به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایرنا، سیدجعفر شهیدی، استاد ادبیات فارسی، تاریخ اسلام و رئیس موسسه لغتنامه دهخدا، دانشمندی از نسل آخرین علامههاست؛ استادی که در چند رشته صاحب نام و نظر بود.
بیستوسوم دی ماه با سالروز درگذشت یکی از بزرگان فرهنگ و ادب فارسی است، یکی از آخرین استادان ایرانی که لقب علامه را به خود گرفت.
سید جعفر شهیدی، تاریخپژوه، مترجم، پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی و استاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران در سال ۱۲۹۷ در بروجرد چشم به جهان گشود.
دوران تحصیل ابتدایی و اندکی از متوسطه را در بروجرد گذراند و سپس ادامه آن را در تهران به انجام رسان و در حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف نزد بزرگانی چون آیتالله سیدحسین طباطبایی بروجردی و آیتالله سیدابوالقاسم خویی به فراگیری علوم دینی مشغول شد و به درجه اجتهاد رسید.
در سال ۱۳۲۷ بیماری، سبب بازگشت شهیدی به ایران شد، او پس از بازگشت، در دبیرستان ابومسلم مشغول به تدریس و با توجه به اهمیت مدرک تحصیلی در میزان حقوق، بدون شرکت در کلاسها موفق به دریافت لیسانس الهیات شد. وی ابتدا به نام سجادی معروف بود اما بعدها تغییر شهرت داد و با نام شهیدی در مراکز علمی و دانشگاهی شهرت یافت.
شهیدی در ادامه تحصیل خود را رشته زبان و ادبیات فارسی را تکمیل کرد و از محضر جلال همایی و بدیعالزمان فروزانفر بهره جست و سرانجام در سال ۱۳۴۰ با اخذ درجه دکترا در این رشته، در دانشگاه تهران مشغول به تدریس شد. تدریس او در دانشگاه تا حدود سال ۱۳۴۵ ادامه پیدا کرد. شهیدی در زمینههای ادبیات عرب و فارسی استادی بنام بود و همنشینی او با استادانی نظیر فروزانفر، دهخدا، همایی و محمد معین به اعتبار علمی او افزود.
همکاری با دهخدا برخورد با محمد معین، باب آشنایی شهیدی با دهخدا را فراهم کرد. بعد از تشکیل مؤسسه لغتنامه دهخدا، دهخدا از سیدجعفر شهیدی دعوت به همکاری کرد و در نامهای نوشت: «او اگر نه در نوع خود بینظیر، ولی کمنظیر است.» دهخدا در این نامه خواست به جای ۲۲ ساعت، به شهیدی ۶ ساعت تدریس اختصاص دهند تا وقتش را در لغتنامه دهخدا بگذراند.
بعد از درگذشت محمد معین، شهیدی مسئولیت این مؤسسه را برعهده گرفت. از حدود سال ۱۳۴۵ به بعد دانشجویانش را برای فراگیری دانش به لغتنامه میرفتند.
شهیدی داماد سید غلامرضا سعیدی نویسنده بیرجندی بود. وی دارای چند پسر و دختر است. یکی از فرزندان وی سیداحسان شهیدی از طلاب حوزه علمیه قم بود که با آغاز جنگ ایران و عراق داوطلبانه به جبهه رفت و شهید شد.
در سابقه شهیدی، تدریس در دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ریاست مؤسسه لغتنامه دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی، وجود دارد.
ترجمه شهیدی از «نهج البلاغه»، برنده جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۶۹ شمسی شد. این ترجمه و برخی از آثار وی همچون «تاریخ تحلیلی اسلام» و «پس از پنجاه سال» (با موضوع چرایی وقوع واقعه عاشورا) بارها تجدید چاپ شده است.
او همچنین از دانشگاه پکن دکتری افتخاری دریافت کرد و در سال ۱۳۷۴ نیز موفق به دریافت نشان درجه یک علمی از اکبر هاشمی رفسنجانی ریاست وقت جمهوری اسلامی ایران شد.
از شهیدی، کتابخانهای ۳۰ هزار جلدی در نارمک تهران به جای مانده است. وی در سال ۱۳۷۴ منزل مسکونی خود در نارمک تهران را به شهرداری تهران واگذار کرد. این خانه در همان سال به کتابخانه عمومی دکتر شهیدی تبدیل شد.
پس از درگذشت دکتر شهیدی، اتاقی در این کتابخانه به موزه نگهداری برخی آثار او اختصاص داده شد.
سیدجعفر شهیدی، ۲۳ دی سال ۱۳۸۶ش از دنیا رفت. پیکر او از محل بنیاد لغتنامه دهخدا به سمت دانشگاه تهران تشییع و در امامزاده عبدالله (شهرری) دفن شد.
آیت الله سیدعلی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی در پیام تسلیتی که برایش صادر کردند از او با عناوین علامه، ادیب فرزانه، مورخ ژرفنگر و انسانی والا و با کرامت و در شمار مفاخر علمی یاد کرد.
آثار
سیدجعفر شهیدی آثار مهمی درباره تاریخ اسلام و در ترجمه متون دینی دارد. ترجمه او از نهجالبلاغه به چاپ سی و پنجم رسیده است. برخی از کتابهای شهیدی به زبانهای عربی، اردو، انگلیسی، فرانسه، ترکی استانبولی، ترکی آذربایجانی و ژاپنی ترجمه شده است.
«جنایات تاریخ» اثری بود که ساواک آن را توقیف کرد. شهیدی در چاپهای بعدی بعضی از مطالب انتقادی آن را حذف کرد، تصحیح «آتشکده آذر» ( تذکرهای است به زبان فارسی نوشته آذر بیگدلی در سده دوازدهم هجری قمری، شامل شرححال و گلچینی از اشعار نزدیک به ۸۵۰ شاعر پارسیگوی.)، «مهدویت و اسلام» (۱۳۲۴)، «جنایات تاریخ» (۱۳۲۷)، «چراغ روشن در دنیای تاریک» یا «زندگانی امام سجاد(ع)» (۱۳۳۵)، «در راه خانه خدا» (۱۳۵۶)، «پس از پنجاه سال: پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین(ع)» (۱۳۵۸)، «شرح لغات و مشکلات دیوان انوری» (۱۳۵۸)، «تاریخ تحلیلی اسلام: تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان» (۱۳۶۲)، «زندگانی حضرت فاطمه(س)» (۱۳۶۰)، «آشنایی با زندگانی امام صادق(ع)» (۱۳۶۲)، «زندگانی علی بن الحسین(ع)» (۱۳۶۵)، «ستایش و سوگ امام هشتم(ع) در شعر فارسی» (۱۳۶۵)، «عرشیان» (۱۳۷۱)، «علی از زبان علی: شرح زندگانی امیر مؤمنان(ع)» (۱۳۷۶)، «شرح مثنوی شریف» از بخش دوم دفتر چهارم تا پایان دفتر ششم (ادامه کار مرحوم فروزانفر) (۱۳۷۴-۱۳۸۰)، «از دیروز تا امروز» (مجموعه مقالههاو سفرنامهها) (۱۳۷۳).
تصحیح و ترجمه
تصحیح «براهین العجم» اثر مورخ الدوله سپهر
تصحیح «دُرّه نادره» و تلخیص آن
«نهج البلاغه» (کتاب سال ۱۳۶۹ش. جمهوری اسلامی)
«شیر زن کربلا»، (زندگی حضرت زینب«س») ترجمه بخشی از کتاب «تراجم سیدات بیت النبوّة» تألیف بنت الشاطی
«ابوذر غفاری، نخستین انقلابی اسلام» (۱۳۲۰)
«انقلاب بزرگ» ترجمه «الفتنة الکُبری» اثر طه حسین ۱۳۳۶
۲۵۹
نظر شما