به گزارش خبرآنلاین، روزنامه هم میهن در شماره امروز خود در گزارشی با عنوان «مهیا برای جنگ آماده برای مذاکره/بررسی گمانهزنیها در خصوص از سرگیری مذاکرات ایران و آمریکا همزمان با تهدیدهای دونالد ترامپ» نوشت:
سیدعباس عراقچی در مصاحبهای با شبکه الجزیره گفت: «اگر احساس کنیم منافع مردم ایران از طریق مذاکره تأمین میشود در این زمینه تردید نخواهیم کرد، اما هنوز به این یقین نرسیدهایم.» عراقچی در عین حال در تمامی اظهارات و مصاحبههای اخیر خود تاکید کردهاست که ایران آمادگی کامل برای مواجهه نظامی دارد.
عراقچی در گفتوگو با الجزیره تاکید کرد: «امیدوارم گزینه خردمندانه انتخاب شود. از نظر ما مهم نیست چه گزینهای انتخاب شود ما برای جنگ، برای دیپلماسی و برای گزینههای اقتصادی آمادهایم.» عراقچی روز دوشنبه در نشست با سفرای خارجی مستقر در تهران هم تصریح کرد: «ما خواهان جنگ نیستیم ولی برای جنگ آمادگی کامل داریم و حتی آمادهتر از جنگ قبلی دوازدهروزه هستیم. بهترین شیوه برای جلوگیری از جنگ، آمادگی برای جنگ است تا دشمنان دچار سوءمحاسبه نشوند.»
اظهارات عراقچی و دیگر مقامهای ایرانی، از جمله محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی نشان میدهد که تهران در مقابل تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مبنی بر مداخله نظامی، حاضر به تسلیم شدن نیست. قالیباف روز دوشنبه خطاب به دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا گفت: «تو که ما را به حمله تهدید میکنی، بیا تا ببینی چه بلایی بر سر کشتیها و پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه خواهد آمد. بیا تا چنان با آتش ملت ایران بسوزی که درسی بزرگ در تاریخ برای همه حاکمان ظالم آمریکا شود. بیا تا بفهمی که چه اتفاقی برای تو و منطقه رخ خواهد داد.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز دوشنبه با اشاره به باز بودن کانالهای ارتباطی میان تهران و واشنگتن از مطرح شدن ایدههایی در خصوص مذاکره میان ایران و آمریکا خبر داد اما همزمان شواهدی دقیقاً در مقابل این گمانهزنیها وجود دارد، هم دونالد ترامپ و هم سیدعباس عراقچی از آمادگی برای جنگ سخن گفتهاند و تلقی برخی از تحلیلگران از اظهارات سخنگوی وزارت خارجه قطر و سفر وزیر خارجه عمان، تلاش برای جلوگیری از وقوع درگیری جدید میان ایران و آمریکا است.
کنار هم قرار دادن تهدیدهای مکرر ترامپ در خصوص اقدام نظامی علیه ایران و تکرار مواضع سیدعباس عراقچی در مورد «مذاکره منصفانه، شرافتمندانه و از موضع برابر و با احترام متقابل و براساس منافع متقابل» نشان میدهد که شواهد معتبری مبنی بر نزدیکتر شدن تهران و واشنگتن به از سرگیری مذاکرات وجود ندارد.
مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا که از فروردینماه سال جاری پنج دوره در مسقط و رم برگزار شد، با شروع جنگ تحمیلی اسرائیل علیه ایران در ۲۳ خرداد متوقف شد. جنگ ۱۲ روزه زمانی آغاز شد که قرار بود دو روز بعد از آن سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، دور ششم مذاکرات خود را در مسقط برگزار کنند.
با پیوستن آمریکا به جنگ اسرائیل علیه ایران و بمباران تاسیسات هستهای ایران در اول تیرماه، دو طرف از میز مذاکره فاصله بیشتر گرفتند. شهریورماه سال جاری با اقدام سه قدرت اروپایی به فعالسازی مکانیسم اسنپبک در شورای امنیت سازمان ملل متحد و موضع متحد غرب برای تشدید تحریم و فشار علیه ایران، باز هم دورنمای مذاکره تیره و تارتر شد.
استمرار تماسهای عراقچی و ویتکاف
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز سهشنبه در گفتوگو با شبکه خبری الجزیره خبر داد که تماسهای او با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا همچنان در جریان است. عراقچی گفت: «تماسهای بین من و آقای ویتکاف ادامه دارد و پیش از این اعتراضات هم وجود داشت و در روزهای اخیر پیش از اعتراضات و پس از آن هم تماسها ادامه داشته است.
برخی ایدهها مطرح شده و در حال بررسی از جانب ماست. ما هرگز از مذاکره فرار نکردهایم، اما باید عادلانه و منصفانه باشد و براساس منافع متقابل باشد و نه اینکه یک طرف انتظار داشته باشد همه منافع را به دست آورد. مذاکرات باید بر پایه احترام متقابل باشد و بدون هیچ تهدیدی.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در این مورد گفت: «کانال ارتباطی بین وزیر خارجه ما و نماینده ویژه آمریکا باز است و هر وقت نیاز شود، پیامهایی ردوبدل میشود و همچنین کانال رسمی از طریق سفارت سوئیس. ایدههایی مطرح شده است. ما تاکید کردهایم که ایران میز مذاکره را ترک نکرده و همواره به اصل دیپلماسی پایبند بودیم اما مذاکرهای که معنادار باشد و پذیرش نگرانیهای متقابل باشد نه اینکه مذاکرهای که یکسویه باشد.»
پایگاه خبری اکسیوس هم در گزارشی تماسهای اخیر میان عراقچی و ویتکاف را تایید کردهاست. به گزارش خبرگزاری مهر دو منبع آگاه به این پایگاه خبری گفتهاند که سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران در شنبه و یکشنبه هفته جاری و در بحبوحه تهدیدهای دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا علیه تهران، با استیو ویتکاف فرستاده کاخ سفید در تماس بوده است.
این منابع ادعا کردند که به نظر میرسد این تماس تلاشی از سوی ایران برای کاهش تنش با آمریکا به شمار میآید. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به این خبر اکسیوس، محتوای مورد اشاره این پایگاه خبری را تکذیب کرد. بقایی در این پیام کوتاه مذاکره «درباره موضوعات داخلی ایران» را تکذیب کرد. با این حال این تکذیبیه اصل تماسها را رد نکردهاست که با اظهارات سیدعباس عراقچی مبنی بر تماس با ویتکاف پیش و پس از اعتراضهای اخیر در کشور منطبق است.
هنوز فرصت هست
دوگانه جنگ و مذاکره با تهدیدهای مکرر ترامپ علیه ایران مجدداً در افکار عمومی شکل گرفتهاست. دونالد ترامپ همزمان با آغاز اعتراضات در ایران با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی متعلق به خود تهدید کرد که امکان دارد دست به اقدام نظامی علیه ایران بزند. از آن زمان، رئیسجمهور آمریکا تحت عناوین مختلف تهدید خود را تکرار کردهاست. به گزارش تسنیم، دونالد ترامپ با تکرار اظهارات خصمانه خود گفت: «موضوع کشتن مردم ایران به دست جمهوری اسلامی را خیلی جدی دنبال میکنم.»
به نوشته تسنیم ترامپ همچنین مدعی شد که آمریکا به دنبال گزینههای بسیار قدرتمند است و همه گزینهها علیه ایران روی میز است. اما ترامپ همزمان مدعی آمادگی برای مذاکره با ایران شدهاست. به نوشته ایرنا به نقل از رویترز ترامپ مدعی شدهاست که «ایران درخواست مذاکره با آمریکا دادهاست.» این نخستین بار نیست که ترامپ چنین ادعایی را در مورد مذاکره با ایران مطرح میکند و این ادعاها در مورد «درخواست ایران برای مذاکره» از دور نخست ریاستجمهوری او، از سال ۱۳۹۷ تاکنون مستمراً تکرار شدهاست.
شروع گمانهزنیها در مورد احتمال از سرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا، سهشنبه هفته گذشته با انتشار اظهارات ماجدالانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، اتفاق افتاد که گفتهبود دوحه به تماسها با تهران و واشنگتن ادامه میدهد. سخنگوی وزارت خارجه قطر گفتهبود: «با تهران و واشنگتن در تماس هستیم و از هرگونه گفتوگو برای جلوگیری از تشدید تنش حمایت میکنیم.»
این دیپلمات قطری تصریح کردهبود: «هنوز جایی برای راهحلهای دیپلماتیک و سیاسی در مورد ایران وجود دارد.» سخنگوی وزارت خارجه قطر روز سهشنبه نیز بار دیگر بر تماسهای قطر با تهران و واشنگتن تاکید کرد و گفت: «ما طرفی در تماسها با هدف آرام کردن اوضاع منطقه و حل اختلافات بین واشنگتن و تهران هستیم.»
سفر وزیر خارجه عمان به تهران در هفته جاری نیز این گمانهزنیها را تقویت کرد. بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان روز شنبه در نشست خبری مشترک با عراقچی بدون اشاره مستقیم به میانجیگری احتمالی میان تهران و واشنگتن گفت: «همواره موضع سلطنت عمان این بوده است که درها و کانالهای رایزنی بین تمام کشورها را باز نگه دارند و بین کشورها برای حل چالشهای موجود اعتمادسازی کنند.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در پاسخ به سوالی در مورد احتمال ارسال پیام واشنگتن از طریق وزیر خارجه عمان، مستقیماً به این سوال پاسخ نداد، اما اظهار کرد: «درباره سایر مباحثی هم که همیشه با عمان مطرح میکنیم هم ایدههایی مطرح و ردوبدل شد.» بقایی در بخشی دیگر از اظهاراتش خبر داد که «ایدههایی مطرح شدهاست.» او جزئیاتی در مورد ایدهها و ابتکارهای احتمالی برای مذاکرات که به گفتهاو از طریق «کانالهای ارتباطی» مطرح شدهاست، ارائه نداد.
شروط ایران برای مذاکره
بهرغم استمرار گمانهزنیها در مورد احتمال مذاکره به نظر نمیرسد که تهران و واشنگتن هنوز به یک موضوع مورد علاقه مشترک برای مذاکره دست پیدا کردهباشند و فعلاً با توجه به رویکردهای تهران و واشنگتن دورنمایی از رسیدن به فصل مشترک برای مذاکره کاملاً مبهم است. سیدعباس عراقچی در مصاحبه با الجزیره گفت که «اگر به نقطهای برسیم که مذاکره بدون تهدید و بدون تحمیل و براساس احترام متقابل و منافع متقابل در پرونده هستهای انجام شود ما آمادهایم بر سر میز مذاکرات هستهای بنشینیم اما تا الان قانع نشدهایم که آمریکا به دنبال این است.»
در شرایطی که تهران همچنان اصرار دارد مذاکرات میان ایران و آمریکا صرفاً در پرونده هستهای و در قالب بدهبستان برای رفع تحریمهای آمریکا علیه ایران انجام شود، طرف آمریکایی دیدگاه متفاوتی به مذاکره با تهران دارد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا تاکید کردهاست که معتقد است بعد از عملیات نظامی یکم تیرماه علیه تاسیسات هستهای، برنامه هستهای ایران را «با خاک یکسان» کردهاست و دیگر این پرونده را تمام شده تلقی میکند. همزمان با توجه به جنگ دو ساله اسرائیل علیه غزه و لبنان و همچنین سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، این تلقی در میان مقامهای آمریکایی وجود دارد که توان گروههای متحد ایران در منطقه نیز به شکل قابل توجهی کاهش پیدا کردهاست.
از گفتههای مقامهای آمریکایی در ماههای اخیر اینگونه بر میآید که دیدگاه دولت ترامپ این است که از سه مسئله اصلی با تهران، یعنی پروندههای هستهای، نفوذ منطقهای و برنامه موشکی، دو موضوع را حلشده تلقی میکنند و در حال حاضر تمرکز خود را بر برنامه موشکی ایران قرار دادهاند.
تهران بارها اعلام کردهاست که برنامه موشکی ایران قابل مذاکره نیست و تهران حاضر به معامله در خصوص توان دفاعی خود نیست. به این ترتیب به نظر میرسد که با توجه به اختلاف دیدگاههای تهران و واشنگتن در مورد موضوع مذاکرات، در حال حاضر فصل مشترکی میان دو طرف برای آغاز دور جدیدی از مذاکرات وجود نداشتهباشد.
315
نظر شما