فلسفه

مقدمه‌ای درباره نظریه‌های علوم سیاسی

بحران علوم سیاسی: عجز نظریه‌های عاریتی از حلّ معمای ایران / مدرنیته و جنگ روایت ها؛ از افسون مارکسیسم تا بیداری مشروطه

اخبار اندیشه«بازگشت به نویسندگان و نظریه‌پردازان پر اهمیتی مانند خواجه نظام‌الملک طوسی و کوشش برای تحلیل نظر و عمل آنان این سود بزرگ را دارد که منطق انحطاط تاریخی و زوال اندیشه را روشن می‌کند». تردیدی نیست که با پیگیری منطق مشروطه‌خواهی، بازگشت به اهمیت دانش حقوق و تحلیل میراث و تداوم اندیشه سیاسی در سنت و اندیشه ایرانی نسل آینده دانشمندان علوم سیاسی تغییر خواهد کرد.

به مناسبت زادروز کارل مارکس؛ کالبدشکافی مانیفست؛ تلفیق نبوغ ادبی و استراتژی سیاسی

هیچ کتابی به جز کتاب مقدس به اندازه مانیفست ترجمه و منتشر نشد / میراث گوته در دستان مارکس؛ وقتی ادبیات جهانی به تسخیر بازار در می‌آید

اخبار اندیشهمارکس در پی به چنگ آوردن سعادت در آینده بود. آینده‌ای که جامعه در آن، به تعبیر تری ایگلتون، به‌گونه‌ای سازمان‌ یافته که کار تا حد مقدور به‌صورت خودکار درآمده باشد، یعنی به شکلی که انسان‌ها، هم سرمایه‌داران و هم کارگران، دیگر به ابزارهای صرف تولید فروکاسته نشوند، بلکه این امکان را داشته باشند که شخصیت‌های خود را به‌صورت تام و تمام پرورش دهند.

مجله سیاست‌نامه با همکاری سرای علوم انسانی برگزار می‌کند

نشست «جنگ و اختلاف» نظر با ارائه حسین شیخ‌رضایی

اخبار اندیشهمجله سیاست نامه با همکاری سرای علوم انسانی، نشست «جنگ و اختلاف نظر» را برگزار می کند.

احیای آثار مهجور فلسفی با مجاهدت‌های مرحوم حشمت‌پور / مراسم بزرگداشت چهره کم‌نظیر علوم عقلی در قم

ادبیاتهمزمان با فرارسیدن نخستین سالگرد ارتحال زنده‌یاد محمدحسین حشمت‌پور، حکیم متأله و استاد برجسته علوم عقلی، آیین بزرگداشت وی با حضور چهره‌های شاخص علمی و حوزوی کشور در دانشگاه قم برگزار می‌شود.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- دیدگاه های مترجم کتاب «خشونت و مدنیت» اثر اتین بالیبار

خشونت‌های پنهانی که جامعه را از درون می‌بلعد/ «مدنیت» تنها راه نجات از دو قطبی ها و فروپاشی اجتماعی

اخبار اندیشهپرسش اصلی این است که در چه شرایطی یک جامعه می‌تواند تعارض را در سطح سیاسی، مدنی و قابل‌گفت‌وگو نگه دارد، و در چه شرایطی تعارض به سمت انهدام متقابل، طرد کامل یا خشونت غیرقابل‌تبدیل سوق پیدا می‌کند. از این جهت، کتاب می‌تواند به ما کمک کند درباره مرز میان تعارض و ویرانی عمیق‌تر فکر کنیم... اهمیت کتاب نه در تفسیر مستقیم یک رویداد خاص، بلکه در فراهم‌کردن یک افق تحلیلی است. این کتاب به ما می‌آموزد که در دوره‌های تنش و بحران، بیش از همیشه باید به پرسش از مدنیت، شهروندی، و امکان کنش سیاسی غیر ویرانگر بازگردیم...به‌عبارت دیگر، هدف کتاب دفاع از نوعی سیاستِ ضد فروپاشی اجتماعی است؛ سیاستی که بتواند بدون انکار تعارض، از غلتیدن جامعه به سمت طرد، دشمن‌سازی و انهدام جلوگیری کند.

درآمدی بر «جامعه‌شناسانه اندیشیدن»؛ شاهکار آموزشی باومن

تبدیل «زندگی کردن» به «فهمیدن زندگی» / وقتی جامعه را مثل یک متن می‌خوانیم

اخبار اندیشهکتاب «جامعه‌شناسانه اندیشیدن» بیش از آنکه پاسخ بدهد، یاد می‌دهد چگونه باید پرسید. و شاید مهم‌ترین دستاورد آن همین باشد: تبدیل تجربه‌های روزمره به موضوع اندیشیدن، و تبدیل «زندگی کردن» به «فهمیدن زندگی».

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- جستاری در باب رهایی از استبداد بهره‌وری

اندیشیدن به بی‌هدفی / چگونه بی‌هدفی می‌تواند زندگی را از چنگ کار نجات دهد؟

اخبار اندیشه«تقویم بی‌هدفی» تام لاتس، با ترجمه‌ حمیدرضا کیانی، تلاشی است برای جدی‌گرفتن لحظه‌هایی که ظاهراً «وقت تلف کردن» نام می‌گیرند. نویسنده با تکیه بر سنت‌های فلسفی، ادبی و هنری، نشان می‌دهد که تعلیق موقت منطق بهره‌وری و هدف‌گذاری، نه نشانه‌ی تنبلی، بلکه شرط امکان نوعی تجربه‌ی عمیق‌تر از جهان و خود ماست. این کتاب در قالب مجموعه‌ای از قطعات و جستارهای کوتاه، خواننده را به بازاندیشی در نسبت میان کار، فراغت و بی‌هدفی فرامی‌خواند.

زهرا توحیدی و تبیین نقش تشکل های مردم نهاد در ایران

استراتژی بقا؛ حرکت از نهادهای مدنی به نهادهای خیریه / جامعه مدنی ابزاری برای هژمونی دولت تا پناهگاه جامعه / پل‌های لرزان میان دولت و مردم

اخبار اندیشهمحور جامعه مدنی، امر عمومی است. چه امر عمومی پیگیری خواست و اهدافی سیاسی باشد یا بخشی از اقتصاد که نه به سود بلکه به فعالیت‌های غیردولتی عام‌المنفعه توجه دارد و در نهایت رابطه متقابلی با سرمایه‌های اجتماعی و اعتماد عمومی دارند. در واقع اساساً آنچه امکان فکر کردن به جامعه مدنی را فراهم می‌کند وجود سطحی اعتماد است و این تأثیر متقابل است؛ یعنی جامعه مدنی فعال و پویا بر میزان اعتماد می‌افزاید و سرمایه‌های اجتماعی یک جامعه را تقویت می‌کند.

«آخرالزمان بدون پادشاهی» در اندیشه ژیژک؛ آیا تکنولوژی تیر خلاص را به انسانیت شلیک می‌کند؟

بزرگ‌ترین کابوس بشر عصر دیجیتال دنیای بدون رنج و مرگ / شفافیت مطلق فناوری، «سوژه آزاد» را به بن‌بست تاریخ می‌کشاند

اخبار اندیشهژیژک تأکید می‌کند که مقاومت واقعی نه در رد کامل فناوری، بلکه در حفظ آن هسته ناگفتنی و مقاومت‌کننده سوژه است. تا وقتی سوژه بتواند بگوید «نه»، حتی در میان قوی‌ترین شبکه‌های دیجیتال، هنوز امیدی برای انسانیت باقی مانده است. این رساله پایانی، کتاب را با پرسش‌های باز و تأمل‌برانگیز به پایان می‌رساند و خواننده را وادار می‌کند تا خود نیز در موقعیت سوژه عصر دیجیتال بیندیشد: آیا حاضر هستیم برای شفافیت و راحتی بیشتر، عمق وجودی و آزادی خود را قربانی کنیم؟

گفتار فرهیختگان و اندیشمندان در چهلمین روز درگذشت «اصغر دادبه»

پورجوادی: همه را از «دادبه» گرفتند. از همۀ ما هم می‌گیرند / میرانصاری: همۀ عمر، ایران و انسان را فریاد زد

اخبار اندیشه به‌گفته سیدعباس صالحی: «دکتر دادبه از جمله اندیشمندانی بود که گرچه آموزش دانشگاهی خود را در حوزۀ فلسفه پی گرفت، اما دلبستگی عمیق و صمیمانه‌ای به ادبیات فارسی داشت. این تعلق خاطر صرفاً یک علاقۀ شخصی نبود، بلکه از درکی عمیق نسبت به جایگاه ادبیات در فرهنگ و هویت ایرانی سرچشمه می‌گرفت.»

ملاعبدالله یزدی و احیای فرهنگ منطقی در جامعه؛ منطق به مثابه پل وحدت

اخبار دینمیراث منطقی ملاعبدالله یزدی یادآور آن است که عقلانیت، پلی استوار برای گفت‌وگو، وحدت و ارتقای فرهنگ استدلالی در جامعه امروز ماست.

مردی که در همه عمر ایران را فریاد زد

ادبیاتچهل روز از درگذشت اصغر دادبه گذشت؛ در مراسم یادبود چهلمین روز درگذشت این چهره فرهنگی از عشق و دوستی‌اش به ایران و زبان فارسی گفته شد؛ از اینکه در همه عمر، ایران و انسان را فریاد زد، دلبسته سعدی و حافظ بود و همه عمر را صرف ادبیات کرد.

به‌همت خانه حکمت برگزار می‌شود

«دیدن در تاریکی» بررسی می‌شود

اخبار اندیشهکتاب «دیدن در تاریکی» با کارشناسی امیراحسان کرباسی‌زاده روز یکشنبه بیستم اردیبهشت‌ماه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

عبور از بن بست های استراتژیک با آشتی ملی

اخبار اندیشهدر اندیشه سیاسی ماکیاولی، قدرت از آن کسی است که فضیلتِ کنترل شرایط و به نفع خود چرخاندن اوضاع را دارد، و این فضیلت، عینِ قدرت است. ماکیاولی، انسان‌ها و شهریاران عالم را در جنگی دائمی با یکدیگر می‌داند، با این حال ماکیاولی به انسان‌ها حتی در روزهای سخت وعده گشایش می‌دهد به شرط آنکه خود را در مواجهه با اتفاقات پیش‌رو همدست بخت کنند یا بکوشند خود را در مسیر سرنوشتی قرار دهند که به تعبیر نیچه بر فراز همه‌چیز ایستاده است.

«اخلاق رسانه‌های دیجیتال» در نگاه رحمان شریف‌زاده

بهار عربی یا رسوایی کمبریج آنالیتیکا دو نمونه آزادی و استبداد دیجیتالیسم / قواعد خشک و امر و نهی در فضای دیجیتال کارآمد نیست

اخبار اندیشهبه‌گفته شریف‌زاده: « اس معتقد است که در فضای پیچیده و متغیر دیجیتال، ارائه قواعد خشک کارآمد نیست. به‌جای آن، او خواننده را تشویق می‌کند تا خود به تحلیل موقعیت‌های اخلاقی بپردازد. این رویکرد باعث می‌شود مخاطب به‌جای پیروی کورکورانه از قوانین، توانایی تصمیم‌گیری اخلاقی مستقل پیدا کند.»

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- پیامدهای عصر دیجیتال بر آزادی و خودآگاهی انسان در کتاب «هگل در مغز سیمی»

حاکمیت پلیس دیجیتالی با فکرخوانی مستقیم / عصر دیجیتال ژیژک ثبت مستقیم تجربه درونی، حتی کلمات و ذهن آدمی

اخبار اندیشهژیژک در فصل آغازین کتاب «هگل در مغز سیمی» با عنوان «دولت پلیسی دیجیتال» به سراغ یکی از مهم‌ترین پرسش‌های عصر ما می‌رود: وضعیت آزادی اجتماعی امروز ما، در جهانی که فناوری‌های دیجیتال و رابط‌های مستقیم مغز و کامپیوتر در حال شکل‌گیری هستند، چگونه است؟ او این فصل را نقطه ورود به کل کتاب قرار می‌دهد و با استفاده از تقابل فلسفی میان دو متفکر آلمانی، فیشته و هگل نشان می‌دهد فناوری «مغز سیمی» ممکن است نه به سمت آزادی بیشتر، بلکه به سوی شکلی جدید و پیچیده‌تر از کنترل و نظارت حرکت کند.

«شیدای میهن»؛ یادبودی برای اصغر دادبه

ادبیاتآیین یادبود چهلمین روز درگذشت اصغر دادبه با عنوان «شیدای میهن» برگزار می‌شود.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- درباره «زمین و خدایان؛ درآمدی بر منظومه‌ فکری مارتین هایدگر»

سایه «زمین و خدایان» بر هستی شناسی انسان و خود هستی در اندیشه هایدگر / «کلیدِ» ورود به جهان هایدگر پس از نقد متافیزیک

اخبار اندیشهکتاب وایسیناس به دلیل چارچوب منظم سه‌گانه‌اش، برای دانشجویانی که می‌خواهند از سردرگمی میان «هستی و زمان» و متون پس از چرخش هایدگر رهایی یابند، بسیار ارزشمند است. این کتاب درواقع «کلیدِ» ورود به جهان هایدگر پس از نقد متافیزیک است، جایی‌که او در تلاش برای یافتن یک زبان و تفکر «دیگر» (Another Thinking) برای هستی است.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵-واکاوی جبهه‌گیری‌های عجیب در کتاب «ضد روشنگری» گریم جرارد

چرا روشنگری این همه دشمن دارد؟/ مهمترین انتقادات علیه روشنگری در ۲۵۰ سال گذشته

اخبار اندیشه«کتاب ضد روشنگری از قرن هجدهم تا امروز» نوشته  گریم جرارد با ترجمه فرهاد سلیمان نژاد  با مروری گسترده بر چهره های اصلی دویست و پنجاه سال گذشته و ارزیابی دقیق از متقاعدکننده بودن رایج ترین و مهم ترین انتقادات روشنگری، اشکال متنوع تفکر در این زمینه را بررسی می کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - درباره‌ کتاب احساسات سیاسی نوشته‌ مارتا سی. نوسباوم

نوسباوم نظریه رالز را به احساسات سیاسی تسری داد / دمیدن روح در کالبد لیبرالیسم 

اخبار اندیشهمی‌شود گفت کتاب نوسباوم از چهار جهت کتابی پیشرو و متمایز است. اوّل این‌که پروژه‌ی جان رالز را به‌خوبی به حوزه‌ احساسات سیاسی تسری می‌دهد. دوم این‌که پیوندی علمی میان نظریات حوزه‌ روانشناسی و حوزه‌ فلسفه‌ سیاسی برقرار می‌کند. سوم آن‌که نگاه او به سیر تکوین دموکراسی هند که طیف زیادی از ادیان و فرهنگ‌ها را دربرگرفته قابلیت انتشار نظراتش به کشورهای با تنوع‌های قومی و نژادی را می‌دهد.

حرکت به سوی چشم‌انداز پنهان فردا / راه نجات ما از بحران جنگ چیست؟ /چرا در تاریک‌ترین روزهای تاریخ، کتاب‌ها تنهاترین پناه‌گاه‌اند؟

اخبار اندیشهانسان از آینده آگاهی ندارد. هیچ‌کس نمی‌داند فردا چه رخ خواهد داد و در پس پرده روزگار چه سرنوشتی نهفته است. همین ناآگاهی نسبت به آینده، گاه سبب هراس ما می‌شود اما شاعران بزرگ ما بارها یادآور شده‌اند که پس این پرده همیشه چهره‌ای تیره ندارد. آنچنان که حافظ شیرازی، آن شاعر ژرف‌اندیش، قرن‌ها پیش چنین سروده است: هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سر غیب / باشد اندر پرده بازی‌های پنهان، غم مخور

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- کتاب‌ها درباره تاب‌آوری و بحران چه می‌گویند

امید به مثابه فرایند زنده اجتماعی / کتاب «امید در تاریکی» اثر ربکا سولنیت

اخبار اندیشهدر جهان امروز که بحران‌ها (اقتصادی، زیست‌محیطی، سیاسی) به وضعیت دائمی تبدیل شده‌اند، کتاب سولنیت یک ضدروایت مهم ارائه می‌دهد. در برابر احساس فرسودگی اجتماعی، او بر این نکته تأکید می‌کند که تغییر اجتماعی نه تنها ممکن است، بلکه در حال وقوع است حتی اگر دیده نشود. این نگاه برای تحلیل تاب‌آوری جامعه اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا تاب‌آوری را از یک مفهوم صرفاً ساختاری، به یک فرآیند زنده اجتماعی تبدیل می‌کند.