به گزارش خبرآنلاین، شاید شما هم در اطرافتان آقایان میانسالی را دیده باشید که از دردهای نقرسی مینالند و بعضی از آنها تا زمانی که درد بیطاقتشان نکند، به پزشک هم مراجعه نمیکنند. دردی ناگهانی در مفاصل پا که نیمهشب فرد را از خواب بیدار میکند و حتی تماس با ملحفه هم دردناک میشود. درد که شروع شود، پا دیگر آن پای همیشگی نیست؛ متورم، قرمز و دردناک که باعث میشود فرد لنگانلنگان راه برود و حتی سایز کفش برایش تنگ و کوچیک شود. اما آیا این دردهای عذابآور قرار است ادامهدار باشد یا قابل درمان است؟ آیا این بیماری مخصوص آقایان است؟
چرا بعضیها به نقرس مبتلا میشوند؟
دکتر عبدالرحمان رستمیان، فوق تخصص روماتولوژی در گفتگو با همشهریآنلاین درباره ماهیت نقرس توضیح میدهد: «نقرس به اسید اوریک مربوط میشود؛ زمانی که تولید اسید اوریک در بدن بیش از حد شود، رسوب میکند و کریستال تشکیل میدهد. این کریستالها در مفاصل مختلف رسوب میکنند و به عنوان یک پاتوژن در نظر گرفته میشوند. یعنی کریستالها در مفاصل مختلف رسوب میکنند و بدن، آنها را عامل بیگانه تلقی میکند.»
این روماتولوژیست در پاسخ به این سوال که آیا نقرس، یک بیماری روانتنی است، توضیح میدهد: «خیر، نقرس، یک بیماری جسمی با علت متابولیک است؛ متابولیک به معنای اختلال در متابولیسم بدن. البته ژنتیک هم در بروز این بیماری تأثیر دارد. مثلا در افرادی که مبتلا به نقرس هستند، وقتی سابقه خانوادگی آنها بررسی میشود، معلوم میشود که در حدود ۴۰ درصد موارد، پدر، عمو یا سایر بستگان نزدیک آنها هم به نقرس مبتلا بودهاند یا هستند.»
به گفته این فوق تخصص روماتولوژی، «این بیماری در مردان بیشتر از زنان دیده میشود. علت آن هم این است که در زنان تا قبل از یائسگی، سطح استروژن بالا است و این هورمون باعث دفع اسید اوریک میشود. بنابراین معمولاً تا زمانی که یائسگی رخ نداده و تولید استروژن بالا است، زنان کمتر به نقرس مبتلا میشوند. چون سطح اسید اوریک آنها پایینتر است. اما بعد از یائسگی ممکن است به این بیماری دچار شوند. به همین دلیل است که آمار ابتلا به نقرس در زنان به مراتب کمتر از مردان است.»
حملههای نقرسی خودبهخود خوب میشود اما ...
دکتر رستمیان درباره حملههای نقرسی هم توضیح میدهد: «حملههای نقرسی وقتی اتفاق میافتد که اسیداوریک در مفصل مربوطه افزایش یابد و رسوب کند. با رسوب آن، کریستال تشکیل میشود و به دنبال آن، سلولهای دفاعی داخل مفصل به این کریستالها حمله میکنند تا آنها را دفع کنند. در این مرحله، التهاب و درد ایجاد میشود.»
او ادامه میدهد: «این التهاب ویژگی خاصی دارد که به آن «اینترمیتنت» (متناوب) گفته میشود؛ یعنی التهاب برای مدت ۳ تا ۵ روز یا تا یک هفته ادامه پیدا میکند و بعد خودش بهبود پیدا میکند. دلیل بهبود خودبهخودی هم این است که طی این مدت، سلولهای التهابی، کریستالها را حل میکنند. حتی اگر درمانی انجام نشود، این التهاب خودبهخود برطرف میشود؛ یعنی حمله ایجاد میشود و بعد خودش فروکش میکند. البته اگر این حملات تکرار شوند، باعث میشود رسوبات در بخشهای مختلف بدن تجمع پیدا میکنند. مثلا ممکن است در کلیهها رسوب کنند و باعث ایجاد سنگ کلیه شوند و در نتیجه به کلیههای فرد آسیب وارد شود. برای همین توصیه میشود که اگر فرد علائم مشابه حملات نقرسی در خود دید، حتما به پزشک مراجعه کند.»
چرا میانسالها بیشتر درگیر میشوند؟
نقرس اغلب در مردان سنین میانسال (بالای ۴۰ سال) مشاهده میشود. رستمیان در پاسخ به این سوال که آیا این بیماری مخصوص سنین میانسالی است، میگوید: «در سنین پایینتر هم دفع اسیداوریک وجود دارد، اما نکته مهم این است که هر بیماریای، ویژگیهای اپیدمیولوژیک خاص خود را دارد. به این معنا که بعضی بیماریها در جنس خاصی شایعترند. مثل همین افزایش اسید اوریک که در مردها بیشتر است. بعضی هم در سنین خاصی بروز میکنند. نقرس عمدتاً در سنین متوسط دیده میشود؛ یعنی بین ۳۰ تا ۵۰ سالگی. پس اگر فردی مثلاً در ۷۰ سالگی به نقرس مبتلا شود، احتمالا فرد یک علت زمینهایِ دیگری دارد.»
این روماتولوژیست در این زمینه بیشتر توضیح میدهد: «به طور معمول اگر در سنین بالا فردی دچار نقرس شود، احتمال میدهیم که افزایش اسید اوریک او ثانویه به یک بیماری دیگر است. برای مثال، در افرادی که به بیماری صدف پوستی (پسوریازیس) مبتلا هستند، به دلیل افزایش تخریب سلولی یا «ترناور سلولی» ممکن است سطح اسیداوریک در آنها بالا برود و درنتیجه نقرس ایجاد شود.»
به گفته دکتر رستمیان، «هر عاملی که باعث افزایش تخریب سلولی شود، میتواند سطح اسیداوریک را افزایش دهد و حمله نقرسی ایجاد کند.»
بیماران نقرسی باید تا پایان عمر دارو بخورند؟
رستمیان میگوید: نقرس در گذشته کمتر تشخیص داده میشد و درنتیجه فرد درمان هم نمیشد. داروهای مناسب آن هم وجود نداشت و همینها باعث میشد مفاصل به شدت درگیر شوند. اما در سالهای اخیر بهخصوص طی ۱۰ تا ۲۰ سال گذشته، این بیماری زودتر شناسایی و درمان میشود و بیماران در اغلب موارد در وضعیت بسیار خوبی قرار دارند. البته به این شرط که تا زمانی که سطح اسید اوریکشان بالا است، درمان را ادامه دهند و داروها را قطع نکنند و توصیههایی مثل رعایت رژیم غذایی و مصرف مایعات بیشتر برای جلوگیری از غلیظ شدن اسید اوریک را رعایت کنند. به این ترتیب سطح اسید اوریک به زیر ۶ میرسد و دیگر رسوبی ایجاد نمیشود و بیمار دچار مشکل نخواهد شد و در آینده هم ناراحتی جدی مفصلی، تغییر شکل مفاصل یا ناتوانی در فرد ایجاد نمیشود.
دکتر رستمیان البته به نکته مهمتری هم اشاره میکند: «البته فرد مبتلا به نقرس ممکن است لازم باشد به طور دائمی داروهای خود را مصرف کنند ولی بیماری دیگر اذیتش نخواهد کرد، دیگر دچار حمله مفصلی نخواهد شد و اسیداوریک در جایی از بدنش رسوب نخواهد کرد.»
او میگوید: «علاوه بر این، درمانهای بهموقع باعث میشوند که فرد دچار سنگ کلیه نشود و سایر بافتهای بدن هم آسیب نبینند. بنابراین اگر فردی آزمایش بدهد و مشخص شود که اسید اوریک او بالا است یا اگر گاهی دچار حملاتی مشابه موارد ذکرشده میشود، باید به پزشک مراجعه و دارودرمانی را شروع کند. در حال حاضر، این بیماری قابل درمان است و بیماران با مشکل جدی مواجه نمیشوند.
مهمترین نشانه نقرس؛ علت بروز حملههای ناگهانی
مهمترین نشانه نقرس، بروز ناگهانی درد در یک مفصل است. این را دکتر رستمیان میگوید و اضافه میکند: «نقرس در بعضی مفاصل شایعتر است؛ ازجمله انگشت اول پا (شست پا)، مچ پا، بعضی مفاصل دست، آرنج و زانو.»
این فوق تخصص روماتولوژی درباره علت بروز حملههای ناگهانی نقرس توضیح میدهد: «ممکن است فرد برای شام، غذای گوشتی زیادی مصرف کرده باشد و زمینه ابتلا هم داشته و سطح اسید اوریکش بالا باشد. در چنین شرایطی ممکن است نیمهشب دچار حملهای بسیار دردناک شود. بهطوریکه انگشت پایش متورم و قرمز میشود و حتی تا چند روز نمیتواند کفش بپوشد. در این حالت، ابتدا یک مسکن تجویز میشود تا التهابها سریع بخوابد.»
به گفته رستمیان، «در بعضی بیماران فقط با رعایت رژیم غذایی ممکن است دیگر حملهای رخ ندهد. اما در افرادی که سنگ کلیه دارند و سطح اسید اوریک آنها بسیار بالا است یا دچار حملات مکرر میشوند، دارویی تجویز میشود که سطح اسید اوریک را در آنها کاهش دهد و درنتیجه بیماری کنترل میشود.»
۴۷۴۷
نظر شما