با انگ سیاه‌نمایی به «خانه‌ پدری» نمی‌توان موضوع خشونت خانگی را کتمان کرد

سرانجام پس از ده سال، فیلم «خانه‌ پدریِ» کیانوش عیاری (۱۳۸۹)، با اصلاحاتی جزئی و با رده‌بندی سنی بالای ۱۵ سال، در سینماهای کشور اکران شده و برخلاف اکران موقت سال ۱۳۹٣بر روی پرده نمایش است.

عیاری برای نسل جوان‌تر، با «روزگار قریب» شناخته شده است؛ سریالی با بازی مهدی هاشمی که در «خانه‌ پدری» نیز نقش اصلی و کلیدی را ایفا می‌کند؛ در نوجوانی با همکاری پدرش، خواهرش را به بهانه‌های ناموسی به قتل می‌رساند و در یکی از اتاق‌های زیرزمین دفن می‌کند. در واقع از همان صحنه‌ نخست، «خانه‌ پدری» برای یک دختر، به قبرستان پدری بدل می‌شود. روایت فیلم، در پنج اپیزود، به انحاء مختلف در چند نسل و در ۷۰-۸۰ سال، از قاجار تا امروز ادامه می‌یابد و با گذشت ده‌ها سال از صحنه‌ نخست، خشونت علیه زنان همچنان در جامعه تکرار می‌شود.

فیلم پس از ۳ سال توقیف، در جشنواره‌ فجر ۱۳۹۲ اکران شد و تحسین منتقدان را در پی داشت و در سال ۱۳۹۳ اکران عمومی شد. اما دیری نپایید که فیلم را از پرده پایین کشیدند! اتفاقی که امروز نیز برای آن تلاش می‌کنند و در پی آن هستند که عمرِ توقیف فیلم را به بیش از یک دهه برسانند! 

«سیاه‌نمایی»، کلیدواژه‌ای نیست که بتوان جنایت‌ها و خشونت‌های مندرج در فیلم را با آن کتمان و انکار کرد. چراکه ما، حتی امروز نیز با این خشونت‌ها طرف هستیم. بخشی از جامعه‌ خاورمیانه همچنان متعصب باقی مانده‌اند که این تعصب، در لوای بهره‌گیری واژه‌هایی چون آبرو، ناموس و... بازتولید می‌شود. شاید جامعه‌ شهرنشین امروز، چنین مواردی را استثنائاتی تاریخی بداند، اما همچنان بسیاری از فعالان اجتماعی در نقاط محروم و خارج از مرکز، شاهد این اتفاقات در اکناف و اطراف خود بوده‌اند.

همین چند روز پیش، یکی از فعالان اجتماعی، گزارشی از ازدواج اجباری دختری با پسرعمویش در یکی از شهرهای جنوبی خبر داد. بعد از مخالفت دختر با این ازدواج و درحالی‌که از تدریس در مدرسه بازمی‌گشته، برادرش با شلیک گلوله جان او را می‌گیرد و با نبود شاکی خصوصی، پرونده‌ این دختر، به غمگین‌ترین و بی‌سروصداترین شکل ممکن بسته می‌شود و همان‌طور که «خانه» برای «ملوک»، «قبرستان» می‌شود، «خیابان» نیز برای این دختر، فراتر از یک «قبرستان» نمودی پیدا نمی‌کند. ذکر این نکته ضروری است که شرع و مراجع دینی به شدت با چنین خشونت‌هایی به اسم آبرو و ناموس مخالف هستند  و آن را ضد دین می‌دانند.

وجه جالب این فیلم، «تکرار» است؛ وجهی که منطبق بر واقعیت‌های اجتماعی در بحث خشونت علیه زنان است. اما امروز، عموماً این «تکرار»، مانند صحنه‌ نخست فیلم نیست که پدر و پسر با همکاری یکدیگر، سنگی بر سرِ دخترِ خانواده بکوبند و در پستوی خانه آن را نهان کنند! «تکرار»، این خشونت را در نسل آخر و امروزیِ فیلم می‌توان یافت. خصوصاً آنجا که نسل آخر این خانواده (که حتی معلم است)، از این توجیه دفاع می‌کند که دخترکُشیِ رخ‌داده، اتفاقی مربوط به گذشته است و باید سر و ته آن را هم‌آورد و پنهان کرد! این «پنهان‌کاری»، خود یکی از قوی‌ترین ابزارهای موجود برای استمرار خشونت خانگی و اجتماعی است.

هرچند  یک صحنه بسیار خشن در این فیلم بود که هنوز هم برای من تصورش دردناک است و آن صحنه فروکردن شمشیر توسط یک پسر نوجوان در قبر ملوک برای اطمینان از کشته شدن‌اش بود که البته مظلومیت ملوک را بیشتر می‌کرد اما تمسک به ایراداتی مانند زیر سؤال بردن نهاد خانواده و سیاه‌نمایی در بحث خشونت خانگی، همگی دایر بر این نوع از پنهان‌کاری است. در حقیقت، وجود خشونت در فیلم، هرگز دلیل درستی برای جلوگیری از اکران عمومی این فیلم نیست؛ چرا که صحنه‌های خشن‌تر در فیلم‌های دیگر نیز به چشم می‌خورَد. با این حال، رده‌بندی سنی کمک کرد تا این دستاویز، مرتفع شود.

۲۵۸۲۵۸

کد خبر 1314631

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 3 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 10
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 1
  • وحید IR ۱۰:۳۱ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۵
    2 13
    نکات متعددی در نقد به آن اشاره شده است که دایره دلیل را نسبت به مدعی گسترش می دهد و اشکال نیز در همین ادله و نوع نگاه است والا کسی منکر وجود مشکلاتی در بستر خانواده ایرانی به صورت فی الجمله نیست. 1- مواردی مثل آبرو ، ناموس را محدود به خاورمیانه آسیب زا دیدن با توجه به اینکه این جغرافیا محل نمود دین اسلام و ارزش های اسلامی است، این انگاره را ایجاد می کند که اصولا نویسنده محترم اصل این مفاهیم را مانع حقوق انسانی و زنان می دانند در حالیکه تمام مراجع مورد اشاره در متن این مفاهیم را معتبر و با جهان بینی اسلامی هماهنگ می دانند و اینکه افرادی این از این موارد استفاده نادرست می کنند به معنای نفی اصل مسئله نیست. 2- نگارنده محترم با مفهوم فیلم آشنایی دقیقی ندارند... وقتی می گوییم یک فیلم سیاه نمایی است یعنی زاویه ای که دوربین را در آن کاشته است و حقیقت را روایت می کند درست نیست و این به معنای نفی آسیب ها در جهان واقعی نیست بلکه در روایت فیلم اشکال وجود دارد و روایت سیاه نمایی است و این یک بحث هنری است و نباید به اسم وجود آسیب هایی در بستر جامعه که خود معلول اتفاقا سلطه ارزش های مدرنیته نفی شود
  • IR ۱۳:۲۶ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۵
    10 1
    کار هنرمند همینه که یک نقطه سیاه را تبدیل به صفحه سیاه کنه تا دیده بشه وگرنه اگر خود موضوع اولیه صفحه سیاه بوده که ارزش مطرح شدن هنرمندانه نداره و رفع اون سیاهی کار سیاستمدار و اقتصاد دان و ازاین جور آدمهاست و نه کار هنرمند.من اصلا معنی سیاه نمایی که بعضی ها می گن رو نمی فهمم. مثلا اگر در فیلم ها و کتاب ها بگیم همه چیز گل و بلبله اسمش می شه هنر؟
    • وحید IR ۱۳:۵۹ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۶
      1 0
      از اظهار نظر بدون توجه شما نسبت به متن خودم تعجب می کنم... کجای متن بنده ادعای این داشت که همه چیز بر سامان است؟ تاکید و تصریح کردم که آسیب هست و مخالف پرداخت به آن نیز نیستم... بلکه صحبت بر سر روایتی و زاویه ای که برای این روایت از آسیب ها داریم بود....
  • سعید IR ۱۵:۲۷ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۵
    8 1
    چند سال پیش در آن دو سه روزی که در سانس ویژه هنر و تجربه اکران شد دیدمش و ازین فیلم جز یکی دو صحنه از جمله صحنه قتل یک نفر به دست پدر و برادرش که اگر حذفش میکردی؛ فیلم نابود بود و دیالوگی درباره آبرو که زمان حضور عروس در خانه بیان میشود، چیز دیگری یادم نمانده است. آنچه باعث به یاد ماندن آن صحنه در ذهن میشود؛ خشونت نیست و اصلا کارگردانی به گونه ایست که شما خشونت یک قتل را نبینید. بلکه سیطره و تسلط باورها بر قدرت خرد دیده میشود. ترسم ازین است که عزیزان مخالف اکران مخالف آزادی خرد از بندها باشند.
  • IR ۱۷:۲۹ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۵
    3 13
    آیا باید هر نهانی را به بهانه وجود داشتن آشکار و علنی کرد؟ بیلبرد ازش ساخت و نشان همه داد؟ پس چرا آشکار کردن گناه مخفی اینقدر نهی دارد؟
  • IR ۲۳:۵۵ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۵
    0 0
    باز این خرده بورژواها میان و توهم مردم بودن درمیارن
  • عاطفه IR ۰۴:۱۵ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۶
    1 1
    این فیلم قلب من رو به درد اوورد چون واقعییییت بود..... چون واقعیت درد اوره نباید گفته بشه؟ درد باعث رشد هست ما چرا میخوایم جلوی رشد رو بگیریم؟ ما چراااا نباید رشد کنیم"؟ من فقط اینو نمی‌فهمم!!!
    • IR ۱۱:۵۸ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۹
      0 1
      چه کسی مدعی شد که صحبت نکنیم؟صحبت برسر زاویه ای بود که برای روایت آسیب ها انتخاب می کنیم
  • IR ۱۰:۱۸ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۶
    1 1
    هر انسانی مالک جسم، جان، روح و سرنوشت خودشه. همونطور که برای هر کارش خودش حساب پس میده. هیچکس به هیچ دلیلی نمی تونه برای شخص دیگری تعیین تکلیف کنه. ناموس و غیرت و هرچیزی که دستاویز عده ای قرار می گیره مفاهیم عالی و ارزشمند نیست. بهانه های رنگ و رفته ی تعصبات جاهلانه گذشته ست.
    • وحید IR ۱۱:۵۷ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۹
      0 1
      طبق این منطق اصولا دو چیز بی معنا است:1- زندگی اجتماعی چون شما باید به دلیل تعهدات اجتماعی از خیلی موارد شخصی بگذرید 2- حکومت چون اساسا فلسفه وجود یک قدرت سیاسی یعنی اعمال محدودیت ها به خواسته ها...