فلسفه
-
مروری بر «خردمندی در زندگی روزمره» اثر لشک کولاکوفسکی
بازگشت به عصیانگری فلسفه
اخبار اندیشهکولاکوفسکی در این کتاب به خواننده نمی‌گوید چگونه صادق‌تر، خوشبخت‌تر یا باوفاتر باشد، بلکه نشان می‌دهد که پشت هرکدام از این کلمه‌های آشنا، پیچیدگی‌هایی نهفته است که ارزش توقف و تأمل دارد.
-
بررسی کارنامه ادبی سهراب در نود و هشتمین سالروز تولدش
روایت سروش دباغ از سکوت سهراب سپهری در تحولات انقلاب ایران/ از «مخاطب تنهای بادها» تا «قطار خالی سیاست»؛ واکاوی سلوک اگزیستانسیال سهراب سپهری
اخبار اندیشهسهراب سپهری، «سالک مدرنی» که واژگان را به رنگ‌های اشراق پیوند زد، مسیری را از «مرگ رنگ» تا «ما هیچ، ما نگاه» پیمود تا به مواجهه‌ای بی‌واسطه با هستی برسد. در این گفت‌وگو با سروش دباغ، از پیوند میان جسمانیت واژگان و بوم نقاشی سهراب می‌گوییم، ردپای سفرهای شرق دور را در ایماژهای بکر او می‌جوییم و در نهایت به یکی از بحث‌برانگیزترین نقاط نقد ادبی می‌پردازیم: آیا سهراب در سلوک اگزیستانسیال خود، از درد انسان انضمامی و دغدغه‌های اجتماعی غافل بود؟
-
راه خرد؛ جست‌وجوی جهت نمایی برای زیستن در جهان پرآشوب
تجربه زیسته متفکران در برابر شعارهای زرد/ از عقلانیت رواقی تا شفقت بودایی؛ بازسازی فلسفه شخصی بر اساس زیستن‌های ارزشمند انسانی
اخبار اندیشهبه گفته مهدی رضایی: «این کتاب دست روی مفهوم «فلسفه زندگی» می‌گذارد و ۱۵ سنت بزرگ فکری، فلسفی و دینی تاریخ بشر (از ادیان تا آیینهای بودا، دائو و رواقی‌گری و تا مکاتب اگزیستانسیالیسم، پراگماتیسم و انسان‌گرایی سکولار ) را بررسی می‌کند تا به خواننده کمک کند «فلسفه شخصی خودش» را انتخاب یا بازسازی کند یا دست‌کم سنت‌های دیگر را بفهمد.»
-
شعر فارسی و اندیشه فنای در حقیقت/ عرفان از زهد فردی به نقشهٔ راه اخلاق و نجات جامعه تبدیل می شود/ تصوف؛ از سلوک و ذکر تا مفهوم درویشی و طریقت
اخبار اندیشهوقتی واژه «تصوف» را می‌شنویم، ممکن است تصویر یک درویش، خانقاه، تسبیح، ذکر یا شاعری عارف در ذهنمان شکل بگیرد. اما تصوف فقط مجموعه‌ای از این نمادها نیست؛ بلکه سنتی گسترده در جهان اسلام است که به پالایش درون، تربیت نفس، اخلاق، یاد خدا و جست‌وجوی حقیقت توجه دارد.
-
ژیژک از اهمیت فلسفه برای جهان آینده می‌گوید
بازگشت قدرتمند فیلسوفان / جهان عوض شده، اما پرسش‌های ما هنوز قدیمی است
اخبار اندیشهژیژک در عین حال به یک محدودیت مهم هم اشاره می‌کند: فلسفه نباید برای نجات خود، به تولید پاسخ‌های کلی و قطعی پناه ببرد. او حتی از بخشی از جریان‌های فلسفی معاصر انتقاد می‌کند که مسائل بزرگ هستی‌شناختی را کنار گذاشته‌اند و همه‌چیز را به افق تاریخی و زبانی انسان محدود کرده‌اند. از نظر او، فلسفه زمانی دوباره زنده می‌شود که بتواند از این محدودیت عبور کند و بار دیگر پرسش‌های بزرگ درباره واقعیت، حقیقت، اخلاق و آزادی را جدی بگیرد.
-
جان لاک؛ بازخوانی اندیشه فیلسوفی که عصر روشنگری را رقم زد (قسمت چهارم)(دانشنامه استنفورد)
ردّ «حق الهی شاهان»، و کاشتن بذر آزادی مدنی/ پارادوکس بردگی مشروع در برابر استبداد تاج‌وتخت و استعمار/ مفهوم نظریهٔ بردگی لاک در تقابل با استبداد
اخبار اندیشهلاک استدلال خود را علیه امکانِ «خود-برده‌سازی» به سمت توماس هابز نشانه رفته است. هابز توسط معاصرانش به عنوان کسی شناخته می‌شد که تأکید می‌کرد شخص می‌تواند با قرارداد خود را به بردگی درآورد و پادشاه بر اتباع خود سلطه (dominium) دارد...دیوید آرمیتج در مقالهٔ سال ۲۰۰۴ خود با عنوان «جان لاک، کارولینا و دو رساله دربارهٔ حکومت» استدلال می‌کند که لاک درست همان زمانی که مشغول نگارش دو رساله دربارهٔ حکومت بود، در بازنگری قوانین اساسی کارولینا مشارکت داشت. بندِ «هر فردِ آزاد در کارولینا دارای قدرت و مرجعیت مطلقه بر بردگان سیاهپوست خود است» بدون تغییر در سند باقی ماند.
-
کتابخانه محمدعلی موحد افتتاح می‌شود
ادبیاتکتابخانه «استاد دکتر محمدعلی موحد»، همزمان با گشایش بارگاه شمس تبریزی افتتاح می‌شود.
-
جامعه‌شناسی در پیوند با جامعه؛ بازخوانی میراث علمی و فرهنگی نخستین نسل جامعه‌شناسان ایران
آشنایی با صمد بهرنگی و جلال آل احمد؛ علی اکبر ترابی از سوربن تا تبریز / سنت جامعه‌شناسی مردم‌مدار در ایران
اخبار اندیشهدکتر علی‌اکبر ترابی «استاد جامعه‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی» و «از محبوب‌ترین استادان دانشگاه تبریز» معرفی بود. ترابی «چند بار زندانی شد» و «با بچه‌های محفل صمد دوست بود». این روایت، جایگاه دانشگاهی ترابی، پیوند او با شبکه دانشجویی و روشنفکری پیرامون صمد بهرنگی و فضای فرهنگی تبریز در دهه ۱۳۴۰ را نیز نشان می‌دهد.
-
خوانش انتقادی زهرا محققیان پیرامون کتاب «جنسیت و دیگری‌سازی»
خودی و غیرخودی در خلافت عباسی/ نقش زنان ؛ بازخورد قدرت در آینه جنسیت/ زن به‌مثابه ابزار مرزبندی ایدئولوژیک
اخبار اندیشهبه گفته مترجم: « نادیا ماریا الشیخ به‌جای اینکه دنبال «زنان واقعی» در دل تاریخ بگردد، می‌پرسد تصویر زن در متن چگونه ساخته شده و چه کارکردی داشته است. خودش تصریح می‌کند که متون ادبی را نباید پنجره‌ای رو به گذشته گرفت، بلکه باید سازوکارهای متنیِ ساخت ایدئولوژی و بازنمایی را در آنها دید.»
-
اندیشهٔ اگزیستانسیال و روان‌درمانی به روایت داستان
چه رازی را اروین یالوم برای مواجهه با مرگ فاش کرد/ کالبدشکافی رنج‌های بشری؛ چهار دغدغهٔ بزرگ که زندگی شما را شکل می‌دهند
اخبار اندیشهگاهی یک روانپزشک فقط درمانگر نمی‌ماند؛ بلکه به فیلسوف و نویسنده‌ای تبدیل می‌شود که پرسش‌های اتاق درمان را به میان زندگی روزمره می‌آورد.
-
خوانشی انتقادی بر کتاب «سیاستی دیگر: خلق جهان مشترک ایرانی» نوشتهٔ محمدجواد غلامرضاکاشی
رهایی از «دستگاه ایدئولوژی»، پایان نقد قدرت نیست/ معمای همزیستی یا ساختن امر مشترک/ «اخلاق نزدیکی» جامعه‌ای متکثر و نابرابر را پیوند می دهد؟
اخبار اندیشهمهم‌ترین پرسش پیش‌روی پروژه کاشی دیگر این نیست که آیا جامعه ایران متکثر است. تکثر نقطه آغاز است. مسئله این است که این تکثر چگونه می‌تواند بدون حل‌شدن در وحدتی بالادست، به ظرفیتی برای ساختن چیزی تبدیل شود که از مجموع اجزای موجود فراتر می‌رود. آیا «جهان جهان‌های مشترک» صرفاً سطحی برای همزیستی خانه‌های کوچک است یا فضایی که در آن خود خانه‌ها، مرزهایشان و نسبت‌های قدرت میان آنها می‌توانند بازسازی شوند؟
-
موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار می‌کند
دوره آموزشی «معرفت و موقعیت»
اخبار اندیشهدوره آموزشی «معرفت و موقعیت: درباره دانستن فلسفه‌های زنانه‌نگر» با تدریس مریم نصراصفهانی پژوهشگر فلسفه و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار می‌شود.
-
جان لاک؛ بازخوانی اندیشه فیلسوفی که عصر روشنگری را رقم زد (قسمت سوم)(دانشنامه استنفورد)
مقابله با تعصب دینی پروژه بزرگ لاک؛ نجات از ذات‌گرایی ارسطویی/ عقل چراغ راه ایمان است نه قربانی آن/ معمای حجاب ادراک
اخبار اندیشهلاک اگرچه وحی را در امور فراتر از دسترسی عقل معتبر می‌داند، اما قضاوت دربارهٔ «اصالت وحی» و «معنای کلام» را منحصراً وظیفهٔ عقل می‌شمارد. او با تندترین عبارات «شورزدگی» یا ادعای کشف بی‌واسطهٔ حقیقت بدون ارزیابی عقلانی را رد کرده و متذکر می‌شود که کنار زدن عقل برای رسیدن به ایمان، مانند درآوردن چشم برای دیدن ستاره‌هاست که به تعصب کور منتهی می شود.
-
خروج سیمون دوبووار از سایه سارتر؛ خوانشی نو از فلسفهٔ اگزیستانسیالیستی «شدن» و «رهایی»
«زن، زن به دنیا نمی‌آید» یعنی چه؟/ چرا «جنس دوم» هنوز مانع خفقان هویت است؟/ سیمون دوبووار که بود؟
اخبار اندیشهجمله «زن به دنیا نمی‌آید، بلکه زن می‌شود» آن‌قدر مشهور شده است که گاهی تمام اندیشه سیمون دوبووار را در آن خلاصه می‌کنند.
-
تحلیلی از تضادها و پارادوکس های لیبرالیسم
حقایق تلخی که در باره لیبرالیسم نمی گویند/ پرسش مهم: آیا رواداری لیبرالی بی طرف است؟/ وقتی «بی‌طرفی لیبرال» به ابزار سرکوب تبدیل می‌شود
اخبار اندیشهبرای برخی از متفکران اولیهٔ عصر روشنگری، رواداری صرفاً وسیله‌ای برای حفظ صلح از طریق همزیستی بود. اما برای برخی دیگر، از جمله جان لاک، رواداری ابزاری برای رسیدن به غایتی جاه‌طلبانه‌تر به شمار می‌رفت. رواداری و آزادی بیان، بازار آزاد اندیشه‌ها را ارتقا می‌دادند؛ بازاری که به نوبهٔ خود اجازه می‌داد «بهترین» افکار به سطح بیایند و سپس توسط سیاست‌گذاران برای خیر عمومی به کار گرفته شوند. رواداری لیبرالی در این خوانش، قرار نبود با برداشت‌های متضاد از «زندگی خوب» کنار بیاید؛ بلکه می‌کوشید از طریق جستجوی عقلانیت عمومی و اجماع عقلانی، به همگرایی و هماهنگی دست یابد...لیبرالیسم و تکثرگرایی (پلورالیسم) هم‌زیست‌های طبیعی یکدیگر نیستند؛ تنوع روزافزون زندگی مدرن، تناقضات میان آنها را تشدید می‌کند.
-
جان لاک؛ بازخوانی اندیشه فیلسوفی که عصر روشنگری را رقم زد (قسمت دوم)
پروژه بزرگ جان لاک در تعیین حدود دانش انسان/ مرزهای جدیدی که مدرنیته را بنیان نهادند/ از سنجش قوای ذهن تا رد ایده های فطری ارسطویی
اخبار اندیشهلاک در کتاب اول، فصل ۴، بند ۲۴ به ما می‌گوید نظریهٔ اصول فطری پس از پذیرفته‌شدن «آسودگیِ تن‌پروران از رنجِ کاوش را فراهم ساخت» و این نظریه متوقف‌کنندهٔ کاوش است که توسط کسانی به کار گرفته می‌شد که «ادعای استادی و معلمی داشتند» تا به‌ناحق بر ذهن شاگردان خود تسلط یابند. کاملاً مشخص است که لاک در اینجا ارسطوگرایان و اهل اسکولاستیک (مدرسیان) در دانشگاه‌ها را مد نظر دارد. بنابراین، حملهٔ لاک به اصول فطری با «مرجعیت‌ستیزی» (Anti-authoritarianism) او پیوند خورده است. این امر نمایانگر دیدگاه او دربارهٔ اهمیت کاوش آزادانه و خودبنیاد (مستقل) در مسیر دست‌یابی به حقیقت است.
-
فارابی فقیه و فیلسوف مسلمانی که موسیقی را جدی گرفت/ اندیشه فارابی ارائه ترکیبی از ارسطو و افلاطون/ فلسفه حقیقت یابی و دین زندگی سعادتمند می آموزد
اخبار اندیشهاگر بخواهیم فارابی را به زبان ساده معرفی کنیم، باید از فیلسوفی سخن بگوییم که تلاش کرد میان فلسفه یونان و جهان فکری اسلامی پلی ایجاد کند.
-
انعکاس بیماری اپیدمیکِ انسان در «یادداشت‌های زیرزمینی»
چرا آگاهی بیش از حد به بیماری فلج‌کننده تبدیل می‌شود؟/ کالبدشکافی یک روان‌نژند/ «مرد زیرزمینی» داستایفسکی، آینه عریان انسان معاصر
اخبار اندیشهپشت چهره‌ی یک کارمند منزوی و خشمگین، یکی از پیچیده‌ترین تصویرهای ادبی از ذهن انسانی شکل گرفته است؛ ذهنی گرفتار خودآگاهی افراطی، انزوا، رنج و ناتوانی در برقراری رابطه با جهان. «یادداشت‌های زیرزمینی» داستایفسکی از همین نقطه آغاز می‌شود و خواننده را به زیرزمینِ آگاهی انسانی می‌برد؛ جایی که عقل، آزادی، میل و رنج در تقابل با یکدیگر قرار می‌گیرند.
-
بازخوانی اندیشه فیلسوفی که عصر روشنگری را رقم زد (بخش نخست)
درس های زندگی جان لاک برای ایران و جهان امروز/ انگلیس ودستور دستگیری یک فیلسوف؛ اینگونه بنیاد آزادی مدرن پی‌ریزی شد/ گذار از مطلق‌گرایی به حاکمیت مردم
اخبار اندیشهدر فرانسه بخش زیادی از وقت لاک صرف یادگیری درباره پروتستانتیسم در فرانسه شد. فرمان نانت اجرا می‌شد و از این رو درجه‌ای از مدارای مذهبی در فرانسه وجود داشت. لویی چهاردهم قرار بود این فرمان را در ۱۶۸۵ لغو کند و پس از آن پروتستان‌های فرانسه کشته شدند در حالی که حدود ۴۰۰,۰۰۰ نفر به تبعید رفتند...لاک در زمان تبعید، جستاری در خصوص فهم بشری را به پایان رساند و خلاصه‌ای پنجاه صفحه‌ای از آن را به زبان فرانسوی منتشر کرد. (این کار بخش اعظم اطلاعات جهان فکری قاره را درباره جستار فراهم کرد تا اینکه ترجمه فرانسوی پی‌یر کوست در سال ۱۷۰۴ منتشر شد). او همچنین نامه‌ای در باب رواداری (Epistola de Tolerentia) خود را به زبان لاتین نوشت و منتشر کرد.
-
اردشیر منصوری و بزرگداشت شمس تبریزی با پرهیز دادن از خطاهای رایج در باره یک ملاقات تاریخی
تغییر عمیق؛ آتش شمس در خرمن مولانا/ آیا بدون شمس، مولانایی وجود نداشت؟ /شمس، مولانا را از دین‌ورزی سرد به گرمای معنویت رساند
اخبار اندیشهاردشیر منصوری،مدرس فلسفه و متون ادبی، گفت:شمس مشوّقِ مولانای مستعد برای رهایی از تکلف‌ها و دین‌ورزی سرد و عبوس، و جهش به جهانِ تجاربِ گرم معنوی بود. شمس آن جرئت را به مولانا داد که از تلقین و تکرار کتاب‌های رسمی و آموزه‌های دیگران گذر کند. مولانا خود نوعی تنگنا در زیست روزمره و دین‌ورزی عوامانه احساس می‌کرد. به روایت پسر مولانا و برخی تذکره‌نویسان، مولانا پیش از شمس اهل ریاضت‌ها و روزه‌گرفتن‌های شدید بود.
-
مقاله تاریخی کانت در عصر سیطره الگوریتم‌ها و شبکه‌های اجتماعی
کانت علیه الگوریتم؛ چگونه در دنیای مدرن به ماشین‌های بی‌فکر تبدیل شده‌ایم؟/ خصوصی‌سازی عقل؛ چرا در عصر اینترنت و لابی‌گری دیگر «خودمان» نمی‌اندیشیم؟
اخبار اندیشهکانت نمی‌گفت که امکان دارد انسان کاملاً از تأثیرات بیرونی آزاد باشد؛ اما بر این باور بود که هر عصری که شایسته نام «روشنگری» است، باید شرایطی را پرورش دهد که در آن تفکر مستقل بتواند پدید آید — شرایطی که در آن طیف متنوعی از مردم بتوانند نقش «پژوهشگر و اندیشمند» را ایفا کنند.
-
گزارشی تحلیلی بر نوآوری خلاقانه شماره جدید «فصلنامه سیاست» دانشگاه تهران
خودانتقادی علمی بی سابقه ظریف و همکارانش در فصلنامه سیاست/ از کاربست نظریه در میدان تا بازخوانی نسبت تن، متن و قدرت
اخبار اندیشهاین شماره با گردآوردن قلم‌های متنوع از طیف‌های مختلف فکری و شکستن قیدوبندهای سنتی، الگویی موفق از «پژوهش چندبُعدی و انتقادی» ارائه کرده است: از یک‌سو، خودانتقادی ظریف و همکارانش به جامعه علمی یادآوری می‌کند که نظریه تا زمانی که نتواند منافع ملی را در میزهای مذاکره صیانت کند، ارزشی انضمامی ندارد. از سوی دیگر، تحلیل‌های هستی‌شناختی و نهادی بر اهمیت پایدار ریشه‌های تاریخی و فلسفی در درک ناکامی‌های سیاسی تأکید می‌ورزند. و نهایتاً، واکاوی‌های اقتصاد سیاسی و ژئوپلیتیک کوانتومی نشان می‌دهند که جهان فردا عرصه برهم‌کنش‌های سیال است و درک آن، ابزارهایی ورای دوگانه‌سازی‌های کلیشه‌ای را طلب می‌کند.
-
بازخوانی نظریه انقلابی توماس کوهن در نحوه تحول دانش و بازتاب آن در علوم انسانی
توماس کوهن و نظریه انقلاب علمی با تغییر پارادایم/ علم چگونه پیش می‌رود؛ تجمع تدریجی داده‌ها یا زمین‌لرزه پارادایمی؟
اخبار اندیشهکوهن به نسبی‌گرایی (Relativism) متهم شده است. آیا همه نظریه‌ها به یک اندازه معتبرند؟ چرا باید به علم امروز باور داشته باشیم وقتی ممکن است در آینده سرنگون شود؟ کوهن در برابر این برداشت مقاومت کرد، اما نه با این ادعا که تغییرات پارادایمی علم را به حقیقت نزدیک‌تر می‌کنند. در عوض، او این مفهوم را ارتقا داد که پارادایم بعدی معمولاً ابزار بهتری برای حل معماهایی است که برای جامعه علمی اهمیت دارد.
-
موسسه فرهنگی خانه آشنا برگزار می‌کند
مصطفی ملکیان و جواد حیدری در آیین رونمایی از کتاب «فلسفه‌ای برای خوب زیستن»
اخبار اندیشهآیین رونمایی و معرفی کتاب «فلسفه‌ای برای خوب زیستن» با ترجمه مهدی رضایی با سخنرانی مصطفی ملکیان، امیرحسین خداپرست و جواد حیدری برگزار می‌شود.
-
نوآوری‌های بنیادی شیخ‌الرئیس در برابر میراث یونانی
از شاگردی ارسطو تا انقلاب در فلسفه؛ ۵ شاهکار ابن‌سینا که جهان اندیشه را تکان داد / آیا ابن‌سینا معمار یک نظام فلسفی مستقل از ارسطو شد؟
اخبار اندیشهوقتی نام ابن‌سینا به میان می‌آید، بیشتر مردم ابتدا به پزشکی و کتاب «قانون در طب» فکر می‌کنند؛ اما ابوعلی سینا فقط پزشک نبود.
-
نگاهی به کتاب «علم اقتصاد و جامعه خوب» نوشته جوزف ای. استیگلیتز
آیا هایک نمی‌دانست فقط منافع قدرتمندان را تامین می کند؟/ نئولیبرالیسم مقوم دیکتاتوری و تضعیف دموکراسی / چرا نظریه هایک شکست خورد؟
اخبار اندیشهکتاب «علم اقتصاد و جامعه خوب» یک فراخوان برای بازاندیشی است. استیگلیتز ما را وادار می‌کند که از مفاهیم سطحی آزادی که تنها منافع قدرتمندان را تأمین می‌کند، فراتر رویم و به دنبال آزادی‌ای باشیم که برای همه مردم، به ویژه آسیب‌پذیرترین‌ها، امکان شکوفایی و انتخاب معنادار را فراهم سازد.
-
عقل سرخ چگونه متولد شد؟/ سهروردی وارث و منتقد ابن سینا/ سهروردی نور را جایگزین وجود کرد
اخبار اندیشهبرخی فیلسوفان تنها با کتاب‌هایشان شناخته نمی‌شوند، بلکه تصویری که از جهان به جا می‌گذارند، آنها را ماندگار می‌کند.
-
خطر فرسایش شالوده‌های اخلاقی مدرنیته در عصر سیطرهٔ رفاه
بدون این مفهوم، لیبرالیسم هیچ است؛ آنچه توماس جفرسون می‌دانست/ «ماده‌گرایی» جوامع مدرن را سردرگم کرد/ رفاه اقتصادی بدون «کرامت انسانی» شکننده است
اخبار اندیشهبه این ترتیب، ماده‌گرایی (کم‌وبیش ناخواسته) شالودهٔ اخلاقی لیبرالیسم را از درون بلعیده است. «فرزندان روشنایی» نه چندان به دست «فرزندان تاریکی»، بلکه به دست فرزندان غروبی تاریک‌تر و خاکستری‌رنگ — یعنی ماده‌گرایی — بلعیده شده‌اند...و اگر می‌خواهیم شکوفایی واقعی انسان را تسهیل کنیم، باید مهم‌ترین شالوده فکری لیبرالیسم را به یاد آوریم — اینکه تمامی افراد، فارغ از جایگاهشان در زندگی، از «کرامت انسانی برابر» برخوردارند.
-
محمد بقایی ماکان نابغه شرق را به تبیین نشست
یونسکو: ۱۸ هزار عنوان در باره اقبال تا سال ۱۹۸۷ نوشته شده / ارزش معنوی ایران و تهران برای اقبال لاهوری
اخبار اندیشهمحمد بقایی ماکان، اقبال‌شناس و پژوهشگر حوزه ادبیات و فلسفه به انگیزه چاپ کتاب جدیدش با نام «اقبال چنان که هست» اظهار کرد: می‌توان گفت در شعر فارسی معاصر تنها به اقبال لاهوری می‌شود لقب جامع‌الاطراف داد؛ اندیشمندی که شخصیت چندوجهی دارد و تنها شاعر یا فیلسوف نبود.
-
عقل‌گرای مطرود قرن هفدهم و درس‌هایی برای انسان امروز
چرا اسپینوزا از سوی فقهای یهودی به شدت تکفیر شد؟/ آزادی واقعی چگونه محقق می شود؟
اخبار اندیشهاگر انسان تمام عمرش تصور کند آزاد است فقط به این دلیل که می‌تواند میان چند انتخاب یکی را برگزیند، آیا واقعاً آزاد است؟