به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، جلد هفتم کتاب «تاریخ مفصل عرب پیش از اسلام» تالیف دکتر جواد علی (۱۹۸۷-۱۹۰۷) با ترجمه زاهد ویسی از سوی انتشارات ایده نو به بازار کتاب آمد.
ناشر در سخن نخست ابتدای کتاب به ارتباط و پیوستگی ملت ایران، با ملت عرب در سرزمینهای مختلف اشاره میکند و مینویسد: «در مجلدات پیشین بارها خاطرنشان شده است که ارتباط و پیوستگی ملت ایران، با ملت عرب در سرزمینهای مختلف و در طول تاریخ دور و دراز خویش، چنان پیوسته و درهم تنیده است که هرگونه توهم و تصور برای جدا ساختن آنها از یکدیگر، موهومتر از خود توهم است و این امر هیچ مقطع خاصی از تاریخ این دو ملت بزرگ ندارد و در این کار نوعی هموارگی وجود داشته و دارد. تنوع و جلوههای متفاوت و گوناگون فرهنگی آنها که گاهی به سطح تعدد و حتی تناقض و تباین میکشد، به معنای برتری و بهتری یکی از آنها نسبت به دیگری نبوده و نیست و با آنکه به صورت طبیعی هر ملت و مملکتی داشتهها و سرمایههای خود را بهتر از هر ملت و مملکت دیگری میپندارد و با این حس خوش خویش زندگی را سپری میکند، در واقعیت امر و در عمل بهویژه از دید آگاهان و خردمندان آن ملت و مملکت چنین نیست و آنان به نیکی میدانند که برای آنکه سرزمین و ملت خود را به قلههای واقعی پیشرفت و ترقی برسانیم ناگزیر باید دست دوستی و صلح و خیرخواهی را به سوی ملتهای دیگر دراز کنیم.»
جلد هفتم از کتاب «تاریخ مفصل عرب پیش از اسلام» از فصل هشتادوهشتم تا یکصدوپانزده را دربرمیگیرد. این جلد به شرح موضوعاتی همچون اثر طبیعت در اقتصاد اهل جاهلیت، کشاورزی و محصولات زراعی، کشت و زرع، محصولات کشاورزی، درخت، چراگاهها و گیاهان و علوفه مورد استفاده در چَرا، ثروت و منبع حیوانی، زمین، آبیاری، دریانوردی، تجارت دریایی، بازرگانی مکه، قافلهها، طرق اهل جاهلیت و... پرداخته است. در فصل هشتادوهشتم در شرح مساحت جزیرهالعرب میخوانیم:
«مساحت جزیرهالعرب در حدود یک میلیون و دویستوپنجاه هزار میل مربع است. با احتساب نقاط دارای آب بر نقشه آن دیده میشود که این نقاط بسیار اندکاند و توزیع و وجود آنها با این مساحت پهناور و گسترده متناسب نیست. از این گذشته، این مقدار نیز آبهای دارای سرچشمههای محدود و مختصری است که برخلاف آبهای رودهای بزرگ، سرچشمههای آنها برای سیراب کردن سرزمینهای گسترده ظرفیت ندارد. سکونت نیز در این نقاط منحصر شده است و به همین خاطر، تعداد ساکنان آن همیشه بسیار اندک است. با مقایسه زمینهای حاصلخیز، قابل کشت و زرع و دارای آب با زمینهای خشک، دیده میشود که اینگونه زمینهای حاصلخیز بسیار اندکاند و بخشهای غیرقابل کشت و زرع آن، بسیار بیشتر از زمینهای قابل کشت و زرع هستند. مساحت صحراها و بادیهها بیشتر از مساحت زمینهای خوب و حاصلخیز است. زمینهایی نیز وجود دارند که دارای طبقات ستبری از شن و ماسهاند و مردم را مجبور ساختهاند که از آنها دوری کنند و اجازه نمیدهند که پای شتر، کفش انسان یا هر گونه پا و قدم دیگری روی آنها را لمس کند.»
در قسمتی دیگر به محل و نحوه بارش باران اشاره میکند:
«بارانها در عربستان غربی و عربستان جنوبی میبارد. با این حال، بارش آن منظم و در طول ایام سال نیست. گاهی آسمان به صورت ناگهانی بر زمین میشورد و سیلی پیوسته را بر آن جاری میسازد که آنچه را که در جلوی خود بیابد، اعم از انسان، حیوان و هر مانع دیگر، پیش میبرد تا راهی را به سرزمینهای پست یا وادیها بیابد. سپس دیری نمیپاید که پنهان و نابود میگردد؛ زیرا عمر آن غالبا کوتاه است چون زمین ماسهای آن را میبلعند؛ زیرا بهشدت به وادیها بسیار شیبدار میریزند و بهسرعت به سوی دریا به حرکت درمیآیند و بیآنکه مردم از آنها فایدهای ببرند، یا در یکی از دردها به فریادشان برسد، هدر میروند. در نوشتههای اخبارنویسان فهرست سیلهای فراوان مهلک نابودگری وجود دارد که پیش و پس از اسلام جاری شدهاند.»
نویسنده در ادامه به شرح واژگان میپردازد:
«[بادهای مصیبتزا] گاهی برخی از بادها میوزند که موجب مصیبت و نکبت برای مردم و اموال آنان و آزار و اذیت آنها میگردد. به همین خاطر آنها را «النکباء» مینامند. «النکباء»، بادی که انحراف یابد و در بیت دو باد دیگر بوزد و موجب نابودی مال و فقدان بارش میگردد. ذکر شده است که این باد بین «صبا» و «شمال» میوزید.
«الجربیاء» که بین «جنوب» و «صبا» میوزد.
برخی نیز بر این باورند که بادهای نکبتها و مصیبتزا چهار بادند.»
جلد هفتم کتاب «تاریخ مفصل عرب پیش از اسلام» در حقیقت خط بطلانی است بر تصورات خام و ناپخته بسیاری از کسانی که میپنداشتند جزیرهالعرب در روزگاران پیش از این بیابانهای خشک و خالی و سرزمینی صرفا برای سکونت دد و دام بوده و میانگاشتند که در این سرزمین جلوهای از فرهنگ و تمدن وجود نداشته است و آنان در حد انسانهای نخستین، در سطح بسیار پایینی از آگاهی و عملکرد در حوزههای مختلف لازم برای زندگی انسان بر روی کره زمین بودهاند. در حالی که در لابهلای مطالب این کتاب بهوضوح دیده میشود که هرگز چنین نبوده است و اگر بپذیریم که تمدن نیز همانند موجودی زنده لحظات کودکی و پختگی و پیری و کهنسالی و... را از سر میگذراند، ضرورتی ندارد که دورههای مربوط به ضعف و نوباوگی و بحران یک تمدن را بر سراسر آن تعمیم داد و چنین نتیجه گرفت که ذات و بنیاد آن فکر و فرهنگ و تمدن چنین است و جز این نیست.
جلد هفتم کتاب «تاریخ مفصل عرب پیش از اسلام» تالیف دکتر جواد علی(۱۹۰۷-۱۹۸۷) با ترجمه زاهد ویسی با ۱۰۵۸ صفحه، شمارگان ۵۰۰ جلد و بهای یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان از سوی انتشارات ایده نو منتشر شد.
۲۵۹
نظر شما