واقعیت‌ها در مورد محرمانه بودن قرارداد ۲۵سالهٔ ایران و چین

موج تبلیغات منفی علیه توافق‌نامه ایران و چین شدت گرفته است. از زمان اعلام توافق تا کنون، بعضی هنرپیشه‌های ایرانی مقیم خارج، رسانه‌های فارسی‌زبان و حتی برخی مقامات ارشد سابق - بعضاً بدون کوچک‌ترین اطلاع از کلیات توافق - برای ایجاد بدبینی نسبت به آن به تکاپو افتاده‌اند.محور اصلی حملات هم مستمسک «محرمانه» بودن توافق است.

توضیح سخنگوی دولت مبنی بر اینکه توافق به درخواست چین محرمانه مانده نیز بهانه‌ای شده برای اینکه طرف چینی را طرف مسلط قرارداد جلوه دهند. برخی در فضای مجازی این نکته را مطرح می‌کنند که قرارداد چنان استعماری است و چین را بر ایران مسلط کرده که از هم‌اکنون به ایران اجازه انتشار متن‌ را هم نمی‌دهد!

در اینجا به چند نکته در مورد مقولهٔ «محرمانگی» توافقات بین‌المللی و وضعیت این توافق خاص میان ایران و چین ذکر می‌گردد و از افکار عمومی دعوت می‌شود - فارغ از جوسازی‌های عوام‌فریبانه و  بدون پیش‌قضاوت - نسبت به آن‌ تأمل کنند:

۱) اول اینکه در هر توافق بین‌المللی اصل بر این است که هر اقدام در مورد توافق‌ با رضایت طرفین اتخاذ شود. این یک عُرف و اصل مهم و جا افتاده است که در مورد توافقات دوجانبه (Bilateral agreement) موضوعیتی بیش‌تری دارد. علاوه بر این، رعایت این اصل آزمونی هم برای سنجش استحکام و پایداری رابطهٔ پدید آمده است. در واقع، اگر از همان ابتدای امر دو طرف نتوانند بر سر بدیهی‌ترین و رایج‌ترین مسائل شکلی (مانند انتشار یا عدم انتشار متن) با یکدیگر توافق و همکاری کنند، طبیعتاً بحث از همکاری‌های بلندمدت راهبردی و محتوایی بحث عبث و بلاموضوعی خواهد بود! در مورد این توافق ۲۵ ساله نیز دولت چین - طبق الگوی قراردادهای مشابهی که با چندین کشور دیگر منعقد کرده - براساس دلایل محکم و قابل تأملی که مطرح نموده خواستار عدم انتشار متن شده و دولت ایران نیز درخواست چین را با ملاحظاتی پذیرفته است.

۲) دوم اینکه عدم انتشار متن توافق‌نامه‌های کلان و راهبردی دوجانبه  - دست‌کم تا زمان به بار نشستن ثمرهٔ نقشه راه - یک رسم بسیار رایج درعرصهٔ بین‌المللی است. برای راستی‌آزمایی این ادعا منتقدین می‌توانند تلاش کنند متن قراردادهای هم‌سطح مشابه میان چین و برخی دیگر از کشورها را جستجو کنند تا خود ببینند چند متن از این جنس کشف و استخراج خواهند کرد! حساسیت بر سر «محرمانه بودن متن تا حصول نتیجه» هم به هیچ عنوان منحصر به دولت چین نیست. مذاکرات «معاهده تجاری و سرمایه‌گذاری فرا آتلانیک» میان آمریکا و اتحادیه اروپا (TTIP) عملاً از دهه ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۸ در جریان بود بی آنکه حتی یک شهروند یا سیاستمدار آمریکایی یا اروپایی - خارج از دایرهٔ محرمان - از محتوای آن مطلع باشد. در این مورد خاص، نه تنها فقط «مذاکره‌کنندگان برگزیده» کمیسیون اروپا (و نه حتی تمام اعضای کمیسیون) مجاز به کسب اطلاع از متن بودند، بلکه انتقال متن به صورت الکترونیکی یا حتی چاپ آن به روی کاغذ از سوی طرف آمریکایی منع شده بود و مذاکره‌کنندگان صرفاً مجاز بودند در اتاق‌های امن در برخی سفارتخانه‌های آمریکا در اروپا به محتوای متن مذاکرات دسترسی داشته باشند! حقیقت این است که برخی قراردادهای همکاری - چه میان دولت‌ها، چه میان دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی، و چه میان بخش خصوصی و برخی دولت‌ها - نه فقط در حین مذاکرات که حتی سال‌ها بعد از انعقاد و اجرا محرمانه مانده است. پس استثنا جلوده دادن مورد چین و ایران - یا نسبت دادن محرمانگی قرارداد به شایعات عامیانه‌ از قبیل «فروش ایران» و «فروش کیش»‌ و «واگذاری نفت» و «استقرار نیروهای نظامی چین در ایران» - قطعاً اقدامی مغرضانه و خلاف منافع ملی است.

اما باز، با توجه به حساسیت افکار عمومی در ایران و با عنایت به التهابی که کارگزاران جنگ روانی همواره با تبلیغات منفی در اذهان مردم پدید می‌آورند، در مورد قرارداد ۲۵ ساله میان ایرن و چین - با پافشاری و اصرار دکتر ظریف - فعلاً دولت چین با انتشار «فکت شیت» از جانب طرفین موافقت کرده و توافق بر سر انتشار جزئیات بیش‌تری از متن - تا آن‌جا که به مصلحت ملی باشد - نیز کماکان تابع مذاکره است.

۳) سوم اینکه اصولاً انتشار متن کامل یک توافق راهبردی و کلان این‌چنینی به نفع هیچ‌یک از دو کشور نیست. اینکه رقبای ایران - به ویژه ایالات متحده آمریکا - در مورد عمق و گستردگی و دامنهٔ همکاری‌ها میان ایران و چین در بُهت و ابهام بمانند، قطعاً نکته مثبتی است و دست ایران را در مذاکرات احتمالی آتی با آن‌ها بازتر کرده و طرف مقابل را بیش‌ از پیش مستعد امتیازدهی خواهد ساخت. در واقع، برای رفع همین ابهام و سردرگمی و به تبع برای تقویت موضع مذاکراتی خودشان است که دولت‌های غربی رقیب - به کمک برخی اشخاص، برخی سلبریتی‌ها و رسانه‌های فارسی‌زبان وابسته به خود - به این شدت تلاش دارند افکار عمومی ایران را نسبت به این توافق بدبین و دولت‌ ایران را برای افشای متن آن تحت فشار قرار دهند.

متاسفانه، در هفت سال اخیر، رقبای دولت در داخل کشور و جریان‌هایی که از آیندهٔ سیاسی جواد ظریف هراس دارند نیز چنان عامدانه مردم را نسبت به سیاست خارجه و دستگاه دیپلماسی بدبین کرده‌اند که بهرهٔ ایران همواره از این «محرمانگی» یک بهرهٔ «حداقلی» است و دولت بعضاً ناچار است برای تسکین نگرانی‌ها و آرام کردن اذهان عمومی یا مشت‌اش را نزد رقیبِ نامحرم باز کند یا برای فرونشاندن تئوری‌های توطئه، در اظهارات خود از اهمیت‌ قرارداد فرو بکاهد! هر چقدر هم بیش‌تر مقامات کشور ناگزیر شوند بر گزاره‌هایی از قبیل اینکه «این قرارداد صرفاً یک نقشه راه است» یا «صرفاً با چین بر سر یک سری کلیات توافق کرده‌ایم» تاکید کنند، کشور ایران از این محرمانگی بهرهٔ کم‌تری خواهد برد؛ چرا که دولت‌های غربی در امتیازدهی به ایران ضرورت کم‌تری احساس خواهند کرد.

این در حالی است که دولت چین - که دیپلمات‌های آن در کمال آسایش ایفای وظیفه می‌کنند و دولتش مانند ایران دغدغهٔ تسکین افکار عمومی خود را ندارد - می‌تواند از این قرارداد راهبردی بیش‌ترین نفع را از آن خود سازد!

۴) چهارم اینکه تجربهٔ هر دو کشور ایران و چین در سال‌های اخیر نشان داده هرچه جزئیات یک پروژه برای دولت آمریکا آشکارتر باشد، در کارشکنی و ممانعت از تحقق آن پروژه توفیق بیش‌تری خواهد داشت. فراموش نکرده‌ایم که سال‌ها پیش وقتی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) در روند بازرسی‌شان اسم برخی سازندگان رایانه‌های سازمان انرژی اتمی ایران را از روی دستگاه‌ها خوانده بودند، آن شرکت‌ها - علیرغم اینکه روابط‌شان با ایران حتی در چارچوب تحریم‌ها هم غیرقانونی نبود - بلافاصله تحت فشار دولت آمریکا برای قطع همکاری با ایران قرار گرفتند! از آن پس، سازمان انرژی اتمی مجبور شد روی اسم سازندگان جدید برچسب بگذارد تا آن‌ها را از گزند فشارهای رسمی و غیر رسمی وزارت دارایی آمریکا و گروه‌های فشار - مانند موسسه FDD و UANI - مصون بدارد! دولت چین نیز در مواجه با آمریکا تجربیات مشابهی دارد. در گیر و دار جنگ تجاری با آمریکا، مقامات چینی همچنان درگیر تلاش برای آزادی فرزند یکی از مدیران ارشد شرکت «هوآوی» هستند که سال‌ها پیش طی سفری به کانادا  به حکم دادگاهی در آمریکا بازداشت شد و همچنان منتظر استرداد مانده است. به بیان دیگر، حساسیت هر دو کشور بر سر محرمانه ماندن توافق - به ویژه چین که در کانون یک جنگ تجاری تمام عیار با آمریکا قرار گرفته - کاملاً قابل درک است.

 در حقیقت، هر چند حساسیت افکار عمومی نسبت به منافع ملی حساسیتی مقدس و قابل تقدیر است، اما لازم است مردم ما نسبت به جوسازی‌ها و تلاش‌های مغرضانه برای بی‌ اعتبارسازی دستگاه دیپلماسی کشور نیز مطلع و هشیار باشند. در واقع، اینکه با ارج نهادن به تبلیغات مغرضانهٔ جریان‌های متخاصم و گوش فرادادن به تحلیل‌های جهت‌دار - آن هم از جانب افراد غیرمتخصص یا وابسته  - مدام دستگاه دیپلماسی کشور را مجبور کنیم میان مصلحت کشور و آبروی خود یکی را انتخاب کند، بزرگ‌ترین لطمه را به منافع ملی زده‌ایم.

بی اعتمادی عمومی مزمن نسبت به  تصمیمات و برخی اقدامات دولت‌ها از چهل سال پیش تا کنون دلایل متعددی دارد و بازسازی این اعتماد یک ضرورت ملی و امنیتی است. اما لازم است بدانیم جو منفی کنونی علیه قرارداد با چین با استناد به «عدم شفافیت و فقدان اطلاع‌رسانی» در مورد جزئیات آن از جانب دولت فعلی توجیه‌پذیر نیست. همانطور که ذکر شد، دولت در اطلاع‌رسانی در مورد توافق - علیرغم تمام هزینه‌ها - مطابق اصول توافقات دوجانبه، عُرف محرمانگی، استراتژی مذاکراتی و مصالح امنیتی عمل کرده است. حتی تا آن‌جا که به مصلحت کشور بوده، وزارت امور خارجه تلاش کرده با انتشار «فکت‌ شیت» نگرانی‌ها و دغدغهٔ افراد دلسوز و خیرخواه را تسکین بخشد. ولی این را هم به یاد داریم که سال گذشته بند بند «کنوانسیون خزر» با تمام جزئیات منتشر شد اما باز رسانه‌های مغرض کم‌وبیش موفق شدند بخشی از جامعه را متقاعد کنند دولت ایران «دریای خزر را فروخته» و «ایران دیگر در دریا سهمی ندارد»! پس در کنار این بی اعتمادی مزمن، بدبینی مفرط بخشی از جامعه نسبت به اقدامات دولت در حوزه سیاست خارجه علل دیگری هم دارد. باید مردم بدانند یکی از علل‌ اصلی منفی‌نگری‌ها، جاری بودن یک «جنگ روانی» تمام عیار علیه ایران از خارج از کشور و یک رقابت جناحی غیرمسئولانه در داخل کشور است؛ و جا دارد افکار عمومی نسبت به این عوامل نیز بیش از این حساس و آگاه باشد.

*کارشناس ارشد سیاست خارجی و روابط بین الملل

310 310

کد خبر 1500299

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 8 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 40
  • نظرات در صف انتشار: 64
  • نظرات غیرقابل انتشار: 48
  • IR ۰۸:۱۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    1 0
    آخر ما نفهمیدیم یک قرارداد و توافق راهبردی و کلان بین ایران و چین امضا شده یا نه بقول مسئولین هیچ تعهد و الزامی در آن نیست و فقط خطوط کلی و نقشه راه 25 ساله تدوین شده!
  • X IR ۱۰:۴۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    با تمام احترامی که برای این کارشناس!؟ قایلم ، به نظرم تمام این نظرات جهت دفاع از توافقنامه بوده، حرف مردم اینه از کجا معلومه که ، چه کسی راست میگه ؟ لطفا این رو جواب بدین
  • DE ۱۱:۰۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    5 0
    بدون تردید نمیشد از این زشتتر توجیح کرد.
  • IR ۱۱:۰۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    2 5
    اقای ظریف بقدری در عرصه بین المللی پخته شده که ترامپ گفته ظریف سر امریکا کلا گذاشته پس با چین هم فکر همه جوانب کرده است دورود بر شرفت
  • IR ۱۲:۱۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    1 5
    اگر طرف معاهده چین نبود یا یک کشور غربی بود الان همه به به چه چه می‌کردند. مثل برجام
  • NL ۱۳:۱۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 1
    این مقاله آگاهی زیادی ارائه نمود،ای کاش به صورت خلاصه ولی موثربه شیوه گسترده تری اطلاع رسانی میشد؟
  • IR ۱۳:۴۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    1 3
    قرار داد ایران و چین..... عجب سوزشی برای آمریکا و انگلیس!!!!!!!!!!!!!
  • US ۱۳:۴۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    یعنی کلیات بندها را هم نمیشه گفت؟؟؟؟؟؟؟
  • IR ۱۳:۵۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    1 3
    قرارداد جدید با روسیه. سوزش پشت سوزش. آمریکا و انگلیس. خودکشی در اثر سوزش
  • احمد IR ۱۴:۳۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    باسلام متاسفانه به دلیل اشتباه در انتصابات افراد از گذشته تا کنون و دروغ گویی های بی پروای مسولین متظاهر بزرگترین سرمایه هر کشور که همانا اعتماد مردم به هم و به حکومت است از بین رفته است!!!
  • IR ۱۴:۵۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    2 0
    این قرار داد خیلی تازگی دارد که متن قرارداد برای یک‌ملتی پنهان بماند حتی با عنایت به توضیحات آقای ظریف در مجلس نمایندگان ما ایران مطرح نشود
  • IR ۱۴:۵۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    4 0
    مگه این کارشناس شما از متن این به اصطلاح توافق نامه اطلاع داره ؟
  • DE ۱۵:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    4 0
    تمام تحلیلهای که ارائه میدهید ، خروجی یک نگرش توهمی از دشمن و دشمن سازی برای مردم ایران است و بر اساس عقلانیت و مسائل اقتصادی نیست ! اگر یه مقدار ناچیز به خودتان زحمت بدهید و فکر کنید و نیازهای چین را لیست کنید به سهولت متوجه می گردید که چین به دو کالا نیاز مبرم دارد ، اول مواد اولیه خام معدنی و دوم انرژی ! که بنیان توسعه و رشد اقتصادی هر کشوری است و هیچ کشوری ، هیچ کشوری این دو کالا به خصوص ماده معدنی خام را به کشورهای دیگر نمی دهد !!!
  • IR ۱۵:۰۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    آره
  • IR ۱۵:۳۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    4 1
    لطفا یک نگاه به نحوه ماهی گیری چینی ها در خلیج فارس بیاندازید که بدون نظارت و ضابطه کار می کنند. متن تفاهم نامه روی کاغذ حتی اگر خوب هم تنظیم شده باشد نتیجه روشنی ندارد چه رسد که فاقد شفافیت و چشم انداز باشد.
  • IR ۱۵:۵۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    2 0
    قبل‌ از هرکاری‌ مردم‌‌ را فراموش‌ نکنید‌ وعده‌ خاصی‌ برای‌ مردم ‌تصمیم ‌نگیرید
  • IR ۱۶:۱۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    5 0
    من استدلال های شما را قبول ندارم و مخالف این قرارداد هستم .
  • IR ۱۶:۲۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    5 0
    قراداد به این مهمی باید برای مردم مشخص بشه که چی هست چهاروز دیگه اگه چینی ها خونمونو صاحب شدن بفهمیم چی به چیه
  • IR ۱۶:۵۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    3 0
    آقای ظریف که جدیدا فرمودن اختیاراتم بعنوان وزیرصفر است عجبا
  • ایرانی IR ۱۷:۰۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    چرا در خلال شفاف سازی فرافکنی می‌کنید. هر چه کانال‌ها را زیر و رو کنید، این شایعات از طرف ضد انقلاب و مخالفین عام جمهوری اسلامی است و اتفاقاً طرفداران توافق انقلابی‌ها هستند. به عنوان مثال آقای حسن عباسی که دفاع جانانه‌ای از این توافق کردند، از منتقدین دولت هستند. کمی وجدان داشته باشید.
  • IR ۱۷:۳۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    6 1
    برادر من این چه حرفاییه می بافی. مردم حق دارند بدونن چه بلایی می خواد سرشون بیاد. نکنه نظر دارید متن قرارداد در تاریخ آینده بیاد.
  • IR ۱۷:۴۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    1 0
    اقای کارشناس ارشد اگه بازرسها سازمان انرژی از طریق کامپیوتر تونستند شرکت های مورد نظر را تحت فشار بگذارند چطور شما انتظار دارید ایران به fatfبپیونده و همه راههای تحریم رو لو بده (البته در باره این قرارداد ۲۵ ساله با شما هم نظرم )
  • احد IR ۱۸:۰۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    حتما باید محرمانه بماند صلاح کشور در محرمانه ماندن چنین توافق نامه است
  • IR ۱۸:۲۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    خدا کنه دلایل شما برای نامحرمانه بودن راست باشه
  • IR ۱۸:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    مهم نیست شما الان چی میگید ، مهم انست که تاریخ بعدها چه خواهد نوشت
  • ایرانی IR ۱۸:۵۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    براستی چرا بخشی از نظام سیاسی باید برای کنار زدن حریف حاضر به همراه (خواسته یا ناخواسته) با دشمنان ایران باشد.
  • IR ۲۰:۴۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    4 0
    از نویسنده محترم تقاضا میشود گریزی به توافق قبلی چین که کشتی های ترال در خلیج فارس داشتند بزند تا بفهمد چین کیست و چه می خواهد احتمالا نوشته بعدی شما صد رحمت به کاپیتولاسیون باشد
  • بازنشسته IR ۲۲:۱۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    امیدوارم حرفهایی را که در رابطه با قرار داد ایران و چین میگوییند واقعیت نداشته باشد کسی مخالف قرار داد نیست اما قرارداد ۵۰در۵۰ نه یک ریال کم نه یک ریال زیاد قراردادی که منافع دوملت در ان لحاظ شده باشد بدونه هیچ گونه سواستفاده ای کاری نکنید که ننگ ترکمانچای و گلستان تکرار شود
  • باباجون IR ۲۳:۲۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۲
    0 0
    اگرفشاررسانه ها مثل قدیماملت رابه حساب نمی آوردند مردم نامحرم بودن اجنبی محرم مردم
  • بابک IR ۰۱:۰۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    0 0
    دوست عزیز ممکنه بگین چرا بیست و پنج سال این قرارداد منعقد شده
  • IR ۰۷:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    1 0
    معلوم هست چی دارید میگید مگه این قرارداد بین دو تا شرکت یا دو تا کارفرما و پیمانکار هست که مفاد توافق برای دیگران مخفی بمونه این سند، تعهد ،قرارداد یا هرچیز که شما اسمش رو میگذارید بین دو تا کشور و دولت هست و طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران باید به مردم در موردش اطلاع رسانی بشه
  • احد IR ۰۷:۴۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    0 0
    همانطور که فرمودید مردم اعتماد ندارند از بس دروغ گفتند
  • مهدی رنجبر IR ۰۸:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    0 7
    ایران باید این قرارداد تخیلی زودترازاینهاباچین می بست ولی الان هم دیر نشده و اینچنین قرادادراباید باروسیه و کشورهای همسودیگروسازمانهای پیگرد جهت مقابله بایکجانبه گرایی وقلدریهای آمریکا وغرب انجام دهدوخارجیها آرزوی خشم ازشکست درفشارحداکثری هستندوماپیروزیم انتنصرالله ینصرکم ویثبت اقدامکم مادرانتخابات شرکت می کنیم
  • IR ۰۸:۳۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    0 0
    آره مثل برجام که مفادش بعدا توسط ظریف رو شد
  • IR ۰۹:۰۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    1 0
    اصولا چرا باید خومان را با درگیر کنیم که تنها شانس ما چین باشد؟
  • IR ۰۹:۱۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    3 0
    حالادیگه مردم نامحرم شدند؟ پس جمهوریت به چه معناست؟
  • IR ۱۰:۲۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    2 0
    رضایت طرفین یعنی رضایت شخصی ، ما نمیخایم با کمونیستها رابطه و قرارداد ببندیم
  • IR ۱۰:۵۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    0 1
    سلام نظرمن اینه که اگه روقرادادهم بازبشه بازه یکعده ای به نوع دیگه ای حرف میزنند. درقراردادبرجام هم قراردادبه نفع ایران بودکه امریکا زدزیرش وهنوزهم قبول نداره
  • IR ۱۱:۰۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۳
    0 0
    جاسوسان رخنه کرده در نظام، در فرصت مناسب متن قرارداد را لو خواهند داد.
  • گلبرگ IR ۰۲:۱۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۴
    0 0
    کسی نگفته ایران از خزر سهمی ندارد،از کاهش سهم ایران تو خزر انتقاد شده است