به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دینواندیشه ایبنا، بیستوپنجم فروردین، سالروز درگذشت عماد افروغ، نویسنده، جامعهشناس، مدرس دانشگاه و سیاستمدار است. وی که مدرک دکتری جامعهشناسی خود را در سال ۱۳۷۶ از دانشگاه تربیتمدرس دریافت کرد، از سال ۱۳۷۶ بهمدت ۶ سال عضو هیئت علمی این دانشگاه بود. افروغ از سال ۱۳۸۲ بهعنوان عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی فعالیت خود را آغاز کرد و مدیر گروه علمودین این پژوهشگاه بود. از دیگر سوابق کاری وی میتوان به مدیریت گروه اجتماعی مرکز تحقیقات استراتژیک ریاستجمهوری، مدیر کتابخانه مرکزی دانشگاه تربیتمدرس مسئول گروه سیاست داخلی کمیسیون داخلی، دفاعی و امنیتی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، و مدیر گروه فرهنگ، هنر و تاریخ شبکه یک صداوسیما اشاره کرد.
از عماد افروغ، آثار متعددی به جای مانده است که از آن جمله میتوان به «ایجاد فضای نابرابریهای اجتماعی»، «فرهنگشناسی و حقوق فرهنگی»، «چشماندازی نظری به تحلیل طبقاتی و توسعه»، «چالشهای کنونی ایرانی»، «اسلام و جهانی شدن»، «گفتوگو؛ ابزار یا گفتمان»، «حقوق شهروندی و عدالت» و «روشنفکری و اصلگرایی فلسفی» اشاره کرد. ایبنا بهمناسبت سالروز درگذشت این جامعهشناس برجسته، برخی آثار وی را مورد مطالعه و بررسی قرار داده است.
فضا و جامعه: کتاب برای دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی و کارشناسی گرایشهای مختلف رشتههای جامعهشناسی، جغرافیا و حتی معماری بهعنوان کتاب مرجع و درسی قابل استفاده است. فصول ششگانه آن عبارت است از: فلسفیاندیشی فضایی، آرای اجتماعی فضا، نظریههای فضای شهری، نظریههای نابرابری اجتماعی، جداییگزینی فضایی و پیامدهای آن، تمرکز فقر و خرده فرهنگ کجرو.
هویت ایرانی در گذر تاریخ: این اثر شامل هشت فصل بدین شرح میباشد: مفاهیم و نظریهها: متغیرهای هویت ایرانی در سه چشمانداز، تشکیلشدن ذهنیت ایران و هویت ایرانی در دوران باستان (توسط گراردو نیولی)، ایجاد آیینهای از ایران و هویت ایرانی در زمان باستان هخامنشی و اشکانی، هویت تاریخی و فرهنگی ایران در دوره اسلامی، هویت ایرانی در دوران فرمانروایی ترکان، دوران صفوی: نقش دین و وطن در تشکیل هویت، هویت ایرانی در قرن نوزدهم و بیستم، و بروز مفهوم ملیگرایی دولتی در دوره پهلوی.
دیالکتیک و تفاوت: این کتاب که بههمت عماد افروغ ترجمه شده، سه هدف عمده را شناسایی میکند: غنا و عمق بخشیدن دیالکتیکی رئالیسم انتقادی، توسعه یک نظریه عمومی دیالکتیک، و طرح یک نقد کل گرا - یک «فرانقد»- بر فلسفه غرب. بر این اساس، رئالیسم انتقادی باید دیالکتیکی شود (اولین هدف)، و دیالکتیکها باید از طریق مواجهه با رئالیسم انتقادی دگرگون شوند (هدف دوم). نتیجه، امکان یک نقد دیالکتیکی بر ماهیت و محدودیتهای فلسفه غرب خواهد بود (هدف سوم). مولف با مفهوم حقیقت وجودی، به مفهومی از درستی ارجاع میدهد که او ذاتی رئالیسم انتقادی میداند، بهدلیل تأکیدش بر بعد ناگذرا در هستی شناسی ... در اخلاق، بیانگر بنیانهای واقعی کنش و تفکر اخلاقی و طبعاً امکان رئالیسم اخلاقی است. مولف، حقیقت وجودی را معادل ضرورت طبیعی در اشیاء میداند و آن را «اصل واقعیت» می نامد.
انقلاب اسلامی و مبانی بازتولید آن: کتاب در قالب سیزده گفتار به موضوع انقلاب اسلامی و مبانی آن میپردازد. دو گفتار اول بهطور عمده ناظر به آسیبشناسی و ضرورت، ارکان و مبانی نقد جمهوری اسلامی بهمنظور بازتولید انقلاب اسلامی است. فصلهای سوم تا پنجم معطوف به ارائه تبیینی علّی و فلسفی بر اساس روششناسی رئالیسم از انقلاب اسلامی است. فصلهای ششم تا نهم کتاب، با محوریت اندیشه سیاسی امام (ره)، ناظر به مفاهیم مشروعیت، مردمسالاری دینی و آزادی و دموکراسی است. فصلهای دهم و یازدهم اشاره به برخی دستاوردها و ضعفها دارد و در نهایت، در قالب فصلهای دوازدهم و سیزدهم به دو بسط فکری و اجتماعی انقلاب اسلامی، یعنی جریان نوظهور اصولگرایی خلاق و انتقادی و جنبش حزبالله اشاره شده است. در مجموع، نگرش صدرایی امام در تبیین انقلاب اسلامی، فلسفه اجتماعی و نگرش ویژه ایشان به جامعه و نگاه مبتنی بر تعامل دین و جامعه و بهاصطلاح نگاه ربطی و ارائه تعریفی بدیع از مشروعیت بهعنوان ترجمانی از دو مولفه حقانیت و مقبولیت، همراه به اشاره به برخی دستاوردهای عملی، فکری و اجتماعی از اشارات مورد نظر در مجموعه گفتارهاست.
مناقشه حق و مصلحت و بنبست جنبش دانشجویی: کتاب افروغ ارتباط جنبشهای دانشجویی با این مقوله را زیر ذرهبین بررسی قرار داده و آن را آسیبشناسی مینماید. نویسنده با تأکید بر این نکته که مطالبه حق یکی از مهمترین رسالتهای جنبشهای دانشجویی است، به مسأله مصلحتاندیشی پرداخته است. ابتدا پس از تفکیک دو معنای مختلف از مصلحتاندیشی (عرفی و دینی)، معنای عرفی آن را که بهنوعی منفعتطلبی، عملگرایی و بیتفاوتی نسبت به نظام فکری و آرمانهاست، مورد نقد قرار داده و آسیب آن را برای نظام جمهوری اسلامی گوشزد میکند. در ادامه، برای مصلحتاندیشی دینی نیز در حوزه عمل، روشها، ملاکها، حد و اندازهها و نکاتی را بیان میدارد تا جلوی مصلحتاندیشیهای افسارگسیخته و بی حدوحصر گرفته شود. ایشان در ادامه، به بررسی جنبشهای دانشجویی ۱۶ آذر ۱۳۳۲، ۱۳ آبان ۵۸ و جنبش عدالتخواهی پرداخته و به آسیبشناسی آنها میپردازد. نویسنده معتقد است که بزرگترین آسیب چنین جنبشهایی، وصل شدن به گروههای سیاسی و جذب شدن در بدنه دولت میباشد. در نهایت، به ذکر نکاتی جهت تداوم بخشیدن به این جنبش پرداخته و موانع نقد منصفانه را که مانع دستیابی به جامعهای آرمانی میشود را برمیشمارد تا با رعایت این نکات، این جنبش دانشجویی از مسیر حقطلبی و آرمانگرایی منحرف نگردد.
فریادهای خاموش: کتاب شرح وقایعی است که در حین و در فرایند خلوتگزینی بر روای و با راوی رخداده است؛ وقایعی تلخ و شیرین. آنچه بر راوی گذشته است مربوط به تماسها، دعوتها و درخواستهاست و آنچه با راوی اتفاق افتاده است، مربوط به نحوه و محتوای پاسخها و شرح دغدغهها و دردهایی است که بهصور مختلف، اعم از تأملی قرآنی، نوشتهای فلسفی، بیانی عاطفی و مناجاتی با خدای سبحان و مبدأ آرامش درونی، مطالعه متنی فلسفی یا ادبی، اشارهای به آرای اندیشمندان بزرگ، اظهار حالتی روحی و روانی، اشارتی به وقایع یومیه، نقدها و گلایهها، بیمها و نگرانیها و ... نمود و تجلی یافته است.
توحیدگرایی و صلح: کتاب حاصل تلاشهای علمی نگارنده در طول سالیان متمادی تفکر و نظریهپردازی است که در چهار نشست گفتوگوی ادیان در بیروت، تهران، سارایوو و رم با مضامین دینی و جهانی شدن، صلح، توحید و حق انسان، پیشفرضها و نظریههای عدالت مدون و ارائه شده است. هدف از تمام این نشستها، گفتوگوی ادیان، رسیدن به نگاه و مضامین و طبعاً آثار مشترک در راستای بسط توحیدگرایی، همگرایی و همزیستی مسالمتآمیز و تحقق جهانی سرشار از امنیت و صلح مثبت و عادلانه است. همچنین تعریف جهانی شدن، تهدیدها و فرصتهای جهانی شدن، ذات مشترک انسانی، دیگرگرایی، رویکردهای نظری عدالت، جهاننگری و عامگرایی و ... مورد بررسی و توجه قرار گرفته است.
۲۱۶۲۱۶