فلسفه سیاسی

آلن بلوم: در جهانی بی‌معیار، مردم به نسبی‌گرایانی بی‌تفاوت تبدیل می‌شوند

چگونه نیمی از مردم امریکا دروغگویی مثل ترامپ را انتخاب کردند؟ / داستان یک فروپاشی / چطور توانایی تشخیص درست و غلط از دست رفت؟

اخبار اندیشه  در نبود نظم اخلاقی پایدار، افراد بر پایۀ آنچه در لحظه درست به نظر می‌رسد تصمیم می‌گیرند. مک‌اینتایر این را «عاطفه‌گرایی» می‌نامد، یعنی داوری‌های اخلاقی چیزی جز بیان ترجیح، نگرش یا احساس نیستند. این تلقی در جامعۀ سرمایه‌داری طبیعی جلوه می‌کند، چون خود سرمایه‌داری نیز بر پایۀ ترجیحات فردی مصرف‌کنندگان بنا شده است. یکی از پیامدهای زندگی در جامعه‌ای فاقد اخلاقِ مشترک ناتوانی در حل اختلافات است. هیچ معیار عینی‌ای برای اثبات درستی یا نادرستی یک دیدگاه وجود ندارد. در چنین شرایطی، فقط دو راه باقی می‌ماند: اجبار یا فریب.

نیش «هویت» سیما بر «هویت» علمی ندوشن / ندوشن: ایرانیان در مسافرخانه علم زندگی می کنند نه خانه علم / رسالت ایران به پایان نرسیده

اخبار اندیشهبازخوانی آثار بزرگان - خصوصا بزرگان معاصر به ما یادآوری می‌کند که تاریخ این سرزمین انباشته از تجربه‌های درس آموز است. کسانی که چکیده آموزه‌ها و تجربه‌های خود را در قالب کتاب و مقاله در اختیار ما قرار داده‌اند تا ما را از هرگونه خطای تکراری برحذر دارند. دکترندوشن در شمار همان چهره‌های فرهنگی برجسته‌ای بود که از نیش زهرآگین برنامه تلویزیونی «هویت » در امان نماند و او نیز از سوی «کژاندیشان هویت‌ساز » گزیده شد.

  محمدرضا فدایی، مترجم کتاب «ملت‌سازی» از پیامدهای ناتوانی در ملت سازی می گوید

همه مصائب مردم ناتوانی در ملت شدن / پروژه ناتمام ملت‌سازی

اخبار اندیشهمحمدرضا فدایی گفت: آندره‌اس ویمر بر این باور است مطالعۀ ملّت‌سازی برای فهم جهان امروز لازم است. او اعتقاد دارد خیلی از بحران‌های معاصر -جنگ داخلی، دولت‌های ناکارآمد، دموکراسی‌های شکننده و امثالهم- صرفاً ناشی از فقر یا دیکتاتوری نیستند، بلکه نتیجۀ عدم تحقق واقعی ملّت‌سازی هستند.

«خشم انباشته»، نتیجه ایجاد محدودیت برای اعتراض / نقش اعتراض و گفت‌وگو در گذار به توسعه پایدار

اخبار اندیشهوضعیت دشوار ایران کنونی نیازمند عزمی است جمعی برای حل مسائل پیچیده و متراکم. این عزم زمانی پدید می‌آید که فضایی امن برای بیان تمام اندیشه‌ها، و شنیده شدن تمام نظرات از جمله صداهای اعتراضی انتقادی، وجود داشته باشد. اعتراض نه تهدید که نشانه‌ای است از زنده‌ بودن جامعه و فرصتی است برای یادگیری جمعی.

انحلال روشنفکرانی که دنبال خالص سازی هستند!

اخبار اندیشههیچ بهانه‌ای، هیچ وضعیت فوق‌العاده‌ای، هیچ موقعیت خطیری و هیچ «برهه حساسی» نمی‌تواند خاموش‌کردن صداهای گوناگون را توجیه کند. جامعه‌ای که در آن فقط یک صدا مجاز است، نه‌تنها به انسداد سیاسی گرفتار خواهد شد بلکه به فقر فکری و اخلاقی نیز دچار خواهد شد. ما یک بار آزموده‌ایم در این ورطه بخت خویش را؛‌ هم‌رنگ‌شدن با جماعت و پیامدهایش را دیده‌ایم.

نگاهی به کتابی از لارنس اسونسن که با دو ترجمه منتشر شده

۲۰۰ معنا از آزادی / از آزادی خیال تا فلسفه آزادی

اخبار اندیشهاسونسن در پی پاسخ به این است که آزادی چیست؟ از چه چیز باید آزاد شد؟ آزادی برای چه؟ «فلسفه آزادی» تلاشی است برای فهم این پرسش که «آزادی چیست؟» پرسشی که در عین بداهت، یکی از گنگ‌ترین، پیچیده‌ترین و بعضاً فریبنده‌ترین واژگان در تاریخ اندیشه است.

مجاهدی از ایران در تله‌ی هم‌زمانی می گوید: مقارنت فشار بیرونی و فرسایش درونی / راه اصلاح کماکان گشوده و تصمیم گیری دشوار تر شده

اخبار اندیشهدر چنین وضعی، دولت‌ها اغلب به همان دامی گرفتار می‌شوند که تاکمن آن را «بی‌خردی» می‌نامد: اصرار بر سیاست‌هایی که هزینه‌ی کوتاه‌مدت عقب‌نشینی از آن‌ها، بیش‌تر از هزینه‌ی بلندمدت پافشاری بر آن‌ها نیست، اما ساخت قدرت اجازه‌ی اصلاح آن‌ها را نمی‌دهد...وضع کنونی کشور را می‌توان مصداقی از قرار گرفتن در تله‌ی هم‌زمانی دانست، بی‌آن‌که از این تحلیل بتوان نتیجه‌ای قطعی گرفت. راه اصلاح هنوز گشوده ولی تصمیم‌گیری برای پیمودن آن دشوارتر شده است.

آرمان شهر جهانی؛ از اندیشه فیلسوفان تا آموزه‌های مهدویت

شکوفایی عقل در عصر پساجنگ؛ مختصاتِ حکمرانی عادلانه در دکترین انتظار فعال / «جمهور» افلاطون تا «دولت» مهدوی؛ تبارشناسیِ صلح کهن‌ترین رؤیای بشر

اخبار اندیشهحکومت جهانی عدل مهدوی، پاسخی الهی به فطرت عدالت‌خواه آدمی است. این آموزه، از یک سو با اشاره به ریشه‌های مشترک این اندیشه در همه تمدن‌ها، دست دوستی به سوی تمام انسان‌های نیک‌نهاد دراز می‌کند و از سوی دیگر با ارایه طرحی منسجم و مبتنی بر وحی، از آن یک «آرمان‌شهرِ محال» به «آینده‌ای قابل‌چشم‌انداز» تبدیل می‌کند.

فراخوان مقاله برای برگزاری «سومین همایش ملی سیاست خارجی ایران»

اخبار اندیشهدر دانشگاه شهید باهنر کرمان «سومین همایش ملی سیاست خارجی ایران؛ تحولات اخیر خاورمیانه» برگزار می شود.  

در حاشیه رمان «لوته در وایمار» توماس مان

توده و مسئله قدرت / آیا مردم می توانند از دام های قدرت بگریزند؟

اخبار اندیشه توماس مان ‌مانند بسیاری دیگر از نویسندگان آلمانی دهه‌های ابتدایی قرن بیستم، در دورانی بحرانی زندگی کرد و در بسیاری از آثارش می‌توان رد این بحران را دید. جنگ و فاشیسم بحران‌های اصلی دهه‌های ابتدایی قرن بیستم بودند که اروپا را با بحرانی عمیق روبه‌رو کرده بودند. از این‌رو، عجیب نیست که توماس مان در تعدادی از آثارش به این مسئله توجه کرده که چطور توده‌های هیجان‌زده می‌توانند ابزار قدرت قرار بگیرند و حرکت جمعی آنها به‌طور بالقوه این امکان را در خود نهفته دارد که به فاشیسم منتهی شود.

هومن کاسبی و تلاش برای بازخوانی آنارشیسم

تغییر جهان با نظر به افق سیاست رادیکال / مخالفت با ذاتی سازی هویت ها / ماهیت مبارزات کارگری قرن نوزدهم تا فمینیسم، اکولوژی، آموزش، اخلاق و سیاست

اخبار اندیشههومن کاسبی گفت:‌اخلاق ضداقتدارگرای آنارشیسم عبارت است از مخالفت با مطلق‌سازی اخلاقیات و ارزش‌های اخلاقی که از پیش تجویز شده‌اند، مخالفت با ذاتی‌سازی هویت‌ها و ایده‌های تثبیت‌شده که منجر به گشودگی به همه‌ی هویت‌ها، همه‌ی مبارزات و تمام آن به‌شمارنیامدگان می‌شود، گشودگی به آن صداهای محذوف و مطرود که تاکنون مسکوت گشته‌اند و گوش سپردن به آن‌ها؛ و گشودگی به آینده، آینده‌ای که واقعاً آینده باشد و نه صرفاً استمرار زمان حال یا بازگشت به گذشته.

انتشار اثری جدید از استاد مطهری توسط انتشارات صدرا

اخبار اندیشهمطالب کتاب «ولایت» به ضمیمه «ولاء علی علیه السلام» مانند سایر آثار مطهری از محتوایی غنی و بیانی روشن و روان و نکته‌های بدیع برخوردار است، ضمن اینکه به تناسب، به موضوعات اجتماعی نیز پرداخته شده است.

نقد چند سویه

ناو هواپیمابر برایمان آزادی‌ورفاه نمی‌آورد / روشنفکران استعمار، امپریالیسم، قدرت، و سیاست رسانه‌ای را نمی بینند؟ / عقل سرد را بر عواطف داغ غالب کنیم

اخبار اندیشهآنچه در میانه این مثلث به آن نیاز داریم نقد چندسویه است. نخست، نقد جمهوری اسلامی به دلیل ناکارآمدیش در سه سطح حکمرانی. اما این نقد به معنای رضایت به هر گزینه بدیل و هر راهی برای برانداختن این نظام سیاسی نیست. نقد دوم به مناسبات بین‌المللی است. اگر فکر کنیم سرنوشت غزه و سوریه و ونزوئلا از ما دور است، زیادی خودمان را متمایز فرض کرده‌ایم. و نقد سوم نقد اپوزیسیون افراط‌گرایی است که حاضر است آش را با جایش دور بیندازد، اگر قرار باشد کاسه‌ای از آش به دستش نرسد.

کاهش انسجام ملی مساله این است

اخبار اندیشهاین را بدانیم و باور کنیم که برای بقای سیاسی نظام باید فرزند زمان خود بود، کشور به سرعت رو به پیر شدن است، ادبیات نسل جدید تغییر کرده و ما با سرعت آنها سرعت نگرفته‌ایم و این یعنی فاصله بین نسل معتقد به اصول با نسل پرسشگر و تابوشکن در حال گسترش است، اگر نخواهیم بپذیریم که آدم‌ها را نباید از قطار نظام پیاده کرد، باید آنها را درک کرد و پذیرفت و برای تحویل تاریخ با حفظ اصول اصلی ارزش‌ها آماده شویم.

نابرابری آموزشی در باره زنان / علوم سیاسی پدرسالارانه

اخبار اندیشهمطالعات مسیرهای شغلی نشان می ‏دهد که زنان در علوم سیاسی در حاشیه مانده ‏اند. به این‌ترتیب، چالش زنان در ارتقای جایگاه خود تلاش بسیاری می‏ طلبد. دومین مسئله‏ ای که به دنبال این نابرابری به چشم می ‏خورد و می ‏توان آن را یک آسیب در نظر گرفت، صرف نظر از اینکه علوم سیاسی در ایران به موفقیتی که در غرب شاهد آن بودیم نرسیده است. در توزیع عادلانه موفقیت و تضمین آینده شغلی نیز ناکام مانده است.

درباره پی‌یر بوردیو ساختارگرای برساخت گرا

ثمربخش ترین نقدها چه نوع نقدهایی هستند؟ / جامعه‌شناسی که تقسیم‌بندی‌های علوم انسانی را به چالش کشید

اخبار اندیشه به‌گفته ناصری‌راد: «بسیاری از سردبیران و اعضای تحریریه مجلات علمی و پژوهشی گاه با زیر پا گذاشتن اخلاق علم و پژوهش و بدون ارزیابی‌های درست و صرفاً بر اساس سفارش‌ها و فرمایش‌ها، مجموعه‌ای از مقالات مرتبط با مفاهیم و نظریه‌های بوردیو را منتشر کرده‌اند که به فهم عجولانه و تا حدی نادرست از مفاهیم و نظریه‌های بوردیو دامن زده‌اند.»

 ایدئولوژی و سلطه / روشنفکران چگونه ایدئولوژی را در دنیای ایماژینر روایت می‌کنند؟

اخبار اندیشه باید بین ایده و ایدئولوژی تفکیک قائل شد. ایده جزئی از هستی بشر است زیرا اگر نیندیشد پس نیست. یعنی وارونه ی کوژیتو. این سیاست است که ایده ها را به ایدئولوژی تبدیل می کند. ایده های بزرگ  زائیده آزمون های بزرگ تاریخ است. تمام  نظام های ارزشی که ایماژینر سیاسی معاصر را رقم زده اند مانند لیبرالیسم، ناسیونالیسم، دموکراسی، جمهوریت، مساوات، سوسیالیسم، زیست بوم وغیره در لحظات بنیانی تاریخ معاصر شکل گرفته اند.

«لویی آلتوسر؛ خوانش نشانه‌ای فلسفه‌ برای درک هنر»

اخبار اندیشهکتاب «لویی آلتوسر» با نگاهی انتقادی، خوانش این فیلسوف از ایدئولوژی و سیاست را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد چگونه فلسفه برای او ابزاری در میدان مبارزه اجتماعی و درک ادبی و هنری بود.

نگاهی به جذابترین کتاب فلسفی سال

خطر فکر نکردن در اندیشه سقراط / رها کردن سقراط از قفس / پرسش هایی که پرسیده نمی شوند؛ بیماریِ زندگیِ مدرن

اخبار اندیشهزهرا سلیمانی اقدم نوشت:‌ ما سقراط را در «قفس افسانه‌ها و کلیشه‌ها» زندانی کرده‌ایم. هدف کالارد این است که این قفس را باز کند؛ یعنی سقراط را دوباره انسانی، زنده و به‌عنوان «همراهی واقعی در زندگی» معرفی کند. به‌گفته‌ی او، فلسفه باید به زندگی بازگردد؛ همان‌جایی که سقراط آن را قرار داده بود.

نگاهی به کتاب «از فیلسوف بپرس»

پرسش های واقعی مردم را جدی بگیرید / ساده‌ترین پرسش‌ها ارزش اندیشیدن دارند

اخبار اندیشهاولاسف برخلاف بسیاری دیگر از نویسندگان فلسفه عمومی، به دنبال «ساده‌سازی» فلسفه نیست، بلکه می‌خواهد نشان دهد که فلسفه از اساس گفت‌وگو میان انسان‌ها و نه خطابه‌ای از سوی دانای کل است. وی با الهام از پروژه‌ای شهری در بروکلین، گفت‌وگوهایی را گرد آورده که در آنها شهروندان عادی از او پرسش‌هایی درباره عشق، خدا، اخلاق، مرگ، عدالت، و حتی سگ‌ها می‌پرسند.

از «هستی‌شناسی فقر» تا «معرفت‌شناسیِ نابینایی»: تبیینِ جایگاهِ ادراک در تکوینِ واقعیتِ توسعه

ایدئولوژی‌ها مانع دیدنِ انقلاب‌های خاموش می‌شوند/ موانع پنهان توسعه و نقش رهبری / چگونه «کوریِ ادراکی» فرصت‌های پنهانِ توسعه را می‌کشد؟

اخبار اندیشههیرشمن میان سبک تغییر در کشورهای پیشرو و کشورهای وابسته تمایز قائل می‌شود. کشورهای پیشرو و قدرتمند می‌توانند تغییرات خود را «پر سر و صدا» و با افتخار اعلام کنند. اما کشورهای وابسته، به دلیل ترس از واکنش‌های منفی بین‌المللی (مانند مداخلۀ نظامی، فرار سرمایه یا تحریم)، به طور غریزی به «سبک تغییر پنهانی» روی می‌آورند. آن‌ها اصلاحات را به صورت تدریجی، در مقیاس کوچک و بدون هیاهو پیش می‌برند تا از «آستانه واکنش خارجی» عبور نکنند. این سبک هوشمندانه ممکن است قدرت‌های خارجی یا نخبگان سنتی داخلی را فریب دهد، اما مشکل اینجاست که روشنفکران و عموم مردم نیز آن را نمی‌بینند.

نشست مجازی «فلسفه سیاسی فارابی» برگزار می شود

اخبار اندیشهانجمن علمی فلسفه دانشگاه خوارزمی نشست «فلسفه سیاسی فارابی» را در فضای مجازی برگزار می کند.

مقدمه ای بر شناخت «دیالکتیک خود» برای رهایی از فرعونیت نوین

کیمیایِ رهایی؛ نقشه راهِ اقبال لاهوری برای شکستِ جنون استعمار / مانیفستِ «بی‌خودی» رمزِ عبورِ شرق از ویرانه‌ی قدرت و ثروت شمال

اخبار اندیشهاو در «جاویدنامه» می نویسد: فنا در او، عین دوام است بدین سان، رابطه ی خود و دیگری در اندیشه اقبال، از سطح روان‌شناختی یا اجتماعی، فراتر رفته و به سطح متافیزیکی ارتقا می یابد: انسان در مواجهه با خدا و جهان «خود» را نه در نفی دیگری، بلکه در تعامل و عشق با او تحقق می بخشد و می توان دید که نسبت خود و دیگری در اندیشه اقبال لاهوری نسبتی دیالکتیکی و تکاملی است. خودی در مواجهه و تعامل با دیگری اعم از خدا، انسان یا جامعه به فعلیت می رسد. عشق، نیروی پیوند دهنده و واسطه این نسبت است. از این رو فلسفه اقبال را می توان نوعی «اگزیستانسیالیسم الهی» دانست که در آن خود و دیگری، در پیوندی عاشقانه و خلاق به سوی کمال الهی حرکت می کنند.

بازخوانیِ توسعه‌ و توسعه نیافتگی به قصد گشایش راه و طرحی نو

فراخوان داوری اردکانی برای نقد اندیشه هایش در باره توسعه / گروه‌های با نفوذی با تجدد به شدت مخالفند / توسعه‌نیافتگی گم شدن در بیابان فنا است

اخبار اندیشهرضا داوری اردکانی نوشت:‌توسعه و توسعه‌‎نیافتگی به جهان جدید تعلق دارد. جهان‌های قدیم نه توسعه‌یافته بودند نه توسعه‌نیافته و هر جهانی به راه خود می‌رفت و خرد خاص خود داشت. اکنون دو وضع وجود دارد: توسعه‌یافتگی و توسعه‌نیافتگی که این یک وضع بدی است که با درک و فهم وضع جهان و شرایط و امکان‌های زمان بیگانه است و از آن بیرون باید رفت که متاسفانه راه بیرون رفتن را به آسانی نمی‌توان یافت. اما اگر راه پیدا شود، پیمودنش چندان دشوار نیست. من به گشایش این راه فکر کرده‌ام و این مساله‌ای بزرگ و کاری صعب است.