شباهت هواپرستان به چهارپایان

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در آیه ۴۴ سوره «فرقان» می خوانیم: (آنها که معبودشان هوای نفسشان است، همچون چهارپایانند، بعد از آن ترقی کرده و اضافه می کند: بلکه از آنها گمراه ترند!)؛ «إِنْ هُمْ إِلاّ کَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِیلاً».

بنابر روایت ابنا، شبیه این تعبیر در آیه ۱۷۹ سوره «اعراف» نیز آمده است که: درباره دوزخیانی که به حکم استفاده نکردن از گوش و چشم و عقل خود، به چنان سرنوشتی گرفتار می شوند، می فرماید: «أُولئِکَ کَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ»؛ (آنها همچون چهارپایانند بلکه گمراه تر!).

گرچه گمراه تر بودن آنها اجمالا روشن است، ولی مفسران بحث های جالبی روی این مسأله کرده اند که: با تحلیل و اضافاتی می توان چنین گفت:

۱ ـ اگر چهارپایان، چیزی نمی فهمند، و گوش شنوا و چشم بینائی ندارند، دلیلش عدم استعداد آنها است، اما از آنها بیچاره تر انسانی است که خمیره همه سعادت ها در وجود او نهفته است و آن قدر خدا به او استعداد داده که می تواند نماینده و خلیفه اللّه در زمین گردد، ولی کارش به جائی می رسد که:

تا سر حدّ یک چهارپا سقوط می کند، تمام شایستگی های خود را به هدر داده، و از اوج مسجود بودن فرشتگان، به حضیض نکبت بار شیاطین سقوط می کند، این راستی دردناک است و گمراهی آشکار.

۲ ـ چهارپایان، تقریباً حساب و کتابی ندارند، و مشمول مجازات های الهی نیستند در حالی که آدمیان گمراه، باید بار تمام اعمال خود را بر دوش کشند و کیفر اعمال خویش را بی کم و کاست ببینند.

۳ ـ چهارپایان، برای انسان ها خدمات زیادی دارند و کارهای مختلفی انجام می دهند، اما انسان های طاغی و یاغی خدمتی که نمی کنند، هیچ، هزاران بلا و مصیبت نیز می آفرینند.

۴ ـ چهارپایان، خطری برای کسی ندارند و اگر هم داشته باشند، خطرشان محدود است اما ای وای از انسان بی ایمان مستکبر هوا پرست! که گاه آتش جنگی را روشن می کند که میلیون ها نفر در آن خاکستر می شوند.

۵ ـ چهارپایان، اگر قانون و برنامه ای ندارند، ولی مسیری را که آفرینش در شکل «غرائز» برای آنان تعیین کرده است، می پیمایند و در همان خط حرکت می کنند. اما انسان قلدر سرکش، نه قوانین تکوین را به رسمیت می شناسد، و نه قوانین تشریع را، و هوا و هوس های خود را حاکم بر همه چیز می شمرد.

۶ ـ چهارپایان، هرگز برای کارهای خود توجیه گری ندارند، اگر خلافی کنند، خلاف است و اگر راه خود را بروند، ـ که می روند ـ همان است که هست. اما یک انسان خود خواه، خونخوارِ هوا پرست، بسیار می شود که: تمام جنایات خود را آنچنان توجیه می کند که گوئی دارد وظائف الهی و انسانی خویش را انجام می دهد!.

و به این ترتیب، هیچ موجودی خطرناک تر و زیانبارتر از یک انسان هواپرست بی ایمان و سرکش نیست، و به همین دلیل در آیه ۲۲ سوره «انفال» عنوان: «شَرُّ الدَّوابِّ»؛ (بدترین جنبندگان) به او داده شده است، و چه عنوان مناسبی!؟ (۱)

پی نوشت:

(۱). گرد آوری از کتاب: تفسیر نمونه، آیت الله العظمی مکارم شیرازی، دار الکتب الإسلامیه، چاپ بیست و پنجم، ج ۱۵، ص ۱۲۴.

منبع: پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی