به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین هدایت موقن برادر این مترجم نامآشنا در گفت و گو با ایبنا ضمن تایید خبر درگذشت موقن گفت: برادرم که مدتی درگیر بیماری سرطان بود پیش از ظهر امروز یکشنبه سی فروردین ۱۴۰۵ در بیمارستان حجتیه اصفهان درگذشت.
یدالله موقن متولد ۲۵ اردیبهشت ۱۳۲۷ در اصفهان بود که از مهمترین آثارش میتوان به ترجمه عصر روشنگری و اسطوره دولت ارنست کاسیرر اشاره کرد. او همچنین چند اثر از لوسین لوی برول به فارسی برگردانده بود.
معرفی اجمالی این اندیشمند برجسته
یدالله موقن از برجستهترین مترجمان و پژوهشگران معاصر ایران در حوزهی فلسفه، تاریخ علم و اسطورهشناسی است. او را میتوان یکی از کلیدیترین چهرههایی دانست که با ترجمههای دقیق و گزینششده، مفاهیم پیچیدهی فلسفه فرهنگ و تمدن را به زبان فارسی وارد کرد. به طور اجمال برخی مهمترین ابعاد برجسته زندگی علمی یدالله موقن که از ویکی پدیا و دیگر منابع اخذ شده به شرح زیر است:
۱-رویکرد و دغدغهی فکری
موقن تنها یک مترجم نیست؛ او یک «مترجم انتخابگر» است. دغدغه اصلی او سنجش خرد و نقد تفکر اسطورهای در تمدنهاست. او با تمرکز بر آثار فلاسفه بزرگی که به ساختار اندیشه بشری پرداختهاند، تلاش کرده است تا ریشههای عقبماندگی یا پیشرفت تمدنها را از منظر معرفتشناختی واکاوی کند.
۲-خدمات برجسته علمی
معرفی مکتب ماربورگ و نئوکانتیها: موقن با ترجمه آثار ارنست کاسیرر، یکی از مهمترین جریانهای فلسفی قرن بیستم را به ایرانیان معرفی کرد. او نشان داد که چگونه «نمادها» و «فرهنگ» ساختار واقعیت را برای انسان میسازند.
پلی میان فیزیک و فلسفه: به دلیل تحصیلات اولیهاش در رشته فیزیک، او توانست پیوند دقیقی میان فلسفه و علوم پایه برقرار کند که ثمره آن ترجمه آثاری درباره نظریه نسبیت و فلسفه فیزیک بود.
نقد تفکر اسطورهای: او با ترجمه آثاری در باب اسطوره، مرز میان «اندیشه علمی» و «اندیشه پیشعلمی» را روشن کرد و به نقد جریانهایی پرداخت که به دنبال بازتولید اسطورهها در جهان مدرن هستند.
۳- آثار و ترجمههای کلیدی
آثار موقن را میتوان به سه دستهی کلی تقسیم کرد:
الف) آثار ارنست کاسیرر (پروژهی اصلی او)
فلسفه صورتهای سمبلیک: که از متون کلاسیک و بسیار دشوار فلسفه مدرن است.
فلسفه روشنگری: بررسی ریشههای خرد مدرن.
اسطورهی دولت: تحلیلی بر اینکه چگونه فاشیسم و توتالیتاریسم از اسطورهها برای قدرت گرفتن استفاده کردند.
فرد و کیهان در فلسفه رنسانس.
ب) اسطورهشناسی و انسانشناسی
کارکرد ذهن در جوامع عقبمانده (لوسین لوی-برول): کتابی جنجالی و مهم در مورد تفاوت تفکر منطقی و تفکر پیشمنطقی.
زبان، اندیشه و واقعیت (بنجامین لی وُرف).
ج) تالیفات و مقالات
نوسازی از دیدگاه ارنست کاسیرر: که به نوعی مانیفست فکری خود او در باب ضرورت تغییر نگاه معرفتشناختی در ایران است.
۴- ویژگی قلم و ترجمه
ترجمههای یدالله موقن به سختی و دقت مشهورند. او از سادهسازیهای مخلّ پرهیز میکند و میکوشد تا وفاداری به متن اصلی (عمدتاً متون آلمانی و انگلیسی) را حفظ کند. پانویسهای روشنگر او در کتابها نشان از تسلط عمیق وی بر مبانی علمی و تاریخی موضوع دارد.
در نهایت یدالله موقن با معرفی فیلسوفانی چون کاسیرر و پژوهشگرانی چون لوی-برول، راه جدیدی را برای درک «فرهنگ» به مثابهی یک نظام معرفتی گشود و به نخبگان ایرانی یادآور شد که بدون نقد بنیانهای اندیشه اسطورهای، نمیتوان به درک درستی از مدرنیته و علم دست یافت.
۲۱۶۲۱۶