کامران ملکپور: در رنگورو رفته قهوهخانه کریم در روستای کومله لنگرود را که باز میکنی دود قلیان با بوی چای بهاره بیرون میزند. دورتادور چایکاران نشستهاند و گپ میزنند. تلویزیون خاک گرفته و کوچکی گوشه دیوار روشن است و همه منتظر تماشای سریالهای بعد از افطار ماه رمضان هستند.
نوبت به تبلیغ یکی از چایهای خارجی میرسد؛ چایی با نام به ظاهر ایرانی که قرار است طعمی متفاوت را به ارمغان بیاورد. حاجی که از زمین دارهای بزرگ چای در شمال ایران است زیر لب غرولند میکند. بغل دستیاش با ضربهای به پهلو به حاجی میفهماند که غریبه هم در جمع آنها است و باید مواظب حرفهایش باشد. ضربه برعکس باعث میشود تا صدای حاج آقا بلندتر شود. او با صدای دورگهاش که بغض هم دارد از مشکلات مینالد از اینکه هیچکس در این کشور به فکر چایکاران نیست اظهار ناراحتی میکند. معتقد است که گویا همه منتظرند تا باقیمانده مزارع چای هم از رده خارج شود. آنقدر میگوید تا دست آخر از قهوهچی بپرسد که نکند او هم چای خارجی دم کرده است. پای صحبت چایکاران که مینشینی همه تلویزیون را رها میکنند تا درد دلهایشان را بگویند از اینکه دولت در عمل کاری برای آنها نکرده خیلی ناراحت هستند. کاری به اینکه سازمان چای منحل شده یا اداره کل چای شمال کار میکند ندارند. از اینکه سازمان چای هم دوباره احیا نمیشوند ذوق نمیکنند.
در عین حال تبلیغ چای خارجی در تلویزیون را هم مهم نمیدانند آنها معتقدند که موضوع چای ایرانی دیگر از این حرفها گذشته است. چایکاران ایرانی میگویند دیگر حتی ممنوع کردن تبلیغ چای خارجی در تلویزیون هم نمیتواند گرهای از مشکلات آنان بگشاید. آنها از اینکه هر روز از تعدادشان کم میشوند ناراحت هستند. امیدی به آینده ندارند و آنقدر وعده شنیدهاند که دیگر به هیچ حرفی دل نمیبندند.
دست آخر هم میگویند که چای خارجی آلوده به مواد شیمیایی و رنگهای صنعتی است و باید چای داخل نوشید.
چایکاران زندگی بدی دارند
چند قدم دورتر از میدان اصلی رودسر با آن ساختمانهای قدیمی که نماد این شهر به حساب میآید با ایرج هوسمی قرار گذاشتهایم. دبیری بازنشسته که اکنون سالهاست رئیس اتحادیه چایکاران است برای مصاحبه نیازی به طرح پرسش نیست. هوسمی که نام فامیلش برگرفته از نام قدیم شهر محل سکونتش است شروع به صحبت میکند او میرود سراغ زندگی چایکاران و میگوید: وضع معیشتی افراد شاغل در این کار بسیار بد است و بسیاری از چایکاران مجبورند که برای امرار معاش به کارهای دیگری هم مشغول شوند.
او مشکل را در قاچاق چای خارجی به داخل میداند و در اینباره تصریح میکند: روزانه آنقدر چای قاچاق وارد کشور میشود که دیگر فرصت و مجالی برای مصرف تولید داخل نیست. رئیس اتحادیه چایکاران با یادآوری اینکه درعمل اقدامی برای جلوگیری از ورود غیرقانونی چای خارجی گرفته نشده است تأکید میکند: دولت چند سال است که تولید داخل را با قیمت تضمینی یا توافقی میخرد و به جای فروش در انبارها تلنبار میکند. او از اینکه بسیاری از چایکاران مزارع خود را رها کردهاند اظهار نگرانی میکند و یادآور میشود: «تولید اگرمصرف نشود بازارش را از دست میدهد همانطور که درعمل هم همین اتفاق برای چای خارجی افتاده است» هوسمی در میانه صحبت به سراغ تبلیغ چای خارجی در تلویزیون میرود و میگوید: تلویزیون درآمد خوبی از تبلیغ چای خارجی دارد. ای کاش یکبار هم که شده برنامه یا مسابقهای ترتیب میداد تا طعم واقعی چای ایرانی مرغوب با خارجیها مقایسه میشد.
او در پایان اطمینان میدهد که آنچه با نامهای ایرانی در سیمای ملی تبلیغ میشود تولید داخل نیست. در مورد مشکل چای داخل نظرات متفاوتی وجود دارد. یکی دیگر از مسئولان اتحادیه چایکاران نیز در اینباره میگوید: تولید چایکاران زاید هم باشد برای آنها مقرون به صرفه نیست ولی متأسفانه مسئولان حرف ما را درک نمیکنند چراکه در باغ نیستند و از مسائل تولید برگ سبز چای از نزدیک اطلاعی ندارند. وی با تأکید بر اینکه مشکل چایکاران برداشت کم یا زیاد برگ سبز چای نیست، پایین بودن قیمت برگسبز چای را بزرگترین مشکل چایکاران دانست و تصریح میکند: در حالی که قیمت تمام شده برگسبز چای برای چایکاران در هر کیلو 300 تومان است ولی هر کیلو برگسبز چای درجه دو از آنها با قیمت 290 تومان خریداری میشود.
چای خارجی با ظاهری ایرانی
«فروشندگان عمده چای خارجی برای آنکه بتوانند در صداوسیما تبلیغ کنند در فهرست کالاهای خود یک نام چای داخلی مینویسند اما در عمل این چای وجود خارجی ندارد» این سرآغاز صحبتهای رئیس سندیکای کارخانجات چای شمال در مورد تبلیغ در سطح ملی چای خارجی است او با اشاره به اینکه چای کیلویی دو هزار تومان داخلی آنقدر سود ندارد که بتوان خرج تبلیغات تلویزیونی را داد میگوید: بازار ایران اکنون زیر سلطه چای خارجی است و این موضوع دیگر قابل انکار نیست.
رحمت سمیعی در عین حال حتی لغو تبلیغات چای خارجی در تلویزیونی را مؤثر نمیداند و یادآور میشود: موضوع چای آنقدر مسئله دارد که حتی قطع این تبلیغات هم نمیتواند اثری داشته باشد او به مصوبه سالیان قبل در مورد چای اشاره و تصریح میکند: فروش چای صددرصد خارجی در بستههای کوچک براساس قانون ممنوع است اما دولت برخوردی بااین موضوع نمیکند. سمیعی چاره کار را در تغییر قوانین موجود نمیداند و تأکید میکند: با وضعیت فعلی هم میتوان چای داخلی را از بحران نجات داد به شرط آنکه در اجرا مشکلی پیش نیاید. رئیس سندیکای کارخانجات چای تعداد کارخانجات فعال چای در شمال را انگشتشمار عنوان و تأکید میکند: مشکل چای باید از ریشه حل شود وگرنه دستورهای مقطعی دیگر چارهساز نیست.
توزیع رایگان چای
از آن روزهای قبل از انتخابات که گونیهای سیبزمینی بین برخی مردم توزیع شد بسیاری امیدوار شدهاند که شاید باز هم از این اتفاقها بیفتد. هر چند پس از آن اتفاق چندین بار شایعاتی در مورد اقلام دیگر پخش شد اما این بار در مورد چای موضوع جدی است. چند روز قبل رئیس سازمان تعاونی روستایی از احتمال توزیع چای رایگان خبر داد. محمد موسوی با اشاره به انباشته شدن چای داخل روی دست چایکاران گفت: برای اینکه چایکاران بیش از این ضرر نکنند در صورت تصویب دولت چای داخل رایگان در میان مردم توزیع میشود. هر چند رئیس سازمان تعاون روستایی در اینباره توضیح بیشتری نداد اما واقعیت آن است که اکنون صدها هزار تن چای در انبارها راکد مانده است.
محموله محمولههایی که در واقع بخش قابل توجهی از آنها به چوب خشک تبدیل شدهاند و حالا دولت برای آنکه به موضوع پایان دهد راه سادهای را برگزیده است. توزیع رایگان چای را که سالیان قبل شاید بتواند روند بدهیهای روز افزون اجاره بهای انبارهای دولت را متوقف کند اما در عمل اثری بر تولید بعدی چای داخلی ندارد. در واقع اکنون بحث تولید چای داخل، خرید تضمینی دولت و انبار کردن آن در حال تبدیل به یک چرخه پر هزینه و البته ناکارآمد است. رویدادی که هر چند به صورت مقطعی بازار را از اشباع چای داخلی خارج میکند اما در عمل مشکل بزرگتری ایجاد کرده آنطور که رؤسای اتحادیه چایکاران و کارخانجات چای به «خبر» گفتهاند در حال حاضر دولت برنامهای برای فروش چای داخل که به صورت تضمینی خریده ندارد .
نظر شما