به گزارش خبرآنلاین، بررسی تأثیرات دانشگاههای ایران در توسعه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه در کتاب «سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران» به قلم مقصود فراستخواه، از سوی انتشارات «رسا» منتشر شده که واکنشهای متفاوتی را در داخل و خارج از کشور در پی داشته است.
این اثر، دانشگاه را به عنوان خاستگاه اندیشه و معنا و نهاد تولید و انتقال دانش و کانون نقد و روشنگری اجتماعی، در سطح جهانی بررسی میکند.
مولف این اثر معتقد است که دانشگاهیان در سطح ملی، نقش موثری در توسعه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی دارند و در سطح بینالمللی نیز علاوه بر گسترش مرزهای دانش، به صلح جهانی و بهبود و ارتقای شرایط زیست بشری و ظهور امکانات نهفته انسانی کمک میکنند. در بخشی از معرفی این اثر آمده است: «سرشت دانشگاه، مستلزم استقلال آکادمیک و آزادی علمی است و از این طریق میتواند کارویژههای خود را ظاهر کند و راهگشای سیاستگذاری و مدیریت کشور باشد؛ اما این امر نیازمند ساختارها و نهادهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی مناسبی است.»
این کتاب، دانشگاه ایرانی و فراز و نشیبها و چالشهایی را که با آن روبهرو بوده است، در قبل و بعد از انقلاب از دیدگاه تاریخی و سیاسی بررسی میکند.
بنا بر این گزارش، نویسنده که خود دکتری برنامهریزی توسعه آموزش عالی دارد در این کتاب سعی کرده ضمن بررسی تاریخی آموزش عالی، تحولات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی موثر برآن را نیز مورد کند وکاو قرار دهد.
در بخشی از کتاب می خوانیم: تاریخ آموزش در ایران همهاش سربالایی سخت بوده، فراز و فرود چندانی نداشته، سختیها همهاش در فراز بوده و فرودها نه هموارشدن راه بلکه به بن بست رسیدن تلاشهای انگشت شماری مرد مصمم بوده است.
به گزارش خبر، همچنین در توضیح خاستگاه اصلی تاسیس دانشگاه قبل از انقلاب، نویسنده معتقد است که دانشگاه در ایران بر اساس اراده ای سیاسی و جهت رقابت با نهاد دین تشکیل شد و بعد از انقلاب نیز مسیر آموزش عالی زیر سایه آمد و رفت دولت ها دستخوش تغییرات شده است.
کتاب در هشت فصل تدوین شده است و فرض پایه نویسنده در این بررسی آن است که تحول نهادهای نوپدید آموزشی و علمی وآکادمیک در جوامع، با سایر تحولات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ، پابهپای هم اتقاق میافتد و به پیش میرود. در فصل نخست مروری کلی بر برخی پیشینههای تاریخی تحول نهادها و تکاپوهای علمی صورت گرفته است و در فصل دوم خواننده مباحثی چون تکاپوهای علمی در حوزه تمدنی ایران و اسلام و تحولات فکری و علمی در غرب را پی خواهد گرفت.
فصل سوم کتاب به عصر صفوی اختصاص دارد و مولف ضمن ارائه گزارشی از دوره تکوین دانشگاه در جهان به پسافتادگی ایران از دنیا اشاره میکند و علل این تعویق و پس افتادگی را در ساختهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دوره صفویه مورد کاوش قرار میدهد.
فصل چهارم به ابتدای دوره قاجار تا قبل از مشروطه اختصاص دارد و خواننده با فعالیتهای عباس میرزا، قائم مقام فراهانی و امیر کبیر و مشیرالدوله آشنا می شود وهمزمان الگوهای غربی دانشگاهی را مرور خواهد کرد.
عصر مشروطه وتاسیس نهاد علم و آموزش مدرن در ایران و قانون معارف و ظرفیتهایآن به همراه تحولات دانشگاه در دوره پهلوی اول در فصلهای پنجم و ششم مورد بررسی قرار میگیرد. در فصل ششم که عنوان تاسیس دانشگاه در درون دولت را بر خود دارد، «تحولات و کارکردهای نهاد دولت در زمینه علم و آموزش مدرن و دانشگاه»، «تمهید، تکوین وتاسیس دانشگاه در ایران»، «تحولات نظام آموزش عالی در بعد از تاسیس دانشگاه تهران» و ارزیابی دوره تاسیس آن شرح داده شده است.
فصول هفتم و هشتم کتاب که حجم عمده کار مولف و ناشر را به خود اختصاص داده، تحولات دانشگاه در دوره پهلوی دوم و دوره انقلاب اسلامی را در بر میگیرد. مولف در این دو بخش سعی کرده هیچ بحثی را فراموش نکند و به همین دلیل در کنار هر بحث استنادات آن به دقیقترین شیوه آمده است. ارائه جدولهای مختلف و استناد به برخی مکاتبات و صورت جلسات نشستهای نه چندان عمومی از کوشش جدی و محققانه مولف در به سامان رساندن این کتاب است.
برای نمونه وی در فصل هفتم که به دانشگاه و تحولات آن در دوره پهلوی اول اختصاص دارد ضمن اشاره به جریانهای سیاسی با گرایشهای مختلف سعی کرده است به تفصیل تک تک این جریانات را معرفی و سهم آنها را در دانشگاه و تاثیر هر یک را بررسی وگزارش کند.
در فصل هشتم هم علاوه بر وقایع انقلاب فرهنگی و تحولات دانشگاه در این دوره به تحولات آموزش عالی تا سالهای میانی دهه هفتاد( سال 1376) پرداخته است.
ارائه نمایهای در پایان کتاب و البته مقدمه نسبتا مفصل و خواندنی محمدرضا ناجیان،مدیر دانشورز و علاقهمند به پیگیری تحولات تاریخ معاصر، که خود دورانی در دانشگاه بوده است،از جمله ویژگیهای دیگر این کتاب به شمار میرود.
چاپ نخست کتاب «سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران» در شمارگان 2200 نسخه، 792 صفحه و بهای 125هزار ریال از سوی انتشارات رسا روانه کتابفروشیها شد.
نظر شما