فلسفه سیاسی

تفاوت رهبر شهید با دیگر حاکمان چیست؟

اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای فراتر از فقه سنتی / واقع‌گرایی منظومه‌وار

اخبار اندیشهبه‌باور مولف کتاب «اندیشه سیاسی آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای»، بررسی اندیشه سیاسی رهبر شهید از باب اندیشه حاکمی همچون دیگر حاکمان نیست. ایشان در جایی قرار گرفته بودند که بیشترین حد بهره‌مندی از لوازم اندیشه‌ورزی سیاسی را نصیب یک فرد می‌ساخت. فقه اکبر در برابر تفاسیر اقتدارگرا؛ چگونه کتاب جدید رستمی‌پور منظومه فکری رهبر انقلاب را رمزگشایی می‌کند؟ از فیلسوف حاکم تا واقع‌گرایی شبکه‌ای؛ چرا اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای فراتر از فقه سنتی است؟

نسبتِ فلسفه، ایدئولوژی و حاکمیت؛ اتهام تهی‌سازی مفاهیم تئوریسین همسو با جبهه پایداری

نقد تفکر مونیستیِ بیژن عبدالکریمی/ آکادمیسین‌ها نیز از زبانِ زهرآلودِ عبدالکریمی مصون نمانده‌اند / رویکرد بنیادگرایانه زیر نقاب هایدگر

اخبار اندیشهسروش و کدیور و دانشوران ایرانی همچون اهالیِ حلقه‌ی فرهیخته‌ی دیدگاهِ نو، با کنشگریِ بزرگانی چون حسین کمالی در غربتِ غرب، در کنارِ ملت و کشورشان ایستاده و تجاوزِ متجاوزان را محکوم کرده‌اند...ای کاش عبدالکریمی زحماتِ برادران آرش و آرشام رئیسی‌نژاد در پرتوافکنی عالمانه و نگرش راهبردی ایشان، بر انگیزه‌ها و ریشه‌های تجاوز و چگونگی مواجهه با دشمن را نیز مد نظر قرار می‌داد... وقتی ایشان خاتمی را نمی‌بیند، آنگاه معلوم است که؛ پیش چشمت داشتی شیشه‌ای کبود / زان جهت عالم کبودت می‌نمود!

مشروعیت عصر مدرن و نقد نظریه سکولاریزاسیون در فلسفه تاریخ

مروری بر مشروعیت عصر مدرن هانس بلومنبرگ / روشنگری، نسخه سکولارشده‌ی آخرت‌شناسی مسیحی / عقل مدرن چگونه از تله انقیاد گریخت؟

اخبار اندیشه نباید چنین پنداشت که بلومنبرگ خواهان احیای علم‏ گرایی روشنگری است. او را نباید قهرمان «عقل» در برابر چیزی دانست که گاهی‏ وقت‏ ها (به‏ نحو گمراه ‏کننده‌‏ای) «عقل ‏ناباوری هایدگری» نامیده می ‏شود. او به ‏درستی «تاریخ وجودِ» خودِ هایدگر را چونان قسمی الهیاتِ احیاشده اُکامی نقد می ‏کند، اما به همین میزان مخالف سرسخت این ایده است که عصر مدرن عصری است که «در آن عقل، و بنابراین رسالت طبیعی بشر، سرانجام دست بالا را می‏ یابد.‌»

تناقض‌های گفتمان چپ و توزیع معکوس ثروت در اقتصاد ایالات متحده

تناقض سوسیالیست‌ها؛ چگونه افزایش هزینه‌کرد دولت به نفع ثروتمندان تمام می‌شود/ سرمایه‌داری رانتی در پوشش سوسیالیسم؛ مخارج دولت ثروتمندان را فربه کرد

اخبار اندیشهدر جمع‌بندی، نویسنده استدلال می‌کند که یک تناقض اساسی در گفتمان سوسیالیستی وجود دارد: به اعتقاد او، همان سیاست‌های مبتنی بر هزینه‌های عظیم دولتی که موجب افزایش نابرابری و ثروتمندتر شدن صاحبان دارایی‌ها شده‌اند، اکنون به‌عنوان دلیل ضرورت مداخله بیشتر دولت و افزایش هزینه‌های عمومی معرفی می‌شوند. او راه‌حل را نه در گسترش نقش دولت، بلکه در مهار هزینه‌های عمومی، جلوگیری از کاهش ارزش پول، توسعه تولید انرژی، کاهش مالیات‌ها و ایجاد شرایطی می‌داند که رشد اقتصادی و افزایش دستمزدها بتواند بدون ایجاد تورم، رفاه عمومی را افزایش دهد.

ماکیاولی آموزگار شر یا وطن پرست و دانشمند

اخبار اندیشهشرح اشتراوس بر دو اثر اصلی ماکیاولی، یعنی شهریار و گفتارها، از یک منظر، شرحی بدیع و در عین حال خلاف‌آمد است. به این مضامین ماکیاولیایی دقت کنید: شهریارانی که می‌خواهند به نحوی مطمئن، قلمروی حکمرانانی را تصاحب کنند، باید خانواده‌های آن حکمرانان را نابود سازند؛ سخاوت حقیقی مبتنی بر خسیس‌بودن در قبال اموال خویش و گشاده‌دستی در قبال آن چیزی است که به دیگران تعلق دارد؛ زخم‌ها را باید یکجا وارد آورد، چون هرچقدر که زخم‌ها کمتر چشیده شوند، درد کمتری خواهند داشت، در حالی که منافع را باید ذره ذره اهدا کرد زیرا بدین طریق قوی‌تر احساس می‌شوند. 

خطاهای بزرگ اندیشمندان از هابسبام، برشت تا فوکو

اخبار اندیشهبه گمانم ریشه پارادایم جنگ سرد را باید در سه عامل یافت: ۱-از دیدگاه این روشنفکران، جهان تنها دو جبهه بود: سرمایه‌داری امپریالیستی ( نمادشر) و سوسیالیسم (نمادخیر). آنان فکر کردند که هرگونه نقد به جبهه سوسیالیسم، عملاً کمک به جبهه سرمایه‌داری است. ۲- آنان باورمند بودند جامعه بی‌طبقه آینده(اتوپیا) آن‌قدر باارزش و باشکوه است که رنج‌ها، شکنجه‌ها و کشتارهای مسیر، برای رسیدن به آن، «بهای ناچیزی» است که باید پرداخت شود. ۳- بسیاری از این روشنفکران در کافه‌ها و دانشگاه‌های پاریس، لندن و نیویورک در امنیت کامل زندگی می‌کردند و هرگز طعم واقعی زندگی زیر سایهKGB شوروی یا خمرهای سرخ پل پوت و شوم‌بختی های چین مائو را نچشیده بودند. برای آن‌ها، کارگران و قربانیان، صرفاً «اعداد و مفاهیمی روی کاغذ» بودند. به هر حال برای من روشن است که عالِمی، می تواند عالَمی را فاسد کند.

آنچه نیست آنم آرزوست

اخبار اندیشهبرای برون‌شد از این وضعیت، و دستیابی به نیک‌زیستی، نه تنها جامعه‌ی ایرانی امروز، به‌تصریح آدورنو، نیازمند دگرگون‌سازی زندگی اجتماعی کنونی، در پرتو کنشی سیاسی آگاهانه است، بلکه سخت نیازمند خروج اصحاب تدبیر از پیله‌ی گفتمانی خویش، کمال‌یابی بخردانه، نهادینه‌کردن فضیلت در ساختار شخصیتی خویش، زنده‌کردن عقلانیت رها از سودای چیرگی، خردورزی دیالکتیکی و گفت‌وگویی خشونت‌پرهیز، است. اهالی قدرت و سیاست، به حکم استلزامات اکنونیتی که آنان را فراگرفته، نیازمند فراست– به‌کارگیری ابزار عقلانی برای اهداف عقلانی، کاربست یا صورت‌بندی جزئی، مصداقی و موردی مفهوم‌های کلی نیک و عدل در یک کنش سیاسی ویژه هستند.

خوانشی الهیاتی از حضور ایران در جام‌جهانی فوتبال

آیا خدا با ما سرناسازگاری دارد؟/ تیم ملی فوتبال؛ تقدیر مظلومیت با اقتدار/ خدا می خواهد به شایستگی های خودمان متکی باشیم

اخبار اندیشهبه‌عبارت دیگر، ملت ایران باید این پیام را دریابد و بنیوشد که موفقیت خودش را چه در فوتبال ملی، چه در دیگر عرصه‌ها فقط و فقط به توانایی و کارآیی خودش متکی گره بزند و هرگز امیدش به «امّا و اگر» و «شاید و بسا»، و نگاهش معطوف به یاری و فداکاری دیگران نباشد

دینانی: موبایل انسان را از تفکر عمیق باز می دارد/ بزرگترین جنگ ها درون ما است / جوانان جویای فلسفه دنبال باطن بروید

اخبار اندیشه استاد برجسته فلسفه و حکمت گفت: انسان باید فرصت داشته باشد در خلوت خود و در اعماق خود فکر کند و به مسائل مهم برسد. اما مدام دیدن و تراکم اطلاعات انسان را از تفکر عمیق باز می‌دارد.

نگاهی به کتابخانه شهید آیت‌الله العظمی علی خامنه‌ای

از کتاب های فلسفی پوپر گرفته تا ملاصدرا و ... در کتابخانه رهبر شهید

اخبار اندیشهعکس مشهوری از رهبر شهید حضرت آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای(ره) در کتابخانه شخصی ایشان از سوی سایت رسمی ایشان منتشر شده که بارها در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شده است. این عکس کیفیت بسیار بالایی دارد و با دقت در آن می‌توان اسامی بعضی کتاب‌های کتابخانه رهبر شهید را خواند.نکته جالب این فهرست آن است که عمده این آثار در حوزه فلسفه است

مانی ستارزاد در شرح اصلی‌ترین موضوعات فلسفۀ پوپر

پوپر جزم را با ابطال‌پذیری و اقتدار را با نهادینه‌سازی نقد برمی‌اندازد

اخبار اندیشهبه‌گفته ستارزاد: «جذابیت فلسفۀ پوپر هم برای متخصصان و هم فراتر از حلقۀ ایشان، ریشه در رویارویی صریح او با دو آسیب بزرگ قرن بیستمی دارد: پوزیتیویسم منطقی (که علم را به جمود مشاهده‌گرایی تقلیل می‌داد) و توتالیتاریسم (که عقل را قربانی ایدئولوژی می‌کرد).»

پایان اسطوره خودبسندگی فناوری / چرا در عصر هوش مصنوعی، به فیلسوفان بیش از مهندسان نیاز داریم؟

اخبار اندیشهبازگشت فیلسوفان در عصر هوش‌مصنوعی اتفاقی است که کمتر قابل پیش‌بینی بود. هرچه قدرت الگوریتم‌ها افزایش می‌یابد، نیاز به تفکر درباره معنا، غایت، ارزش‌ها و مسئولیت نیز بیشتر می‌شود. بنابراین انسان امروز بیش از هر زمان دیگری به فیلسوفانی نیاز دارد که بتوانند درباره این موضوعات بیندیشند و این ارزش‌های انسانی را برای ماشین‌ها کدگذاری کنند.

معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران برگزار می‌کند

نقد و بررسی کتاب «فوکو در ایران»

اخبار اندیشهدر نشست نقد و بررسی «فوکو در ایران»، رضا نجف‌زاده،محمد ملاعباسی و محمدرضا کلاهی راجع به کتاب «فوکو در ایران» نوشته بهروز قمری تبریزی سخنرانی می‌کنند.

تبیین تلاقی مابعدالطبیعی «صحرای عرفات» و «میدان کربلا» در تکوین حماسه تاب‌آوری

سیدمحمدرضا بهشتی و راز تاب‌آوری امام‌حسین(ع)/ قفل معمای تاب‌آوری عاشورا با کلید «عرفه» گشوده می‌شود

اخبار اندیشهخداوند غایب نیست؛ همواره حاضر است. مسأله این است که انسان بتواند این حضور را دریابد. شاید همین دعا پاسخی قانع‌کننده به آن پرسش آغازین این گفتار باشد: چه می‌شود که انسانی آن همه محنت را تاب می‌آورد و در واپسین لحظات زبان به «الهی رضاً بقضائک و تسلیماً لأمرک»(خشنود به قضای تو و تسلیم امر و فرمانت هستم) می‌گشاید؟ آنچه در واقعه عاشورا آشکار شد، ثمره همان معرفتی است که در دعای عرفه جلوه کرده است. عاشورا را نمی‌توان جدا از عرفه فهمید. آن رضایت، آن استقامت و آن تاب‌آوری، ریشه در نوعی خداشناسی و انسان‌شناسی دارد که در این نیایش به زیباترین صورت بیان شده است.

نگاهی به کتاب «سیاستی دیگر: خلق جهان مشترک ایرانی»، نوشته‌ی محمدجواد غلامرضا کاشی

هبوط از آسمان ایدئولوژی به واقعیت زمین ؛ روایت زلزله‌ای که سقف‌هایمان را ربود / خلق جدید سیاست از دل دوستی، و تحقق سیاست غیرحاکمانه

اخبار اندیشهاگر جهان فقط از رهگذرِ گفت‌وگوی منظرهای متکثر آشکار می‌شود، آنگاه آرزوی آن نقطه‌ی نگاهِ ناکجا- آن نقشه‌ی کاملِ واقعیت که ایدئولوژی وعده‌اش را می‌داد- نه‌تنها یک خطای معرفتی، که یک فاجعه‌ی سیاسی است. زیرا برای تحقق‌یافتن‌اش باید کثرتِ منظرها را خاموش کند؛ باید گفت‌وگو را تعطیل کند؛ باید همه‌ی غارهای جداگانه را در یک تاریکیِ واحد فرو ببرد و نام‌اش را روشنایی بگذارد. و این، فشرده‌ترین صورت‌بندیِ همان چیزی است که قرن بیستم بر سرِ انسان آورد.

نگاهی به کتاب «ایدئالیسم تحلیلی»

آیا مولوی ایده آلیست بود؟ / رؤیای بزرگ فلسفه

اخبار اندیشه«ایدئالیسم تحلیلی» را باید بیش از آنکه صرفاً کتابی درباره یک نظریه فلسفی بدانیم، روایتی از یک جست‌وجوی فکری دانست؛ جست‌وجویی که از حکمت و عرفان ایرانی آغاز می‌شود، از کانت و هوسرل و هایدگر عبور می‌کند، با مولوی هم‌سخن می‌شود و در نهایت به این پرسش بازمی‌گردد که آیا آگاهی واقعیت بنیادین جهان است؟

مدرسه مطالعات دین باشگاه اندیشه با همکاری نشر کرگدن برگزار می کنند

نشست «گفت‌وگو؛ آئین حق‌جویی، درآمدی بومی به گفت‌وگوشناسی»

اخبار اندیشهمدرسه مطالعات دین باشگاه اندیشه با همکاری نشر کرگدن نشست «گفت‌وگو؛ آئین حق‌جویی، درآمدی بومی به گفت‌وگوشناسی» را برگزار می‌کنند. 

سی‌وششمین شماره فصل‌نامه اندیشه سیاسی ایران منتشر شد

سیاست‌نامه با داروغه و دلقک آمد

اخبار اندیشهیادنامه سیاست‌نامه به یدالله موقن پژوهشگر و مترجم آثار ارنست کاسیرر در ایران، و پرونده به تبیین آرا و اندیشه‌های فارابی اختصاص دارد.

نگاهی به زندگی و اندیشه‌های فیلسوف فمینیست از نگاه کارین مولر

از تاثیرگذارترین چهره ها در زمینه فلسفه، ادبیات و نظریه های جنسیتی/ سیمون دوبووار و جست‌وجوی خوشبختی

اخبار اندیشهخواننده این کتاب همچنین با تصویری انسانی و نزدیک از دوبووار مواجه می‌شود: فیلسوفی که لحظات شک، تردید و درد نیز داشته، اما توانسته است با تعمق، تلاش و آزادی‌خواهی، زندگی و کار خود را معنا دهد...«سیمون دوبووار: سزاوار خوشبختی» نه فقط بیوگرافی یک فیلسوف برجسته است، بلکه دریچه‌ای تازه به دنیای سیمون دوبووار می‌گشاید. از این رو است که بسیاری آن را «ترکیبی موفق از بیوگرافی، تحلیل فلسفی و روایت جذاب» توصیف کرده‌اند و تأکید دارند که کتاب می‌تواند پلی باشد میان خوانندگان عمومی و متخصصان فلسفه و مطالعات جنسیت.

موسسه رویش دیگر و مرکز پیشبرد فلسفه یارا برگزار می‌کنند

نشستی به یادِ یدالله موقن، با مروری بر اندیشه و آثار او

اخبار اندیشهموسسه رویش دیگر و مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا نشستی به یادِ یدالله موقن، با مروری بر اندیشه و آثار او برگزار می‌کنند.

نمایشگاه اندیشه: انتشار ترجمه فارسی «صد سال فلسفه» اثر جان پاسمور

یک قرن منازعه فلسفی در جهان انگلیسی‌زبان

اخبار اندیشه«صد سال فلسفه» را می‌توان بیش از تاریخ یک سنت فلسفی، روایتی از دگرگونی اولویت‌های اندیشه در جهان مدرن دانست؛ روایتی که نشان می‌دهد فلسفه، بیش از آنکه انبوهی از پاسخ‌های قطعی باشد، تاریخ پرسش‌هایی است که هر نسل دوباره آن‌ها را صورت‌بندی می‌کند.

در نشست «انسان دانشگاهی و مسأله جنگ» وزارت علوم مطرح شد

فراستخواه: دانشگاه نه مانع جنگ که توجیه‌گر جنگ هم شده است/ عقل مدرن از صلح می‌گوید اما در عمل بر مدار جنگ می‌چرخد/ پناهگاه اخلاق پس از شکست عقل

اخبار اندیشهعضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، در ادامه به جایگاه دانشگاه پرداخت و تأکید کرد که این نهاد نیز برخلاف انتظار، نتوانسته به نیرویی تعیین‌کننده برای صلح تبدیل شود. به اعتقاد او، دانشگاه‌ها در عالم مدرن همانند دیگر نهادهای اجتماعی از تأثیر قدرت و سرمایه برکنار نمانده‌اند و گاه خود بخشی از سازوکارهای توجیه سلطه و جنگ شده‌اند. او همچنین محدودیت نظریه‌های مبتنی بر گفت‌وگو و تفاهم را یادآور شد و این پرسش را مطرح کرد که اگر دیگری برای ما قابل فهم نباشد، آیا حق زیستن و کرامت او نیز باید زیر سؤال برود؟