دشمن خود را صاحب قدرت می‌بیند اما خدا بساطش را جمع می‌کند

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، سوره فاطر با تصویری باشکوه از قدرت و ربوبیت خداوند آغاز می‌شود، خدایی که آفریننده آسمان‌ها و زمین است و فرشتگان را مأمور تدبیر امور قرار داده است. آیات آغازین این سوره در ظاهر درباره قدرت خدا، رحمت الهی و سرنوشت تکذیب‌کنندگان سخن می‌گوید.

دشمن هرچقدر سرکش باشد، میدان در اختیار خداست

اما در لایه‌های عمیق‌تر خود، تقابل میان جبهه حق و جبهه باطل را نیز ترسیم می‌کند، تقابلی که در آن دشمنان ستیزه‌گر و فریبکار هرچند مدتی میدان‌داری کنند، اما در نهایت زیر سلطه اراده الهی قرار دارند و پیروزی نهایی از آن جبهه حق خواهد بود.

دشمن برای تسلط بر مردم، حقیقت را تحریف می‌کنند

بنابر روایت فارس، در تفسیر المیزان، علامه طباطبایی توضیح می‌دهد که یکی از مهم‌ترین ابزارهای جریان باطل، فریب افکار عمومی است. آیات ابتدایی سوره فاطر از رحمت و قدرت مطلق خدا سخن می‌گوید تا انسان گرفتار تصورهای ساختگی و قدرت‌های دروغین نشود.

دشمنان در طول تاریخ تنها با زور نظامی و فشار سیاسی پیش نرفته‌اند، آنان پیش از هر چیز واقعیت را تحریف کرده‌اند. جریان باطل برای تثبیت سلطه خود، حقیقت را وارونه جلوه می‌دهد، دروغ را حقیقت و حقیقت را دروغ معرفی می‌کند. این همان مسیری است که قرآن بارها درباره آن هشدار داده است.

جبهه‌های استکباری و دشمنان ستیزه‌گر معمولاً برای توجیه اقدامات خود از ابزار دروغ و فریب استفاده می‌کنند. بسیاری از جنایت‌ها ابتدا با یک روایت‌سازی دروغین آغاز می‌شوند، مخالفان را مجرم معرفی می‌کنند، حقیقت را پنهان می‌کنند و سپس ظلم خود را مشروع جلوه می‌دهند.

زورگویان تاریخ، مخالفان را حذف می‌کنند

هرچند در آیات ۱ تا ۷ سوره فاطر مستقیماً به قتل و آوارگی اشاره نشده، اما علامه در توضیح سنت تقابل حق و باطل بیان می‌کند که دشمنان الهی همواره مسیر واحدی داشته‌اند، آنان هنگامی که منطق و استدلال را ناکافی می‌بینند، به ابزار فشار و حذف روی می‌آورند.

تاریخ انبیا نیز همین واقعیت را نشان می‌دهد، جبهه باطل تحمل شنیدن سخن حق را ندارد. وقتی نتواند حقیقت را خاموش کند، صاحبان حقیقت را هدف می‌گیرد، گاهی با قتل، گاهی با تبعید، گاهی با محاصره و گاهی با ایجاد رعب و وحشت.

قرآن در این آیات، مخاطب را متوجه یک نکته مهم می‌کند، اینکه قدرت ظاهری دشمن نباید موجب خطای محاسباتی شود. زورگویان ممکن است مدتی موفق به ایجاد فشار شوند، اما این به معنای پیروزی واقعی نیست. سلطه ظاهری همیشه نشانه قدرت حقیقی نیست.

هیچ قدرتی نمی‌تواند بر اراده خدا غلبه کند

یکی از محوری‌ترین پیام‌های این بخش از سوره فاطر در آیه دوم بیان شده است، آنجا که خداوند می‌فرماید هر رحمتی را که خدا برای مردم بگشاید، هیچ‌کس نمی‌تواند آن را بازدارد و هرچه را خدا بازدارد، کسی توان گشودن آن را ندارد.

این آیه در حقیقت نفی هرگونه استقلال از غیر خداست. دشمنان ممکن است خود را صاحبان قدرت بدانند و تصور کنند سرنوشت ملت‌ها و انسان‌ها را تعیین می‌کنند، اما قرآن این تصور را فرو می‌ریزد.

از نگاه قرآن، همه قدرت‌ها در محدوده اراده الهی عمل می‌کنند. اگر دشمنی به قدرتی دست یافته، آن قدرت نیز خارج از قلمرو حاکمیت خدا نیست. بنابراین مؤمنان نباید از قدرت‌های ظاهری هراس دائمی داشته باشند و نباید دشمن را صاحب اختیار مطلق بدانند.

این نگاه، روحیه مقاومت ایجاد می‌کند. وقتی جبهه حق بداند که قدرت نهایی در دست خداست، تهدیدها و فشارها نمی‌تواند اراده آن را در هم بشکند.

سرانجام دشمنان، مجازات و شکست است

در آیات پایانی این بخش، خداوند به انسان‌ها هشدار می‌دهد که وعده الهی حق است و شیطان و فریب‌های دنیا آنان را دچار غفلت نکند. سپس شیطان به عنوان دشمن آشکار معرفی می‌شود.

دشمنی شیطان صرفاً یک دشمنی احساسی نیست او برنامه‌ریزی می‌کند تا انسان را از مسیر حق دور کند و سرانجام به هلاکت برساند. اما قرآن در همان حال سرنوشت این مسیر را نیز روشن می‌کند.

جریان باطل هرچند ممکن است برای مدتی خود را پیروز ببیند، اما نتیجه نهایی آن چیزی جز زیان و مجازات نیست. کسانی که با دروغ، زورگویی و جنایت در برابر حق می‌ایستند، در حقیقت زمینه سقوط خود را فراهم می‌کنند.

قرآن با این بیان، نگاه مؤمنان را از پیروزی‌های کوتاه‌مدت دشمن فراتر می‌برد و آنها را به مشاهده پایان راه دعوت می‌کند.

فرشتگان در کنار جبهه حق ایستاده‌اند

سوره با یاد فرشتگان آغاز می‌شود، موجوداتی که مأمور اجرای فرمان الهی هستند. در منظومه فکری قرآن و توضیح علامه طباطبایی، فرشتگان صرفاً موجوداتی جدا از زندگی انسان نیستند، آنان در نظام هدایت و یاری‌رسانی الهی نقش دارند.

در دیگر آیات قرآن نیز فرشتگان برای مؤمنان طلب آمرزش و خیر می‌کنند و همراه جبهه حق هستند. این حقیقت نشان می‌دهد که مبارزه حق و باطل صرفاً یک درگیری زمینی نیست، جبهه ایمان در مسیر خود از امدادهای الهی نیز بهره‌مند است.

پیام نهایی این آیات روشن است، اینکه دشمن هرقدر دروغگو، زورگو و جنایتکار باشد، مالک میدان نیست. قدرت حقیقی از آن خداست و پایان راه نیز به سود کسانی رقم می‌خورد که در جبهه حق ایستادگی می‌کنند.