمیشود، اما تقریباً همیشه هزینه روانی دارد.
یکی از مهمترین نکاتی که باید به آن توجه کرد این است که محور اصلی اخبار در بسیاری از کانالها مشترک است. از رسانههای رسمی گرفته تا کانالهای شخصی یا تحلیلی، ساختار اطلاعات پایه تقریباً مشابه است و تفاوتها بیش از آنکه ماهوی باشند، بیشتر در زاویه روایت، سرعت انتشار یا میزان هیجانافزایی دیده میشود. همین موضوع باعث میشود عضویت در دهها کانال خبری، ارزش اطلاعاتی اضافهای ایجاد نکند و ذهن را با حجم انبوه و تکراری خبرها، تحلیلها و شایعات اشباع و خسته کند.
این تجربه نشان داده است که انتخاب یک یا نهایتاً دو منبع خبری قابل اعتماد، بهترین راه برای حفظ تعادل ذهنی و جلوگیری از فرسودگی روانی است. وقتی منابع محدودتر باشند، ذهن فرصت پردازش و فاصلهگذاری پیدا میکند؛ دیگر هر 10 دقیقه چشمدوختن به گوشی و انتظار موج جدیدی از خبرهای ناگوار وجود ندارد. این فاصلهگذاری آگاهانه، همان «رژیم خبری» است؛ رژیمی که درست مثل رژیم غذایی، به ما یاد میدهد چه چیزی را، به چه مقدار و در چه زمانی مصرف کنیم.
خواندن پایانناپذیر خبرهای مرتبط با جنگ، مخصوصاً زمانی که تضاد روایتها یا شدت تصاویر زیاد است، میتواند اضطراب، بیخوابی، احساس درماندگی و تنش دائمی ایجاد کند. در چنین شرایطی، کاهش عمدی مواجهه با اخبار، نوعی محافظت از خود است؛ راهی برای اینکه بتوانیم همچنان درکی درست از واقعیت داشته باشیم، بدون آنکه بار روانی آن ما را از پا بیندازد.
انتخاب آگاهانه منابع خبر و مدیریت زمان مصرف محتوا، میتواند کمک کند با ذهنی شفافتر و قلبی آرامتر، این روزها را پشت سر بگذاریم.
*پژوهشگر دکترای علوم ارتباطات