به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین،«صدای سینما» فراتر از یک عنصر صرفاً صوتی، بهعنوان یک زبان مستقل هنری، نقشی حیاتی در شکلدهی تجربه بصری و عاطفی مخاطب ایفا میکند. از لحظات هیجانانگیز فیلمهای اکشن گرفته تا سکانسهای دراماتیک و احساسی، جایگاه صدا ـ شامل صدابرداری و صداگذاری ـ بهعنوان یک هنر نامرئی، قدرتی بیبدیل در انتقال حسوحال، فضاسازی و تعمیق روایت سینمایی دارد.
صدابرداری فرآیندی است که طی آن صداهای مختلف شامل گفتار، موسیقی و جلوههای صوتی، همزمان با فیلمبرداری ضبط میشوند و کیفیت صدا در این مرحله، نقشی تعیینکننده در کیفیت نهایی فیلم ایفا میکند. در مرحله بعد، صداگذاری قرار دارد؛ جایی که صداهای ضبطشده ویرایش، میکس و با موسیقی و جلوههای صوتی ترکیب میشوند تا یک تجربه صوتی منسجم، باورپذیر و جذاب برای مخاطب شکل بگیرد.
جلوههای صوتی؛ خلق فضاهای غیرواقعی در سینما
جلوههای صوتی نقشی کلیدی در خلق فضاهای غیرواقعی، پرتنش و هیجانانگیز در سینما دارند. از انفجارها و صحنههای درگیری گرفته تا صداهای محیطی و جلوههای صوتی خلاقانه، این عناصر میتوانند مخاطب را به جهان فیلم نزدیکتر کرده و تجربه دیداری و شنیداری او را غنیتر سازند. در کنار آن، موسیقی متن فیلم نیز همگام با روایت، به تقویت احساسات، انتقال پیام و افزایش تأثیرگذاری داستان کمک میکند و تجربه تماشای فیلم را برای مخاطب لذتبخشتر میسازد.
کیفیت صدا یکی از مهمترین عوامل در تجربه تماشای فیلم است. صدای شفاف، واضح و بدون نویز، امکان ارتباط کامل مخاطب با داستان را فراهم میکند. با پیشرفت تکنولوژی، جایگاه صدا در سینما نیز دستخوش تحول شده است؛ استفاده از صداهای فراگیر، سیستمهای صوتی پیشرفته و طراحی صدای خلاقانه به خلق تجربهای باورپذیرتر و غنیتر کمک کرده و نقش صدا را در روایت سینمایی پررنگتر ساخته است.
صدابرداری و صداگذاری؛ ۲ روی یک سکه
در سینما، صدابرداری و صداگذاری دو شاخه مهم و مکمل هستند که سبک اجرای هر یک، متناسب با ویژگیهای فیلم، شیوه فیلمبرداری و ساختار کلی اثر شکل میگیرد و باید بر همین اساس مورد ارزیابی قرار گیرد. سینمای معاصر جهان نمونههای موفقی از استفاده خلاقانه از صدا را به نمایش گذاشته است؛ از جمله فیلم اسکاری «انگل» ساخته بونگ جونهو که در آن، جلوههای صوتی ظریف و دقیق، بهعنوان عنصری روایتگر، نقش مهمی در شکلگیری فضای پرتنش و آشفته داستان ایفا میکنند. در این فیلم، طراحی صدا چنان هوشمندانه انجام شده که صداها خود بخشی از معنا هستند؛ بهگونهای که در سکانسهای مربوط به خانواده مرفه، صداهای آرام و طبیعی مانند آواز پرندگان شنیده میشود، اما در بخشهای مرتبط با خانواده فقیر، صداهای شلوغ، خشن و ناپاک غالب هستند و همین تفاوت صوتی، عمق مفهومی فیلم را افزایش میدهد. چنین نگاهی باید معیار داوری آثار سینمایی قرار گیرد.
در برخی فیلمهای داخلی و خارجی نیز با استفاده از صداهای محیطی و دیالوگهای طبیعی، فضایی باورپذیر و نزدیک به واقعیت خلق شده و در مواردی با جلوههای صوتی خلاقانه، احساس تنهایی، انزوا و فشار روانی به مخاطب منتقل میشود.
تکنولوژیهای نوین صدا در جشنواره فیلم فجر
یکی از خبرهای قابلتوجه این دوره جشنواره فیلم فجر، استفاده فیلم سینمایی «اسکورت» به کارگردانی یوسف حاتمیکیا از تکنولوژی میکس صدای اتموس است؛ فناوریای که برای نخستینبار بهعنوان تکنولوژی روز صدای سینما در داخل کشور به کار گرفته میشود. طراحی صدا و میکس اتموس این فیلم بر عهده علیرضا علویان است و باید دید استفاده از این فناوری نوین، تا چه اندازه میتواند نظر داوران جشنواره فیلم فجر را به خود جلب کند.
مروری بر جوایز صدا در جشنواره فیلم فجر
جایزه بخش صدای سینما در جشنواره فیلم فجر، از دوره ششم تا سیویکم، بهصورت مجزا و به صدابردار و صداگذار اهدا میشد. در برخی دورهها، تصمیمهای داوران با حاشیه همراه بود؛ از جمله در بیستوششمین دوره که تنها سیمرغ صدابرداری به ایرج شهزادی برای فیلم «آتش سبز» تعلق گرفت یا در بیستویکمین دوره که هیچ جایزهای به صدا اختصاص داده نشد.
از دوره سیودوم جشنواره فیلم فجر، این تفکیک حذف شد و جایزهای واحد با عنوان «بهترین صدا» به یک نفر اهدا شد؛ روندی که به مدت ۱۲ سال ادامه یافت. در چهلوسومین جشنواره فیلم فجر اگرچه تفکیک جوایز در فراخوان اولیه اعلام شد، اما در نهایت، جایزه بهصورت یکپارچه و به عوامل فیلم «گوزنهای اتوبان» اهدا شد. در دوره چهلوچهارم نیز بار دیگر جوایز این بخش به یک جایزه تقلیل پیدا کرده است.
دیدگاه صدابرداران و صداگذاران درباره تفکیک جایزه صدا
آرش قاسمی طراح صدای سینما، در گفتگو با خبرنگار مهر، تفکیک جوایز صدابرداری و صداگذاری را ضروری دانست و تأکید کرد که ادغام این دو حوزه میتواند به تضییع حق متخصصان منجر شود. او تفاوت ماهیت فنی صدابرداری و جنبه هنری صداگذاری را دلیل اصلی لزوم این تفکیک عنوان کرد و معیارهای دقیق هر حوزه را تشریح نمود.
بهروز شهامت صدابردار باسابقه سینما نیز با انتقاد از داوریهای یکپارچه، خواستار تفکیک قانونی صنف صدابرداران و صداگذاران شد و تأکید کرد که عدم شناخت تفاوت این دو شاخه، موجب بیعدالتی در اهدای جوایز شده است. او معتقد است تفکیک جوایز، شأن حرفهای هر دو گروه را حفظ میکند.
در ادامه، مجید نجاتی صدابردار سینما، ادغام این دو بخش را ناعادلانه دانست و گفت تا زمانی که معیارهای داوری جوایز صدا بهطور شفاف اعلام نشود، امکان اجحاف در حق متخصصان وجود دارد. او بر ضرورت داوری تخصصی و شفافسازی معیارها تأکید کرد و این اقدام را گامی مهم در تحقق عدالت حرفهای دانست.
59243
نظر شما