خبرآنلاین - فیلد مارشال عاصم منیر شامگاه چهارشنبه در حالی که از پلههای هواپیما پایین میآمد، مستقیماً به آغوش گرم وزیر امور خارجه و مذاکرهکننده ارشد ایران، عباس عراقچی، رفت. فرمانده قدرتمند ارتش پاکستان با اونیفورم کامل نظامی، چهرهای غیرمعمول برای یک «پیامآور صلح» به نظر میرسید؛ اما این دقیقاً همان نقشی بود که او قصد ایفا کردنش را داشت.
منیر در شرایطی به تهران شتافت که بسیاری آن را آخرین تلاش برای احیای میانجیگری پاکستان جهت پایان دادن به جنگ میان ایالات متحده و ایران میدانند. چهار روز پیش از این، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، پس از ۲۱ ساعت مذاکرات بیثمر میان واشنگتن و تهران، اسلامآباد را ترک کرده بود.
اما حتی در حالی که دونالد ترامپ به سرعت واکنش نشان داد و با اعمال محاصره دریایی بر تنگه هرمز ریسک تشدید جنگ را بالا برد، همزمان از تلاشهای «فوقالعاده» عاصم منیر برای تداوم گفتگوها تمجید کرد. شامگاه چهارشنبه، رئیس ارتش پاکستان با پیشنهاد جدیدی از سوی واشنگتن (چارچوبی برای دور جدید مذاکرات در هفته آینده در اسلامآباد) وارد تهران شد.
مرکز ثقل دیپلماسی در راولپندی
پاکستان به عنوان یک کارگزار دیپلماتیک غیرمنتظره میان ایران و ایالات متحده ظاهر شده و منیر موتور محرک اصلی این جریان است. او یکی از معدود افرادی است که میتواند رهبران آمریکا و ایران را پای تلفن بیاورد و به عنوان یک واسطه مورد اعتماد، پیامها را جابهجا کند. اکنون بر همگان عیان شده که مذاکرات بیش از آنکه از اسلامآباد (مقر دولت و پارلمان) هدایت شود، از راولپندی (مقر ارتش) هماهنگ میشود.
ملیحه لودهی، سفیر سابق پاکستان در سازمان ملل، آمریکا و بریتانیا میگوید: «فیلد مارشال منیر نیروی محرکه است؛ بدون او این کار پیش نمیرفت. وزارت امور خارجه فقط یک شریک کوچک است. کشورهایی مثل ایران و آمریکا به عاصم منیر اعتماد دارند. وزرای دولت ما در واقع نقش فرعی را ایفا میکنند.»
فیلد مارشال محبوب ترامپ
تماسهای تلفنی منیر بود که تلاشهای سراسیمه بینالمللی هفته گذشته را هدایت کرد و منجر به توافق آتشبس در آخرین لحظه شد؛ آن هم پس از تهدید ترامپ مبنی بر اینکه اگر ایران با توافق موافقت نکند، تمدن آنها «نابود» خواهد شد. گفته میشود ترامپ مستقیماً به منیر تکیه کرده تا از نفوذ و شناختش از ایرانیها برای یافتن راه خروج از بحران استفاده کند.
تحلیلگران تأکید میکنند برای رئیس ارتش پاکستان (پستی غیرانتخابی اما فوقالعاده قدرتمند) غیرعادی نیست که سیاست خارجی کشور را شکل دهد. رؤسای جمهور آمریکا مدتهاست که معامله با رهبران نظامی پاکستان را به رهبران منتخب دموکراتیک ترجیح میدهند. با این حال، منیر همیشه یک دولتمرد بینالمللی نبود. پس از انتصابش در سال ۲۰۲۲، تمرکز او عمدتاً بر مسائل داخلی، از جمله سرکوب اپوزیسیون سیاسی و سازماندهی تمرکز بیسابقه قدرت در دستان خودش بود.
اما در یک سال و نیم گذشته، او خود را به عنوان یک «سفیر جهانی» مطرح کرده و روابط نزدیکی با واشنگتن، ریاض و تهران برقرار کرده است. تا پایان سال ۲۰۲۵، او دو بار از کاخ سفید بازدید کرد، بر قراردادهای رمزارز و استخراج معدن بین آمریکا و پاکستان نظارت داشت و یک پیمان دفاعی با عربستان سعودی امضا کرد.
پیوند با ترامپ و تهران
کلید نفوذ فعلی منیر به عنوان یک واسطه معتبر، نقش او در بازسازی روابط آمریکا و پاکستان در دولت دوم ترامپ بود. او با تحویل دادن چندین تروریست سطح بالا به ایالات متحده، یک پیروزی زودهنگام به ترامپ هدیه داد. سپس در می ۲۰۲۵، زمانی که آمریکا در تنشهای میان هند و پاکستان مداخله کرد، پاکستان به طور اغراقآمیزی از ترامپ تشکر کرد و حتی او را نامزد جایزه صلح نوبل کرد.
ترامپ چنان شیفته منیر شد که او را به ناهار خصوصی در کاخ سفید دعوت کرد و او را با تعابیری همچون «مردی استثنایی»، «جنگجویی بزرگتر» و «فیلد مارشال محبوب من» مورد ستایش قرار داد.
از سوی دیگر، منیر در برقراری ارتباط با سپاه پاسداران ایران نیز مهارت دارد. اگرچه روابط اسلامآباد و تهران پس از حملات مرزی در ژانویه ۲۰۲۴ متزلزل شده بود، اما سال گذشته پس از محکومیت قاطع اسرائیل توسط پاکستان (ابتدا به خاطر غزه و سپس بمباران ایران در جنگ ۱۲ روزه)، حسن نیت تا حد زیادی بازسازی شد.
قمار بزرگ برای صلح
آویناش پالیوال، استاد روابط بینالملل دانشگاه SOAS لندن، میگوید منیر «کارتهای بدی در دست داشت اما آنها را بسیار خوب بازی کرد». او میگوید: «سیستم شخصیسازی شده و متمرکز تحت فرمان فیلد مارشال منیر، به پاکستان این درجه از انعطافپذیری را میدهد تا نقش میانجی را با درجهای از اعتبار ایفا کند.»
بسیاری معتقدند موفقیت این مذاکرات برای شخص منیر و همچنین تلاش پاکستان برای دیده شدن به عنوان یک بازیگر دیپلماتیک معتبر، حیاتی است. اما اضطراریترین مسئله برای ارتش و دولت پاکستان، نیاز فوری به پایان دادن به جنگی است که در صورت تداوم، خطر ویرانی اقتصادی و امنیتی بیشتر برای پاکستان را به همراه دارد.
حتی اگر توافقی برای پایان درگیری حاصل شود، پالیوال معتقد است نقش منیر تمام نخواهد شد. پاکستان میتواند به عنوان یک بازیگر عملیاتی اصلی در حفظ صلح در خلیج فارس و خاورمیانه ظاهر شود. پالیوال میافزاید: «این مردی است که احساس میکند در معماری امنیتی آینده خاورمیانه نقش بسیار قویتری ایفا خواهد کرد. برای منیر، این فراتر از یک توافق است؛ این ساختن یک داستان جهانی برای خودش است.»
منبع: گاردین
۴۲/۴۲
نظر شما