وقتی دوربین‌ها فاجعه جنگ را ثبت می‌کنند/ از بچه‌های میناب تا موشک باران تهران و شهادت حکیم انقلاب

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، جنگ رمضان، مانند جنگ دوازده روزه و بحران‌های اجتماعی و بلایای طبیعی دیگر، فضایی برای فعالیت مستندسازها بود. ثبت وقایع در مستندها، رسالتی بود که بسیاری از سینماگران مستند را وارد میدان کرد. نیما مهدیان از روز نهم اسفند 1404 تصویربرداری در شهر تهران را شروع کرد، فیلم تازه او «ثبت با سند برابر است» علاوه تصویربرداری در تهران، فصل‌هایی در شمال کشور ثبت شده، فیلم مهدیان رویکردی اجتماعی و جامعه شناختی به جنگ، دلایل و پیامدهای آن دارد.

این فیلم در 47 جلسه تصویربرداری شده و فرشاد اکتسابی کارگردان و تدوینگر، مدتی است تدوین این فیلم را شروع کرده است. مهدیان در این فیلم با سعید ستاری و مهدی صابر درویش به عنوان تصویربردار همکاری کرده و گیسو آزادروش صداگذار این فیلم است.

با توجه به فیلم قبلی این مستندساز به نام «راش» که درباره جنگ دوازده روزه که اثری انتقادی و اجتماعی بود، همچنین با یادآوری فیلم «یک وجب خاک» و رویکرد اجتماعی آن فیلم، انتظار می رود «ثبت با سند برابر است» با نگاهی منتقد و سخت‌گیر به زندگی در جنگ، و بحران های ناشی از آن اشاره کند. تدوین فیلم مدتی است آغاز شده است.

سارا طالبیان فیلمساز جوانی که فیلم خوب «برای کیان» او اکران آنلاین شده، درباره یکی از بچه های میناب فیلم می سازد. طالبیان هم از روزهای نخست درگیر ثبت ماجراهای جنگ، حمله به غیرنظامیان و فجایع انسانی بوده و بارها به میناب سفر کرده است. با توجه به تجربه او در «برای کیان» که فیلمی انسانی و پراحساس است، منتظر تماشای فیلمی تاثیرگذار از او درباره فاجعه فراموش نشدنی حمله به مدرسه «شجره طیبه» میناب هستیم. فیلمبرداری فیلم تازه سارا طالبیان هنوز ادامه دارد.

«هدا» مستند تازه حامد سعادت یکی دیگر از بچه های میناب را سوژه قرار داده، دختری دبستانی و مجروح که از دل حادثه زنده بیرون آمده است. فیلم به واسطه سوژه خود کنجکاوی برانگیز و احتمالا تلخ است. حامد سعادت در ماههای اخیر همراه سوژه بوده و وضعیت او را ثبت کرده است.

موضوع این مستند، یکی از دانش‌آموزان دختر مدرسه «شجره طیبه» میناب است. او تا شب زیر آوار بوده و برادر و پسرخاله او هم همان‌جا در مدرسه  «شجره طیبه» میناب، شهید شدند.

سعادت درباره تصویربرداری این مستند گفت: لوکیشن تصویربرداری بیمارستان، خانه هدا، مدرسه و میناب است، به‌طور کلی، فضای زندگی همین دخترخانم و مشکلات روحی و جسمی که بعد از حادثه برای او به وجود آمده، محور فیلم است.

سعادت درباره انتخاب این سوژه گفت: حادثه میناب واقعا فاجعه و جنایت جنگی است. همه ما وظیفه داریم نسبت به قضیه جنگ، هر کاری از دست‌مان برمی‌آید انجام بدهیم. من انتخاب سوژه زنده را به این دلیل انجام دادم که به هر حال به خود شهدا و مدرسه زیاد پرداخته شده بود، اما آن‌چه این رنج را ادامه می‌دهد، بچه‌ها و خانواده‌هایی هستند که درگیر این موضوع بوده‌اند، جانبازان این حادثه مهمند. فکر می‌کنم این رنج ادامه دارد و هنوز این مشکلات وجود دارد و حتی در آینده هم ادامه خواهد داشت، من به سمت این سوژه رفتم تا ابعاد دیگری از این حادثه را به تصویر بکشم.

یکی دیگر از مستندهای کنجکاوی برانگیز این روزها که در مرحله تصویربرداری‌ است پرتره شهید دکتر علی لاریجانی است. عارف افشار فیلمسازی که فیلم خوب «ضد قهرمان» را درباره صادق خلخالی ساخته، کارگردانی این فیلم را برعهده پیش از شروع جنگ رمضان و شهادت دکتر لاریجانی گفتگویی مفصل با او داشت و این آخرین گفتگوی شهید بود، که درباره شرایط کشور، بحران‌های پیش رو، فضای جامعه و... در آن صحبت کرد و زمینه ساخت این مستند شد. محسن یزدی تهیه کننده این فیلم است، یزدی سال‌ها مدیر شبکه مستند بود و مدتی است به عنوان فعال در سینمای مستند، حضوری پررنگ دارد. عارف افشار با ساخت «برزخی‌ها» درباره بازیگران ممنوع الکار دهه 60 و «ضد قهرمان» به شهرت رسیده، فیلم‌های او تند و جنجالی و جذابند، باید دید پرتره یکی از متعادل‌ترین چهره‌های سیاسی ایران معاصر، با کارگردانی این سینماگر چه شکل و شمایلی پیدا می‌کند.

یکی از حوادث مهم جنگ رمضان حمله به انستیتو پاستور ایران بود، عبدالستار کاکایی این روزها مشغول تصویربرداری مستندی درباره این مرکز علمی و آموزشی دیرپا و موثر در بهداشت ایران است. کاکایی هم تصویربرداری را از روز حمله به این مرکز آغاز کرده و همچنان مشغول کار است، ثبت واقعیت حمله به مراکز علمی، دانش بنیان و تخصصی ایران در این روزها حیاتی و ناگزیر به نظر می رسد.

کاکایی درباره محل تصویربرداری این مستند گفته بود که لوکیشن انستیتو پاستور ایران در دو شعبه واقع در تهران قرار دارد که فیلم‌برداری آنها در همین نقاط انجام شده است. 

این مستندها تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی هستند. مرکز گسترش در ایام جنگ 20 مستند درباره جنگ دوازده روزه را که در نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» روی پرده رفته بود، روانه اکران آنلاین در دو پلتفرم کرد. تعدادی از این آثار از تلویزیون هم پخش شدند. مرکز گسترش، به عنوان یکی از نهادهای مهم تولید و پخش مستند، کوشیده در تولید آثار مربوط به جنگ رمضان، به تنوع موضوعات توجه کند، شاید این مهمترین انتظاریست که می شود از سینمای مستند ایران در این روزهای سخت داشت، دوربین‌ها نباید خاموش شوند، این روزها روزهای فعالیت مستندسازان برای آیندگان است.

5959