مک لوهان از مهم ترین نظریه پردازان نگاه فرهنگی به جهانی شدن بر نقش موثر شبکه های رسانه ای تاکید دارد.از دید او رسانه های جدید با گسترش فرهنگ توده ای یکسان،جهانی شدن فرهنگ را موجب شده است..در دهه های اخیرانقلاب در تکنولوژی و رسانه ها،جهان را بیش از پیش کوچکتر ساخته و نوعی فشردگی در زمان و مکان را ایجاد نموده و به فرایند جهانی شدن سرعت بخشیده است.برگر نیز برای جهانی شدن چهار بعد در نظر گرفته است؛ فرهنگ دواس(تجارت)،فرهنگ جنبش های مذهبی،فرهنگ مک ورلد،فرهنگ بین الملل کلوپ دانشگاهی یا فرهنگ روشنفکرانه. این چهار بعد توام و مرتبط باهم در کنش و برخورد با فرهنگ های محلی است.در میان ابعاد 4 گانه جهانی شدن فرهنگی، بعد فرهنگ بین اللمل کلوپ دانشگاهی یا فرهنگ روشنفکرانه با شاخص هایی چون دموکراسی،حقوق بشر،حقوق زنان،حقوق کودکان و....بیش از سایر ابعاد ارزش ها و هنجار های سنتی و محلی جامعه ایران را در طول صد سال اخیر تحت تاثیر قرار داده است.
در این میان جامعه ایران به ویژه پس از انقلاب اسلامی که داعیه شکل گیری فرهنگی متمایز از فرهنگ مسلط جهانی- غربی را داشته است،به وسیله شاخص های فرهنگ کلوپ دانشگاهی از طریق سازماندهی رسانه ای تحتفشار قرار گرفته است.تا جایی که به جرات می توان گفت غرب با استفاده ابزاری از شاخص های فرهنگ کلوپ اساتید نظیر حقوق بشر،دموکراسی،حقوق زنان،حقوق کودکان و..به وسیله سازماندهی وسیع و گسترده رسانه ای سعی در دستکاری و تغییر در جامعه ایران در راستای منافع خود نموده است. (manipulate).
اکنون در میانه جنگ تحمیلی بر جامعه ایران،با توجه به سکوت و استفاده ابزاری مجامع بین اللملی و سازمان ملل!از مفاهیم حقوق بشر و دموکراسی سوال اساسی این است که نقش نخبگان و اندیشمندان علوم انسانی در این بزنگاه تاریخی در تعریف و باز تعریف این مفاهیم چیست؟
واقعیت امر این است در شرایط حساس تاریخی کنونی اندیشمندان و نخبگان حوزه علوم انسانی در دو سطح محلی و جهانی ودر دو مقطع زمانی؛اقدام فوری در دوران جنگ و بازاندیشی دوران پسا جنگ می توانند نقش کلیدی و اثر گذار را ایفا نمایند.درراستای ایفای چنین نقشی می توان گفت:"اندیشمندان علوم انسانی به پا خیزید و متحد شوید چرا که اتحاد ضرورت ایفای نقش در حفظ ارزش های علوم انسانی،اخلاقی و انسانی در این مقطع حساس تاریخی برای ایران و جهان به عنوان یک سند تاریخی است".
در شرایط فعلی جنگ به نظر می رسد اندیشمندان علوم انسانی در سطح محلی در حوزه های مختلف می توانند اقدام تجاوزکارانه را با دادن بیانیه و رونوشت به سازمانها و نهادهای بین اللملی یا هر طریق ممکن به چالش بکشند.چرا که اگر فرض کنیم شروع این تجاوز با ادعای کمک به ایرانیان معترض کلید خورده است.سوال اساسی ایران است که چه مجوزقانونی و اخلاقی حق چنین مداخله و دستکاری در جامعه ایران را فراهم نموده است؟!چنین مداخله ای با کدام یک از شاخص های دموکراسی و آزادی خواهی در جوامع سازگار است؟ در کدام یک از جوامع پیرامون ایران دموکراسی به معنای واقعی حکمفرماست که امروز در راستای منافع با سوءاستفاده از عده ای به اصطلاح معترض چنین بی رحمی در حق جامعه ایران روا داشته شده است؟با چه هدفی ابزار و رسانه های متعدد برای دستکاری در جامعه ایراندر اختیار افرادی که وضعیت آنان از نظر علمی قابل بررسی است قرار می گیرد؟آیا جوامع پیرامون و همسایه ایران فاقد چنین مخالفانی هستند؟چرا چنین برنامه ریزی و سازماندهی درباره سایر جوامع پیرامونی و همسایه در راستای دفاع از حقوق بشر و دموکراسی صورت نمی گیرد؟
از سوی دیگر در حوزه علوم سیاسی و جامعه شناسی جنگ روشن است همواره قواعدی برفضای جنگ تعریف شده و حاکم بوده است.نکته قابل پیگیری این است که تمام قواعد جنگ در تهاجم به ایران به طور کامل نقض شده است.غافلگیری،قربانی کردن بی گناهان و حتی خانواده یا همسایگان افراد مسئول می تواند مصداق بارز تروریسم و وحشت آفرینی تلقی شود.در حالی که با تاسف چنین اعمال تروریستی به عنوان اشراف اطلاعاتی تعیبیر شده است.همچنین اندیشمندان جامعه شناسی و علوم سیاسی می توانند نسبت به سازماندهی و برنامه ریزی مکرر در طول تاریخ صد ساله اخیرغرب در جامعه ایران، ایجاد بی نظمی و بر هم زدن سامان اجتماعی که مانع از رشد و بلوغ جامعه ایران شده و از شکل گیری روند طبیعی دموکراسی در جامعه ایران پیشگیری نموده است عملکرد غرب را مورد این سوال اساسی قراردهند: آیا جنگ کنونی توسط کسانی که تجربیات نابسامانی را در جوامعی چون لیبی،تونس،عراق،افغانستان،سوریه و.رقم زده اند می توند پیام آور آزادی و دموکراسی وحقوق بشربرای جامعه ایران باشد.همچنین نشانه گرفتن سلامت روانی افراد جامعه ایران با یک جنگ غیر قابل توجیه توسط افرادی که سلامت روانی شان حتی توسط عامه افراد مورد تردید است باید توسط اندیشمندان حوزه روانشناسی مورد کنکاش و اعتراض قرار گیرد.تحریم اقتصادی جامعه ایران نیز با هر توجیهی توسط تمامی اندیشمندان حوزه علوم انسانی باید مورد اعتراض و پیگیری قرار گیرد چرا که بر اساس تئوری مازلو تحت فشار قرار دادن افراد یک جامعه از طریق نیاز های اولیه گامی در جهت ممانعت از خودشکوفایی در روند طبیعی رشد فرد و جامعه است.نکته مهم این که موارد نقض حقوق انسانی ،آزادی و روند دموکراسی در تاریخ صد ساله ایران بسیار است که در این یادداشت نمی گنجدالبته اندیشمندان علوم انسانی در صورت اتحاد و اقدام در این زمینه این شاخص را معین و پیگیری خواهند نمود. در تمامی موارد گفته شده پس ازاتحاد در سطح محلی بین اندیشمندان علوم انسانی جهت اقدام فوری در قالب یک جنبش اجتماعی-علمی در دوران جنگ لازم است هماهنگی و اتحاد با اندیشمندان در سطح جهانی جهت اقدام به عنوان یک سند تاریخی صورت پذیرد.
در دوران پسا جنگ نیز ضروری است اندیشنمدان حوزه علوم انسانی در سطح محلی و جهانی در تعریف مفاهیم بر اساس فرهنگ و ارزش های محلی وملی بازاندیشی نموده ونیز در صدد پاسخگو نمودن سازمانهای بین المللی نظیر سازمان ملل! و نیز مجامع حقوق بشری،دموکراسی خواهی،ضد تروریسم و نیز اهداکنندگان جایزه صلح نوبل و نظایر آن باشد، تا مشخص شود به عنوان نمونه با چه شاخص هایی جایزه صلح نوبل به فردی در جامعه ایران که در درون حاکمیت مستقر در ایران فعالیت حقوقی داشته اهدا شده است.و این فرد پس از ترک کشوربا انتخاب شخصی اش در صدد جنگ افروزی و آتش افروزی و قربانی کردن انسان های بی گناه در ایران اقدام کرده است و البته نمونه های افراد مشابه در این زمینه بسیار و قابل بررسی علمی است.همچنین واکنش ها و استاندارهایی چند گانه چنین سازمان هایی نیز در بزنگاههای تاریخی قابل اعتراض و بررسی است.
آن چه مهم است این که بر اساس تمدن و فرهنگ کهن و غنی ایران،آزادی و استقلال همواره از مفاهیم کهن و دارای ارزش در سرزمین ایران بوده است.بنابراین بر اساس نظریه اریک فروم درباره مسئولیت پذیری در جهت استقلال و آزادی و نیز شواهد تاریخی با اطمینان می توان گفت که ملت ایران هیچگاه اجازه نداده و نخواهند داد که ایران توسط بیگانگان بلعیده شود .
به طور کلی شاید بتوان گفت اندیشمندان علوم انسانی با اقدام فوری در جنگ و بازاندیشی در دوران پسا جنگ ضمن ایفای نقش تاریخی خود می توانند روزنه امیدی را برای ایجاد جهانی سالم،به دور از خشونت و مبتنی بر اخلاق و قواعد انسانی را فراهم نمایند.
پژوهشگر علوم اجتماعی
۲۲۳۲۲۳
نظر شما