به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایسنا، جمال خداپناهی، مدیر انتشارات بهنام درباره نمایشگاه مجازی کتاب تهران اظهار کرد: به تبع روزگاری که بر کشورمان گذشت و کسبوکارها تعطیل شد، شاید روزگار بدتر از همه بر صنعت نشر گذشت؛ حدود ۵۰ روز دفاتر نشر، توزیعکنندگان و کتابفروشان تعطیل شدند و بسترهای اینترنتی نیز بسته شدند که همه اینها شرایط ویژهای را به وجود آورده است. در ابتدا باید بگویم باور داریم معاونت فرهنگی وزارت ارشاد، آقای دکتر جوادی دلسوز ناشران است و در دوره قبل تصدگری این را ثابت کرده و حالا در شرایط بحران قرار گرفته است. از این بابت که نمایشگاه مجازی را برای ناشران فعال کردند، تشکر میکنیم.
آییننامههایی که سردرگمی آوردهاند
او سپس با اشاره به مجری نمایشگاه کتاب یعنی خانه کتاب و ادبیات ایران، گفت: امسال هفتمین دوره نمایشگاه مجازی است؛ در واقع پیشتر شش دوره نمایشگاه مجازی برگزار شده است. بنابراین یکچیزهایی تعریف مشخصی دارد اما امروز آییننامه نمایشگاه مجازی را که میبینید گاهی بعضی چیزها مفهوم خیلی واضح و مشخصی ندارد و سردرگمی ایجاد میکند.
انتخاب زمان بد برای برگزاری نمایشگاه کتاب
این ناشر سپس با اشاره به زمان برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب (۲۶ اردیبهشت تا دوم خرداد) گفت: بعد از تعطیلی و بههم ریختن کسبوکارها و تورمی که بر کشور حاکم شده، طبیعتا جیبها خالی است. متأسفانه قشر کتابدوست همیشه کمتر پول دارد و امکان خرید کتاب برایشان مقدور نیست. بازه زمانی که برای نمایشگاه انتخاب شده به گونهای نیست که حتی مستمریبگیران و حقوق بگیران نیز حقوقشان را دریافت کرده باشند. قاعده بر این است که در پایان ماه حقوق افراد را واریز کنند که دو روز بعدش نمایشگاه تمام میشود. میشد زمان برگزاری نمایشگاه را مدیریت و زمان بهتری انتخاب کرد.
او ادامه داد: تصور این است اگر نمایشگاه مجازی از ابتدای ماه آغاز میشد حداقل مردم برنامهریزیای برای بودجهشان میکردند که چقدر پول داریم و چقدر میتوانیم کتاب بخریم، آن هم با این قیمتها که خودمان هم متحیر هستیم.
این ناشر همچنین اظهار کرد: در حالت معمول بهمن و اسفند میدانستیم در اردیبهشت نمایشگاه برگزار میشود پس برنامهریزی میکردیم تا تعدادی کتاب جدید منتشر کنیم یا تعدادی را تجدید چاپ کنیم اما امسال تعطیل بودیم. اول اردیبهشت به ما گفتند، آخر اردیبهشت نمایشگاه کتاب است. اگر ناشری کتاب جدید منتشر کند، اعلام وصولش به نمایشگاه نمیرسد. اگر نمایشگاه بهصورت حضوری باشد کتاب را چاپ میکنید، روی میز میگذارید که کتاب جدید چاپ کردیم یا آگهی میکنید که کتاب جدید است اما الان دستمان از همهجا کوتاه است و دخالتی در سامانه نداریم که بتوانیم کتابمان را وارد کنیم. پس کتاب جدید و تجدید چاپ در نمایشگاه متنفی است چون اعلام وصول حجمی از کتابها که از اول سفندماه منتشر شده به ارشاد و خانه کتاب، خودش یک کار است.
خداپناهی با اشاره به افزایش قیمت ملزومات چاپ گفت: قیمت کاغذ به عدد عجیب و غریبی رسیده است. قیمت خدمات چاپ نیز تا دوبرابر و گاه چهاربرابر افزایش پیدا کرده است. با این شرایط ناشر کتاب را برای برگزاری نمایشگاه مجازی تولید کرده است که بتواند مستقیما بفروشد و سودی حاصل کند اما در نمایشگاه مجازی دیده نخواهد شد. زمان برگزاری یک طرف و اینکه کتاب جدید وجود ندارد موضوع دیگری است.
سهم ارشاد ۲۰۰ هزار تومان
او با اشاره به گرانی کتاب و تخفیف ۱۵ درصدی ناشران برای خریداران کتاب، گفت: همراهیای که خانه کتاب با خریدار کتاب میکند ۱۰ درصد از ۲ میلیون تومان در واقع ۲۰۰ هزار تومان است، ۱۵ درصد هم سهم ناشر است. ۱۰ درصد سهم خانه کتاب تا سقف ۲ میلیونتومان است.
کارمزد برای انجام وظیفه!
این ناشر همچنین با اشاره به وظایف خانه کتاب، اظهار کرد: برگزاری جشنوارهها، نمایشگاه کتاب حضوری و مجازی و طرحهای فصلی کتابفروشان و دیگری اعلام وصولهایی را که انجام میدهیم و در سامانه خانه کتاب قرار میدهند. خانه کتاب امسال در وهله اول ثبتنام از ما ۵ درصد کارمزد و حق عملکاری خواست. تا نمایشگاه چهارم چیزی به عنوان کارمزد وجود نداشت. در نمایشگاه پنجم درست سر بزنگاه که میخواستیم وجوهات فروش کتاب را دریافت کنیم گفتند، باید این قرارداد را امضا کنید تا پولتان را بدهیم. اتفاقی که جای بحث نداشت. آنها هم اهل گفتوگو با صنف نبودند و ۳ درصد کارمزد گرفتند. نهاد دولتی چرا برای کاری که جزو وظایفش است، کارمزد دریافت میکند؟ در نمایشگاه ششم هم همین اتفاق افتاد. درست زمانی که فروش انجام شد، قرارداد حقالعملکاری آمد آن هم ۳ درصد. گویا این موضوع مقبول واقع شده است. امسال در ابتدای امر ۵ درصد تعیین شد که اگر قبول نکنید امکان حضور در نمایشگاه را ندارید.
او در ادامه خاطرنشان کرد: به غیر از ۱۵ درصدی که به خریدار تخفیف میدهم، ۵ درصد هم قرار بود به خانه کتاب بابت زحمتی که میکشد پرداخت کنیم که لطف کردند یک درصد کم کردند اما اصل موضوع برقرار است. در واقع نهاد ذیربط از من تولیدکننده ۴ درصد میگیرد تا کاری را که جزو تعریف ساختارش است، انجام دهد.
بالاخره هزینه پست چقدر است؟
این ناشر سپس با انتقاد از آییننامه مرتبط یا پُست اظهار کرد: اداره پست بسته حملونقل میکند، بسته تعریف واضحی دارد آنهم کیلو است، یعنی وزن بسته. اداره پست به یک پاکت ۱۰۰ گرمی هم میگوید بسته، به کالای ۵ کیلویی نیز میگوید بسته که هزینه ۱۰۰ گرم با هزینه ۵ کیلو متفاوت است. در آییننامه برگزاری نمایشگاه مجازی گفته شده، بسته سوم به عهده ناشر است. مسئولان متوجه این بند نشدند که بعید میدانم یا این بیتوجهی برای چیست. ما با یک بسته روبهرو نیستم، ما با وزن سروکار داریم. شفاف بفرمایند به ازای هر کیلو ناشر چقدر باید پرداخت کند تا من ناشر تکلیف خود را بدانم.
او در ادامه توضیح داد: امروز هزینه ارسال هر کیلو ۸۰ هزار تومان است که ۴۰ درصد اداره پست تخفیف داده، ۳۰ درصد بر عهده ناشر است و ۳۰ درصد را هم وزارت ارشاد تقبل کرده است. در آییننامه بسته سوم تماماً به عهده ناشر است یعنی اگر خریداری از یک ناشر یک کتاب را بار اول خرید، هزینه ارسال به روالی است که گفته شد. برای بار دوم نیز همینطور است، اما بار سوم اگر ۱۰ کتاب هم خرید که وزنش شد ۳ کیلو، عین هزینه ۳ کیلو را باید بدهد.
این فعال فرهنگی با تأکید بر اینکه تخفیف پست به صورت نامفهومی در آییننامه قرار داده شده است، گفت: اصلا معلوم نیست با چه چیزی سروکار داریم، حداقل ۱۹ درصد معلوم است. سال گذشته هزینه پست هر کیلو کتاب کمتر از ۲۰ هزار تومان بود. یک پاکت که کتاب را در آن میگذاشتیم حدود ۴ هزار تومان بود و یک کارتن حدود ۴ هزار تا ۴ هزار و ۵۰۰ تومان که چند کتاب در آن قرار میدادیم. امروز قیمت پاکت بین ۱۷ تا ۲۳ هزار تومان است، قیمت کارتن بین ۲۵ تا ۳۰ هزار تومان، یک بسته نوار چسب پهن حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان شده است. در نظر بگیرید قیمت کتابی ۳۰۰ هزار تومان است و ناشر قرار است فقط همان کتاب را برای خریدار بفرستد. با فرض اینکه هزینه پست برای من ناشر ۳۰ درصد از ۸۰ هزار تومان است که حدود ۲۴ هزار تومان میشود. میانگین قیمت پاکت را ۲۰ هزار تومان میگذاریم که با هزینههای دیگر حدود ۵۰ هزار تومان تمام میشود. ۵۰ هزار تومان، یکششم ۳۰۰ هزار تومان است که حدود ۱۷ درصد میشود، ۱۹ درصد هم تخفیف باید بدهم، یعنی حدود ۳۶ درصد هزینه برای ارسال کتاب ۳۰۰ هزار تومانی تقبل کنم. قیمت پاکت و کارتن و چسب و... که تقصیر خانه کتاب نیست اما چرا پست را به صورت واضح نمیفرمایید که ناشر برای یک کیلو محموله کتاب باید اینقدر پرداخت کند، برای دو کیلو آنقدر. امیدوارم خوانشم از آییننامه اشتباه باشد اما برای من این مفهوم را دارد که هزینه پست بسته سوم را باید بدهم یعنی نه ۴۰ درصد تخفیف پست وجود دارد و نه ۳۰ درصد سهم خانه کتاب پس باید ۸۰ هزار تومان هم هزینه بدهم. این هم داستان پست است که واضح بیان نشده است.
او به اشاره به تاریخ سهشنبه، ۲۲ اردیبهشت بیان کرد: هنوز پنل ناشران کار نمیکند و من ناشر نمیتوانم کتابهایم را در سامانه خانه کتاب ببینم و آنها را اصلاح کنم. این سامانه از شنبه (۱۹ اردیبهشت) کار نمیکند و میفرماید که امیدوارم تا آخر شب باز شود. چهار روز دیگر (شنبه، ۲۶ اردیبهشت) هم نمایشگاه برگزار میشود. پنلی که نمایشگاه هفتم آنهاست چرا کار نمیکند؟
او همچنین درباره حضور همزمان ناشران و کتابفروشان نیز با بیان اینکه حضور همزمان آنها تداخل دارد، گفت: کتابفروش حق دارد کتابی را که از من ناشر سالها پیش خریده و در قفسهاش مانده با قیمت قبل بفروشد. یعنی کتابفروشی چون آدم منصفی است، کتاب را با قیمت مثلا ۳ سال پیش که خریده بفروشد. اشکالی ندارد چون او پولش را داده و منافاتی ندارد. اما زمانی که من ناشر با کتابفروش کنار هم قرار میگیریم ممکن است کتاب هزار صفحهای را با قیمت ۲ میلون تومان عرضه کنم درحالی که کتابفروش همان کتاب را یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان عرضه کند. خریدار کدام را ترجیح میدهد؟ واضح است از کتابفروش خرید میکند. یعنی فرصت اینکه که من ناشر بتوانم در این وانفسا به نقدینگی برسم تا کاغذ سه ورقی ۵ میلیون تومانی به صورت نقدی بخرم و کتاب تولید کنم از من گرفته میشود. جالب است تا جایی که میدانم کتابفروشها را با ما همراه نکردهاند و در نمایشگاه مجازی کتابفروشان نیستند اما کس دیگری هست، پلتفرمهای دیجیتال.
ناشر نمیتواند پلتفرم دیجیتال میتواند
او با اشاره به محدودیت عرضه کتابها برای ناشران گفت: در ابتدا قرار بر این بود کتابهای منتشرشده از سال ۱۴۰۲ در نمایشگاه عرضه شود که الان کتابهای منتشرشده از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ شده است یعنی دو سال به آن اضافه کردند. در اولین دوره برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب بازه زمانی کتابها ۱۰ سال بود که در دورههای بعد ۷ سال شد و امسال نمیدانم با چه ادلهای به حدود ۵ سال رسیدهاند، ۵ سالی که اتفاقا با حوادث که در کشورمان رخ داد تولید کتاب کم شد یعنی عنوانهای جدید کم است.
خداپناهی در ادامه با اشاره به حضور پلتفرمهای دیجتال در نمایشگاه مجازی کتاب بیان کرد: پلتفرمها امکان عرضه کتابهای من ناشر را که برای ۱۵ سال قبل است دارند، اما خود من نمیتوانم کتابهای ۵ سال پیشترم را عرضه کنم! این تناقض و دوگانگی قابل توجیه نیست. این پلتفرمهای دیجیتال ناشر نیستند بلکه کتابهای ما را به صورت دیجیتال عرضه میکنند. آنها کتابفروشان دیجیتال هستند که کتابهای ما را با قیمت کمتر دارند و این موضوع میتواند خریدار را از ناشر دور کند.
این ناشر در پاسخ به اینکه در نمایشگاه مجازی طبق اعلام خانه کتاب هم ناشران و هم کتابفروشان حضور دارند گفت: در تلویزیون و شبکه خبر این آگهی را دیدم اما کتابفروشان ثبت نام نکردند و ثبتنام برایشان بسته شده است که این موضوع منافات دیگری است. تا جایی که میدانم کتابفروشان ثبتنام نکردهاند اما در آگهی تلویزیون آمده است. کتابفروشان فیزیکی را حذف کرده و به جایش کتابفروشان دیجیتال را آوردهاند. جنگی نیست، آنها محصول ما را میفروشند و همکاران ما هستند اما همه اینها تناقض است. بیایند درباره حضور پلتفرمهای دیجیتال که در واقع کتابفروش دیجیتال هستند توضیح دهند. اگر ناشری صرفاً کتاب دیجیتال چاپ میکند یا در کنار کتاب کاغذی به هر دلیل کتاب دیجیتال دارد موضوعش فرق میکند.
جریمه ۴ برابری تأخیر
خداپناهی سپس درباره چالش دیگر آییننامه نمایشگاه مجازی کتاب توضیح داد: سال گذشته نمایشگاه مجازی کتاب همزمان با نمایشگاه حضوری برگزار شد و هر دو در اردیبهشت به پایان رسیدند. اما دریافت وجوه فروش کتابها تا شهریور طول کشید یعنی چهار ماه طول کشید تا با ما تسویه حساب کنند. امسال بندی در آییننامه وجود دارد که میگوید اگر خریدار کتابی را از من ناشر بخرد و به هر دلیل کتاب را ندهم یا تحویل نگیرد، تا ۴ برابر قیمت کتاب من را جریمه میکنند و تا کتاب به دست خریدار نرسد پول فروش دیگر کتابها را واریز نمیکنند. یعنی برای کتاب نرسیده، چهار برابر جریمه میکنند اما اگر خانه کتاب پول فروش ما را به جای ۱۰ روز ، دو ماه بعد داد صدایی نداریم و کسی به حرف ما گوش نمیدهد کما اینکه پارسال کسی به حرف ما گوش نداد و بارها تماس گرفتیم و کسی جواب نداد.
خداپناهی در پایان گفت: برگزاری نمایشکاه مجازی کتاب چه برای ناشر، چه برای کتابفروش و چه برای پلتفرم دیجیتال امر میمون و مبارکی است. دوست داریم نمایشگاه مجازی برگزار شود. بارها و بارها کتابهایم را برای نقاطی از ایران ارسال کردهام که حتی اسم شهر را نمیدانستم و نشنیده بودم چه رسد به نام روستا. خوشحالم کتاب را با تخفیف از من بخرد و کتاب به دستش برسد اما در این وانفسا که ناشر دور از جان همه نفسهای آخر را میکشد و هر روز ضعیفتر و ضعیفتر میشود و از پول انبار مصرف میکند و نمیتواند کتاب جایش بگذارد با این اوصاف نمایشگاه برگزار میکنیم. فکر میکنم تجدید نظری شود و نگاه دوبارهای به خیلی از موضوعات بیندازیم.
59243
نظر شما