به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، حجتالاسلام محمدعلی مروجی طبسی، عضو هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه(س)، در سلسلهنشستهای «سی شب سی آیه» در نشست بیستوپنجم با محوریت آیتالکرسی با اشاره به جایگاه بیبدیل این آیه در مهندسی معنوی قرآن کریم اظهار کرد: در متون روایی، یک سلسلهمراتب شگفتانگیز برای تبیین عظمت کلام الهی وجود دارد و براساس روایتی که امیرالمؤمنین علی(ع) از پیامبر اکرم(ص) نقل فرمودهاند، قرآن کریم سید و پیشوای تمام کلامهاست؛ سوره بقره سید قرآن و آیتالکرسی سید و سرور سوره بقره محسوب میشود.
بنابر روایت ایکنا، وی افزود: این سیادت نشاندهنده غلظت معنایی و تراکم صفات الهی در این آیه است؛ چنانکه در روایتی از رسول خدا(ص) نیز صراحتاً پرسش از عظیمترین آیه قرآن مطرح میشود و پاسخ یگانه نبوی، «آیتالکرسی» است، همچنین امام صادق(ع) با تعبیری استراتژیک میفرمایند که هر چیزی قلهای دارد و قله رفیع قرآن، آیتالکرسی است که این تعابیر نشان میدهد ما با نقطه اوج تجلی حقایق الهی روبهرو هستیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه(س) با تحلیل شرایط روانی جامعه در دوران معاصر، بر ضرورت کاربردی این آیه تأکید کرد و گفت: اگرچه قرائت این آیه در تمامی حالات خوشی و ناخوشی، یسر و عسر سفارش شده است، اما در دوران خاص فعلی که مصادیق خوف، لرزههای اقتصادی و نگرانیهای اجتماعی بیشتر محسوس است، ضرورت تمسک به این آیه دوچندان میشود. آیتالکرسی سپر دفاعی بسیار قوی است که اذن الهی را برای دفع بلایا جلب میکند.
مروجی طبسی با تبیین تمایز میان مرگ حتمی و غیرحتمی بیان کرد: خواص آیتالکرسی دقیقاً بر دفع حوادثی متمرکز است که بر جسم، مال و روان انسان اثر میگذارند. این آیه میتواند حوادث ناگهانی و شوم را که منجر به آسیبهای جبرانناپذیر میشود، دگرگون کند. درواقع، آیتالکرسی توازن میان عالم غیب و شهادت را به نفع امنیت مؤمن تغییر میدهد.
وی به دستهبندی آثار این آیه از منظر روایات امام باقر(ع) و امام صادق(ع) پرداخت و اظهار کرد: براساس روایت امام باقر(ع)، یک بار تلاوت آیتالکرسی کافی است که خداوند هزار رویداد ناخوشایند مکروه دنیوی و هزار مکروه اخروی را از انسان دور کند. جالب اینجاست که در این روایت، فقر بهعنوان آسانترین مکروه دنیوی و عذاب قبر بهعنوان کمترین مکروه اخروی معرفی شده است که تحت شعاع برکت این آیه مرتفع میشوند.
عضو هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه(س) به سنت نبوی در هنگام استراحت اشاره کرد و گفت: رسول خدا(ص) و ائمه اطهار(ع) مقید بودند که پیش از خواب، ترکیب معجزهآسای تسبیحات حضرت زهرا(س) و آیتالکرسی را تلاوت کنند. اثر اجتماعی این عمل چنان است که خداوند متعال نه تنها خود فرد، بلکه همسایگان و خانههای اطراف او را نیز در حصارِ امنِ خویش «امنالله حِفظَه...» قرار میدهد. با اشاره به نوسان معنایی کلمه «کرسی» در ترجمهها میتوان گفت در این آیه ۱۲ صفت از صفات جلال و جمال حق تعالی گنجانده شده است که از «لا اله الا هو» آغاز و به «وسع کرسیه السماوات والارض» ختم میشود.
وی به تبیین وجوه افتراق دو واژه کلیدی «عرش» و «کرسی» پرداخت و افزود: در تحلیل لغوی، عرش ناظر بر معنای بلندی، ارتفاع و تخت خاص فرمانروایان است، در حالیکه کرسی معنایی عامتر و گستردهتر دارد. کرسی میتواند هم برای پادشاه و هم برای غیر پادشاه و هم برای تختهای بلند یا کوتاه به کار رود. از این منظر، کرسی در معنای حسی تکیهگاهی است که بر آن جلوس میکنند و گستره لغوی آن از عرش فراتر میرود.
عضو هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه(س) ادامه داد: در نگاه هستیشناسانه، کرسی بهمثابه یک ظرف عظیم کیهانی و جسمی وسیع است، که تمامی موجودات و منظومهها به آن تکیه دارند. این ظرف، نگهدارنده و دربرگیرنده آسمانها و زمین است و ثبات عالم ماده و معنا به این تکیهگاه الهی وابستگی مطلق دارد. با دستهبندی احادیث از ائمه اطهار(ع) درباره عبارت «وسع کرسیه السماوات والارض» میتوان گفت ما در این باب با دو دسته روایت مواجه هستیم که هر دو دارای اعتبار سندی و پشتوانه لغوی مستحکم هستند.
وی افزود: دسته اول معنای فیزیکی و ظرفیت کیهانی است، روایاتی نظیر روایت فضل بن یسار و زرارة بن اعیان که با سند معتبر از امام صادق(ع) نقل شدهاند. در این نگاه، کرسی همان ظرف وسیع جهانی است که آسمانها و زمین در دل آن قرار گرفته و به آن تکیه کردهاند. دسته دوم معنای علمی است، روایاتی که شیخ صدوق با سند معتبر نقل کرده است. در این دسته، وقتی از امام صادق(ع) درباره کرسی سؤال میشود، حضرت صراحتاً میفرمایند، «عِلْمُهُ»، یعنی مراد از کرسی، علم خدا است. بنابر این تفسیر، علم الهی چنان وسعتی دارد که بر تمام زوایای آسمانها و زمین احاطه داشته و هیچ ذرهای از قلمروی آگاهی حقتعالی پنهان نیست.
مروجی طبسی با ارائه یک تحلیل بیبدیل لغوی، ریشه «کَرَس» را کالبدشکافی کرد و ادامه داد: در زبان عربی، «کِرس البناء» به معنای پایه، اساس و پیِ مستحکم ساختمان است، همچنین واژه «کَرَسَ الرجل» زمانی به کار میرود که علم فرد در قلبش فشرده و نهادینه شده باشد. از همینرو است که در کاربردهای اصیل عربی به عالمان عامل که بر حوادث و مصیبتها اشراف دارند، کراسی جمع کرسی گفته میشود.
وی با اشاره به پیوند میان قدرت و دانش به بیتی از فردوسی استناد کرد و افزود: چنانکه حکیم توس میفرماید «توانا بود هر که دانا بود»، در آیتالکرسی نیز دلیل عدم خستگی خداوند در حفظ و صیانت از آسمانها و زمین «ولا یؤوده حفظهما»، همان علم لایتناهای او است. وقتی علم و قدرت الهی بر هر چیزی احاطه داشته باشد، نگاهبانی از کل هستی برای ذات اقدسش هیچگونه دشواری و خستگی به همراه نخواهد داشت.
عضو هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه(س) با تبیین پیوند میان حیات، علم و قدرت اظهار کرد: وقتی میگوییم خداوند حی و قیوم است، یعنی او بخشنده حیات و تدبیرگر دائم تمام هستی است. با استناد به اشعار حکیم توس که میفرماید: توانا بود هر که دانا بود، در اینجا نیز مشاهده میکنیم که سپردنِ تدبیر آسمانها و زمین به ید قدرت الهی، ریشه در علم بیکران او دارد و به همین دلیل در ادامه آیه میخوانیم «وَ لا یَؤُدُهُ حِفْظُهُما»، یعنی نگاهبانی و صیانت از کل جهان هستی برای خداوند هیچگونه دشواری، خستگی یا سنگینی به همراه ندارد، چرا که علم و حیات او بر همه چیز احاطه دارد.
مروجی طبسی بیان کرد: چه کرسی را به معنای آن ظرف وسیع و تکیهگاه کیهانی بدانیم و چه به معنای علم محیط الهی، در هر دو صورت، پیام آیه برای انسان معاصر، امنیت و آرامش است. قرآن با بیان «وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمواتِ وَ الْأَرْضَ» به ما اطمینان میدهد که هیچ حادثهای، از فقر روحی و مادی در دنیا گرفته تا شداید پس از مرگ و عذاب قبر، از حیطه قدرت و رحمت خدا خارج نیست.
وی گفت: تلاوت آیتالکرسی، بهویژه در شبهای مبارک ماه رمضان، پیوند دادن قطره به دریاست. انسانی که خود را در پناه حیِ قیوم میبیند، از هیچ رویداد خوفانگیزی نمیهراسد، چراکه میداند تحت اشراف علمی است که حتی برگی بدون اذن آن از درخت نمیافتد. این آیه، دعوتی است به زیستن در سایهسار علمی که قدرت میآفریند و قدرتی که آرامشبخش است.
نظر شما