خبرآنلاین - پس از تهاجم نظامی آمریکا و رژیم جعلی صهیونیستی علیه ایران، جنگ رمضان آغازگر دومینوی بحران و فاز جدیدی از تاریخ اقتصادی جهان شد. این تجاوز وحشیانه که با خطای بزرگ محاسباتی سردمداران کاخ سفید و با مشاوره دهی غلط مقامات تل آویو آغاز شد، اکنون مشخص شده که اشتباه بزرگ ژئواکونومیکی غرب بوده است.
با واکنش دفاعی ایران و کنترل کامل بر عبور و مرور از تنگه هرمز، اکنون نه تنها برروندهای اقتصادی وتولیدی جهان تاثیر گذاشته بلکه زنجیره تأمین جهانی را در امور اساسی فلج کرده است.
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی(OECC) در گزارش اخیر خود هشدار داده است که در پی این تحولات، رشد اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۶ عملاً متوقف و پیشبینیها برای سال آینده نیز به شدت کاهش یافته است.
اکنون روشن شده است که تنگه هرمز برای ایران صرفاً یک آبراه جغرافیایی عادی نیست، بلکه یک اهرم وابزاربیبدیل برای بازدارندگی استراتژیک است. ایران با بهرهگیری از این موقعیت ممتاز، در پاسخ به تجاوزگری آمریکا نشان داد که هر پیام تنش در خلیج فارس و تنگه هرمز، مستقیماً بازار انرژی، اقتصاد جهانی و معادلات هژمون را تحت تأثیر قرار خواهدداد . هدف ایران از این اقدام در جریان جنگ رمضان، بالا بردن هزینه فشار نظامی برای طرف مقابل و اثبات این واقعیت بود که امنیت انرژی جهانی بدون در نظر گرفتن منافع و موقعیت ایران، نه تنهاقابل تضمین نیست بلکه نشان دادنادیده انگاری نقش ایران در امنیت منطقه تا چه میزان میتواند درروندهای جهانی تاثیر گذارباشد
طبق تحلیل بانکهای بینالمللی، انسداد این شاهراه که معادل ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت را بر عهده دارد، بازارها را با یک شوک کلاسیک عرضه مواجه نموده که حتی با فعالسازی ذخایر استراتژیک نیز قابل جبران نیست.
آمارهای جهانی نشاندهنده یک شوک عظیم قیمتی از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران است. این تورم که حاصل بیثباتی ایجاد شده توسط واشینگتن است، بخشهای حیاتی را هدف قرار داده است.
در همین رابطه پیامدهای ذیل در کوتاه ومیان مدت قابل توجه است:
الف - بحران سوخت:
افزایش ۶۰ درصدی قیمت سوخت جت، ۴۶ درصدی گازوئیل (دیزل) و ۳۶ درصدی نفت خام برنت، هزینه جابجایی کالا در جهان را به مرز انفجار رسانده است. همچنین بنزین و نفت خامWTIنیز با رشد ۳۵ درصدی، فشار مضاعفی بر مصرفکنندگان غربی وارد کردهاست.
تحلیلگران اقتصادی بین المللی پیشبینی میکنند با تداوم انسدادتنگه هرمز، قیمت نفت به محدوده ۱۵۰ دلار و حتی بیشتر در هر بشکه و قیمت بنزین در ایالات متحده به محدوده ۸ دلار در هر گالن برسدکه میتواند میلیاردها دلار بار مالی اضافی به مصرفکنندگان را تحمیل کندکه این خودمیتواند بحرانهای اجتماعی قابل توجهی را برای مصرف کنندگان آمریکایی و اروپایی در پی داشته باشد.
بر اساس اطلاعات GlobalPetrolPrices،گه اخیرا تغییرات قیمت سوخت در ۱۲۸ کشور را طی کمتر از دو ماه رصد کرده نشان میدهد درپی بسته شدن تنگهٔ هرمز، قیمت در برخی کشورها حتی بیش از دو برابر شده است.
در جنوب شرق آسیا و برخی کشورهای آفریقایی که وابستگی بیشتری به واردات سوخت دارند، افزایش قیمت بنزین به بیش از ۵۰ تا ۱۰۰ درصد رسیده است.
صندوق بینالمللی پول (IMF) اخیراهشدار دادهاست که به ازای هر ۱۰ درصد افزایش قیمت انرژی، تورم جهانی دستکم ۰.۴ درصد رشد میکند؛ موضوعی که بازارهای مالی را با سقوط شاخصهای سهام و افزایش بازده اوراق قرضه مواجه کرده است.
امروزه آمار گویا ترین مدرک برای استدلال و پیش بینی وضعیت آینده جهان است.
حدود ۱۳ درصد از LNG و ۵ درصد نفت خام غرب آسیا به اروپا و حدود ۸۳-۸۵ درصد به آسیا صادر می شود. که اکنون این روند با اختلال جدی مواجه شده است.
ب- هزینههای لجستیک:
در پی ناامنیهای دریایی ناشی از حضور نظامی آمریکا، نرخ کرایه نفتکشهای غولپیکر با افزایش ۵ تا ۱۰ برابری به رکورد تاریخی ۴۰۰,۰۰۰ دلار در روز رسیده است. همزمان، هزینه بیمه جنگی برای تانکرهای فعال در خلیج فارس تا ۲۰ برابر افزایش یافته که این امر عملاً فعالیت بسیاری از شرکتهای حملونقل بزرگ دریایی رادر آستانه توقف قرارداده است.
اکنون با افزایس قیمت گاز طبیعی اروپا (۳۳٪+) و آسیا (۴۸٪+) بهایی است که جهان برای نادیده گرفتن توان بازدارندگی ایران در حال پرداخت آن می باشد.
ج:پیامدهای مخرب حمله به تاسیسات پتروشیمی:
آمریکا با حملاتی به واحدهای پتروشیمی در ماهشهر و عسلویه قصد داشت صنعت پتروشیمی ایران را وارد شوک کند. اما در پاسخ، ایران با هدف قرار دادن هابهای بزرگ منطقه که تأمینکننده اصلی غرب هستند (مانند الجبیل که به تنهایی ۷٪ تولید جهانی رابعهده دارد )، بین ۳۰ تا ۷۰ درصد از این واحدها را از مدار خارج کرد.
مجتمعهای کلیدی سدارا (۳ میلیون تن ظرفیت)، پتروشیمی جبیل شورون فیلیپس، کمیا اکسون موبیل، الرویس امارات، سیتره بحرین و پلیمری شعیبه کویت همگی در لیست اصابتها قرار گرفتند.
اصابت به مجتمع عظیم سدارا (Sadara) که حاصل سرمایهگذاری ۲۰ میلیارد دلاری شرکت آمریکایی Dow است، ضربهای مستقیم به ترازنامههای مالی غولهای صنعتی والاستریت وارد کرده است؛ به طوری که هماکنون تا ۵۰ درصد از عرضه جهانی پلیاتیلن از مدار خارج شده یا با محدودیت جدی مواجه است.
طبق گزارش اخیر نشریه فایننشالتایمز پس از جنگ آمریکا و اسراپیل علیه ایران و متعاقب آن اختلال در تنگه هرمز، منجر به کاهش بیسابقه ۶۵ تا ۸۵ درصد درآمد هفتگی درآمدهای ارزی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس شده است و منجر به افزایش ۴۹ درصدی قیمت اوره و ۳۵ درصدی کود شیمیایی شده است که مستقیماً امنیت غذایی جهان را از طریق افزایش هزینه نهادههای کشاورزی تهدید میکند.
این بحران باعث شده شرکتهای بزرگی همچون «لانکسس» آلمان قیمت افزودنیهای ویژه و نرمکنندههای خود را تا ۵۰ درصد افزایش دهند که موج جدیدی از گرانی را در صنایع پاییندستی اروپا به راه انداخته است.
۷۶ درصد اوره وسایر کودهای شیمیایی به غرب آفریقا،وجنوب شرقی آسیا، واقیانوسیه صادر می شده که هم اکنون مختل شده و نشان دهنده این است که چه اثرات دامنه داری بر تولید زنجیره غذایی و آثار تورمی آن خواهد گذاشت.
اکنون تنها روی دوقلم کالای مصرفی واستراتزئک غذایی برنج با(۶٪+) و روغن پالم (۱۴٪+) تحت تأثیر این بحران قرار گرفته که در آینده جهان باید شاهد بالارفتن سرسام آور مواد لبنی و پروتئینی نیر باشد
د:بحران تنگه وتاثیرات آن بر صنایع تکنولوژیک جهانی
بابسته شدن تنگه هرمز، رگهای حیاتی تکنولوژی جهانی نیزدر بنبست قرار گرفته است ایران ثابت کرد که قلب تپنده فناوری نیزبه ثبات این آبراهه وابسته است چرا که تکنولوژی بیش از آنکه به سیلیکون وابسته باشد، به گازها و مشتقات خلیج فارس وابسته است.
هلیوم شاه کلید پشت پرده هوش مصنوعی و نقطه ضعف پنهان آمریکا در تولید تراشه است. ماریو نافل، روزنامه نگار و فعال رسانه ای، اخیرادر شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که ایران قیمت هلیوم را در سراسر جهان دو برابر کرده و این موضوعی هست که بدلایل نامعلومی تقریباً نادیده گرفته شده است.
وی با اشاره به حمله ایران به راس لفان قطر، بزرگترین مرکز تولید هلیوم جهان که یک سوم عرضه جهانی را تامین میکند، تاکید دارد: «تولید تا پایان جنگ متوقف شده و هیچ جایگزینی وجود ندارد. هیچ دستگاه MRI ، تراشه، مرکز داده هوش مصنوعی، موشک یا رایانه کوانتومی بدون این ماده کار نمیکند.»
قطر تأمینکننده یکسوم هلیوم جهان است. با اختلال در خروج این گاز از تنگه هرمز، صنعت نیمههادی (تراشهسازی) با بحران خنکسازی مواجه شده که در نتیجه آن شرکتهای سامسونگ (با افزایش ۷۵ تا ۱۵۰ دلاری قیمت گوشی)، دل و اچپی (با ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش قیمت لپتاپ) و سونی (با افزایش ۱۰۰ دلاری پلیاستیشن ۵) اولین قربانیان سیاستهای تجاوزکارانه آمریکا بودهاند.
این وضعیت منجر به بدترین عملکرد صنعت گوشی در یک دهه اخیر با کاهش فروش ۱۳ درصدی شده است.
با توقف تولید در مرکز راسلفان قطر، قیمت جهانی هلیوم با جهشی ۳۰۰ درصدی به ۰.۹۰ دلار در هر فوت مکعب رسیده و غولهای تراشهسازی مانندTSMCتایوان و SK Hynix کره جنوبی را در وضعیت هشدار قرمز قرار داده است.
هلیوم و نفتا (پایه تولید اتیلن) دو رکن اصلی تولید تراشهها و پلاستیکهای مهندسی هستند. افزایش قیمت نفتا نه تنها صنعت پلاستیک و بدنه لوازم الکترونیکی، بلکه صنعت نساجی (تولید الیاف مصنوعی) را نیز با شوک مواجه کرده است.
لذا آثارمخرب این بحران تنها محدود به بازار انرژی نیست؛ بلکه به بازاری حساستر و کمتر دیده شده اما حیاتی برای صنایع پیشرفته جهان نیز فشار وارد میآورد؛ تولید تراشه ها وسایر تجهیزات پیشرفته تکنولوژیک که بر پایه تدارکات ارزان بنا شده بود اکنون بابحران جدی مواجه شده است در پی تجاوز آمریکا، و بسته شدن تنگه هرمزحتی قیمت زغالسنگ (۱۲٪+)، سنگ آهن (۸٪+)، بالارفته موج آن به صنایع لوارم خانگی نظیر یخچال، ماشین لباسشویی و صنعت پوشاک (به دلیل وابستگی الیاف مصنوعی به نفتا) سرایت کرده و زندگی روزمره شهروندان غربی ویایر مردم دنیا را تحت تأثیر قرار داده است.
ه:نتیجهگیری
دادههای فوق نشان میدهد که جهان با یک بحران چندلایه روبرو شده که ریشه در تجاوز نظامی آمریکا دارد. ایران با استفاده از موقعیت استراتژیک تنگه هرمز به عنوان یک ابزار بازدارندگی، نشان داد که دیگر تنها یک صادرکننده نفت نیست، بلکه بازیگری است که میتواند کل زنجیره ارزش جهانی از انرژی، کشاورزی و پوشاک تا پیچیدهترین محصولات الکترونیکی به عنوان بخشی از ابزارهای هژمونی جهانی را تحت تأثیرقراردهد.تورم افسارگسیخته در بخشهای انرژی، غذا و تکنولوژی، میراث جنگی است که واشینگتن آغازگر آن بود.
اکنون مشخص است که بدون به رسمیت شناختن جایگاه ژئواکونومیک و امنیت ایران، احمد دستمالچیان: هیچ ثباتی برای اقتصاد جهانی باقی نخواهد ماند و کیان غرب در معرض تهدیدی جدی ورو به زوال قرار گرفته است. اکنون نوبت کشورهای بزرگ هست که تعیین کنند در کدام سمت تاریخ باید بایستند محکومیت گسترده آمریکا وعدم همراهی آنان دربازتولید جنایت علیه ایران نشان میدهد که اغلب کشورها به درک درستی از گزاره بسیار خطرناک و لجام گسیخته ای رسیده اند که سردمدران قلدر آمریکا در پی به آشوب کشاندن و ویران سازی ثبات وامنیت بین الملل برای رسیدن به هوسهای خون آلود دار ودسته جنایت کار اپستین هستند.
۴۲/۴۲
نظر شما