۰ نفر
۲۸ خرداد ۱۳۹۶ - ۰۶:۰۲

هرگونه اختلاف راهبردی در اندیشه و مدیریت بین بخش های حاکمیت، بدون شک مانع پیوستگی زنجیره تولید، صادرات و نفوذ بین المللی ایران طی چهار سال آینده خواهد بود.

یکی از نسخه های مفید برای درمان وضعیت تولید و اشتغال در کشور توجه به فرصت های بالفعل و بالقوه صادرات در عرصه بین المللی است. تجربه های بین المللی پیش روی ما بر این واقعیت تاکید دارند که عمده کشورهای موفق جهان برای رونق تولید و ایجاد اشتغال، همزمان به فکر صادرات و رصد بازارهای جهانی بوده اند.

براساس مطالعات بین المللی، ارتباط مستقیمی بین ارتقای کیفیت و خلاقیت در تولید و صادرات وجود دارد. یعنی اگر نیاز به کالای تولید داخل در خارج از کشورباشد، رقبت، انگیزه و تلاش مضاعفی برای تولید و بالابردن کیفیت آن در داخل بوجود می آید. شرکت هایی که کالای خود را صادر می کنند، در مقایسه با شرکت هایی که صادرکننده نیستند، تولید بالاتر و با کیفیت تری دارند.

ورود شرکتهای خصوصی به بازارهای جهانی، امید، خلاقیت و توانایی شرکت های داخلی را افزایش می دهد. هند و ترکیه دو کشوری هستند که تولید داخلی خود را براساس ورود به بازارهای منطقه ای و جهانی تنظیم کرده اند. آنها توانسته اند سرعت عمل در تولید و نیز صادرات را برای پاسخ گویی بموقع به درخواست های بین المللی افزایش دهند. این توجه و تمرکز استراتژیک، موجب ظهور و گسترش شرکتهای تولیدی چابک با سرعت عمل بالا و بهینه در بازاریابی ، تولید با کیفیت و بالاخره صادرات به موقع و موثر به بازارهای منطقه ای شده است. ترکیه در بحران سیاسی- اقتصادی قطر، علی رغم مسافت بیشتر نسبت به ایران، با استفاده سریع و راهبردی از این زنجیره برای تامین 80 درصد از نیاز بازار مصرف قطر توانست سریعتر از ایران اقدام کند. ترکیه در سال 2016حدود 440 میلیون دلار صادرات با تراز تجاری مثبت به قطر داشته است.

بخش خصوصی ما هنوز سنتی و ضعیف عمل می کند و به همین دلیل، عمده صادرات ما از بخش های دولتی و شبه دولتی است. براساس آمار اتاق بازرگانی ایران، در سال 1392 میزان صادرات غیر نفتی به 200 کشور 21 میلیارد دلار، و در سال ۹۴ براساس آمار گمرک ایران به میزان ۴۲ میلیارد و ۴۱۵ میلیون و در سال1395 به 43میلیارد و 930 میلیون دلار رسید. در سال 1394 پس از گذشت 37 سال از انقلاب، برای اولین بار کارنامه تجارت خارجی کشور با تراز بازرگانی مثبت به پایان رسید.

بعلت رقابتی بودن بازارهای جهانی، یکی از فواید تولید برای صادرات این است که شرکتهای صادرکننده باید به فکر بالا بردن کیفیت تولیدات خود باشند، این امر تمایل مردم به استفاده از کالاهای داخلی را افزایش می دهد و خودبه خود مانعی برای خرید کالاهای وارداتی خارجی است. بنابراین، ارتباطی بین رشد اقتصادی و تجارت برقرار می شود.

ایران می بایست این مدل اقتصادی- تجاری را بیش از پیش بکار گیرد. شرکت ها در کشورهای بزرگ صادرکننده، ابتدا با رصد فرصتهای صادرات و تجارت بین الملل اقدام به ایجاد اشتغال و تولید داخلی کرده اند. در این مرحله، شرکتهای صادراتی که درچنان فضای رقابت آمیز بین المللی قرار می گیرند، اقدام به یادگیری برای اصلاح روش های تولید، افزایش کیفیت و نیز انتقال علم و تکنولوژی می کنند. اسلوانی، کشور کوچک عضو اتحادیه اروپا نیز در یک دوره زمانی کوتاه چند ساله، همین روند را با موفقیت طی کرده است. ژاپن و کره جنوبی دو کشور آسیایی در تکمیل زنجیره تولید، صادرات و نفوذ بین المللی بسیار موفق عمل کرده اند.

فاز بعدی توجه به فرایند گسترش نفوذ بین الملی است. نفوذ در یک کشور خارجی ممکن است با تهدید، زور و فروش تسلیحات باشد که البته اثرگذاری مصنوعی دارد. یکی از عناصر نفوذ در مباحث مربوط به نفوذ بین المللی، ساخت و عرضه کالاهای با کیفیت و مورد نیاز سایر کشورها و ملت هاست. جوزف نای اولین کسی بود که این مسئله را مفهوم سازی کرد و این نوع نفوذ را "قدرت نرم" نامید. قدرتی که سایر ملل را وادار می سازد کالای آنها را با رغبت و علاقه، به علت کیفیت بالا هر روز در خانه و زندگی خود استفاده نمایند. این همان چیزی است که نگارنده از آن به "نفوذخاموش" در عمق فرهنگ و اجتماع سایر کشورها تعبیر می کند.

صادرات غیر نفتی ایران باید تا سال 1400 حداقل به سه برابرسال 95 برسد. برای عملیاتی کردن سه راهبرد تولید، صادرات و نفوذ بین المللی، ارتباط منسجم و موثری باید بین آنها فراهم شود. لذا دردولت دوازدهم و همه بخش­های حاکمیت از رهبری انقلاب تا قوه قضاییه، از شورای نگهبان تا مجلس شورای اسلامی، از بخش های امنیتی و نظامی تا زیر مجموعه دولت و تا بخش خصوصی و اتاق بازرگانی، باید هماهنگ و منسجم، تمام نیرو و توجه خود را بر این سه محور متمرکز کنند تا در این چهارسال پایان قرن، یک گام بزرگ اقتصادی- تجاری برداشته شود. هرگونه اختلاف راهبردی در اندیشه و مدیریت بین بخش های حاکمیت، بدون شک مانع پیوستگی زنجیره تولید، صادرات و نفوذ بین المللی ایران طی چهار سال آینده خواهد بود.

دولت دوازدهم، با انتخاب افرادی با تفکر استراتژیک، عملیاتی و سختکوش و با انگیزه می تواند نقش مهمی در ایجاد ارتباط و هدایت این "زنجیره طلایی" ایفا نماید. سرنوشت برجام و عهدشکنی آمریکا هرچه باشد، مخالفین داخلی و خارجی برجام هرچه گفتند و کردند، دولت دوازدهم نباید از به کارگیری استراتژی اقدام برای تحرک و پویایی زنجیره تولید، صادرات و نفوذ بین المللی ایران غافل شود.

* دکتر حسام الدین واعظ زاده، استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران

کد خبر 677649

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 0 =