گروه اندیشه: دکتر مهدی ذوالفقاری دانشیار روابط بین الملل گروه مطالعات آسیایی دانشگاه علامه طباطبایی ، دانشکده بیمه اکو در نشست اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی علوم سیاسی ایران، با کالبدشکافی دو جنگ راهبردی سال ۱۴۰۴ (جنگ دوازدهروزه و جنگ ۵۰روزه رمضان)، به تبیین نظم نوظهور منطقه پرداخت. وی ایران را در بازدارندگی علیه تجاوز اسراییل و آمریکا موفق دانست اما پاشنه آشیل ایران را حوزه اقتصاد ذکر کرد. او همچنین شکست محاسباتی آمریکا و اسرائیل را ناشی از خطاهای استراتژیک اطلاعاتی دانست که با پاسخ قدرتمند ایران و شبکه مقاومت خنثی شد. ذوالفقاری ورود به دوران عدم قطعیت مطلق، بیثباتی توافقات، کارآمدی بازدارندگی نظامی و چرخش موضع متحدانی چون عربستان را از ویژگیهای این نظم جدید خواند. او با اشاره به بسته شدن تنگه هرمز و فرار سرمایه از غرب، تأکید کرد که آتشبسها موقتی هستند و خطر بازگشت جنگ وجود دارد. وی در نهایت تصریح کرد هرچند ایران برندهٔ بازدارندگی نظامی و بازیگری غیرقابلحذف است، اما وضعیت فعلی برای اقتصاد و جامعه نامطلوب است. خلاصه سخنان مهدی ذوالفقاری را که از سوی این اتحادیه در اختیار خبرگزاری خبرآنلاین قرار گرفته، در ادامه می خوانید:
****
دکتر مهدی ذوالفقاری(دانشیار روابط بینالملل گروه مطالعات آسیایی دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده بیمه اکو)، نشست را با امید به ثبات و صلح، با تقدیر از زحمات برگزارکنندگان(اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی علوم سیاسی ایران) آغاز و بر اهمیت این گردهماییها برای تبادل نظر و نقد سازنده تأکید کرد.
او با اشاره به فضای سیال و غیرقابل پیشبینی سیاسی، دیدگاه خود را مبتنی بر نگاه مصلحانه و اولویتدهی به امنیت ملی و بقای نظام معرفی کرد.ذوالفقاری در ادامه به بازخوانی رویدادهای یکسال اخیر پرداخت و دو بحران اصلی را یادآور شد: ۱. جنگ دوازدهروزه: حمله به تأسیسات هستهای نطنز و اصفهان. ۲. جنگ رمضان نزدیک به ۵۰ روز: حمله گسترده متجاوزان در تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴.
او خاطرنشان کرد که دشمن (آمریکا و اسرائیل) با تکیه بر دادههای غلط اطلاعاتی و تصورات نادرست از ضعف نیروهای نیابتی و ناتوانی ایران، اقدام به جنگ کردند. اما پاسخ قدرتمند ایران، ترور رهبری و فرماندهان، و فعالسازی شبکه مقاومت، محاسبات دشمن را بر هم زد. این ناکامی ناشی از خطاهای استراتژیک سرویسهای اطلاعاتی و تعارض منافع درونسازمانی در غرب بود.
این استاد دانشگاه در ادامه چند ویژگی کلیدی برای نظم نوظهور منطقه برشمرده شد: پایان نظم پایدار و ورود به دورانی از عدم قطعیت مطلق که در آن هیچ بازیگری از جمله ترامپ نمیتواند آینده کوتاهمدت را پیشبینی کند. بیثباتی توافقات و ناتوانی سازمانهای بینالمللی در اعمال قانون، که کارآمدی بازدارندگی نظامی را پررنگتر کرده است. تغییر رفتار متحدان مانند کویت و عربستان و خروج آنها از جبهه دشمن به دلیل نگرانی از هزینههای امنیتی و اقتصادی، که باعث شکاف در جبهه متجاوزان شده است. جابجایی مرکز ناامنی از خاورمیانه به سمت خود غرب و متحدان آنها به دلیل فروپاشی امنیت انرژی و سرمایه.
ذوالفقاری در ادامه به پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیک جنگ اشاره کرده و گفت: بسته شدن تنگه هرمز، و تبدیل شدن آن به یک سلاح استراتژیک برای ایران، تعادل قوا را تغییر داده و این خود از مهمترین پیامدها است. همچنین انسداد در تنگه هرمز، اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده، الگوی انرژی را دگرگون کرده اگرچه آمریکا از نظر انرژی مستقل است، اما با ایجاد اختلال در جریان نفت، گاز، پتروشیمی و فلزات گرانبها، محاسبات اقتصادی چین، اروپا و هند را بر هم زده است. علاوه بر این ها بسته شدن تنگه هرمز منتهی به فرار سرمایه و ناامنی منطقهای شامل کشورهای عربی و جهانی شده تا جایی که کشورهای عربی به دنبال شریک تجاری و امنیتی جدید مانند چین و روسیه هستند. از این منظر اعتماد به آمریکا کاهش یافته است.
این استاد دانشگاه تاکید کرد که آتشبسها مانند آتشبس اسلامآباد مقدمه صلح پایدار نیستند، بلکه بخشی از مدیریت بحران موقتاند. خطر بازگشت جنگ همواره وجود دارد. مذاکرات پس از جنگ فرسایشی، پرهزینه و با چالشهای روانی و امنیتی زیاد همراه است و نباید انتظار توافقهای آسان را داشت. ایران با تثبیت موقعیت ژئوپلیتیک خود و تحمیل هزینههای سنگین به دشمن، به بازیگری غیرقابل حذف و تأثیرگذار تبدیل شده است. ترامپ و اسرائیل اکنون در انزوای رسانهای جهانی قرار دارند، زیرا نتوانستهاند اهداف جنگی خود را محقق کنند و تنها بازدارندگی توانسته از گسترش بحران جلوگیری کند.
ذوالفقاری در پایان افزود که اگرچه ایران برنده بازدارندگی است، اما وضعیت فعلی برای اقتصاد و جامعه ایران مطلوب نیست. با این حال، دشمن به دلیل فشارهای داخلی (انتخابات، تورم، انزوای سیاسی) و شکست استراتژیک، در موقعیت آسیبپذیرتری نسبت به ایران قرار دارد.
️ دقایق پایانی جلسه نیز به پاسخگویی سوالات مطرح شده از سوی حاضرین در جلسه، اختصاص داده شد.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما