مروری بر حقوق حیوانات در فقه اسلامی به مناسبت روز دامپزشکی

به گزارش خبرآنلاین، 14 مهر ماه روز دامپزشکی نام گرفته است و این نام گذاری شیوه برخوردها، مراقبت و رسیدگی به حیوانات را به یاد می آورد.

فقه پویای اسلامی، همان طور که برای هر مخلوقی حرمت و حقی قائل است برای حیوانات نیز حقوقی را تعریف کرده که به عهده انسان ها نهاده شده است. به مناسبت این روز بخشی از این حقوق را مطابق احادیث روایت شده که از کتاب «مفاتیح الحیاة» نوشته آیت الله جوادی آملی برگزیده شده است در ادامه می خوانید.

 

اهمیت حقوق حیوان

به گواهی آیات و سخنان پیشوایان معصوم (که درود خدا بر آنان باد) حیوانات نیز از شعوری مطابق با وجود حیوانی خود بهره مند و دارای احساسات و عواطف اند، از همین رو حرمت دارند. آدمیان هم در برابر بهره برداری از آن ها به رعایت احترام ذاتی و حق حیات آن ها مکلف اند و از سوی پروردگار حقوقی بر عهده دارند و فقه اسلامی یک نوع از حقوق واجب بر انسان را حقوق حیوانات دانسته است.
امام صادق (که درود خدا بر او باد) فرمود: «هر چند خدا حیوانات را بی ادراک آفرید، اما چهار خصلت را به آن ها عنایت کرد: شناخت خالق خود، شناخت چگونگی پی جویی روزی، شناخت نر از ماده و ترس از مرگ.»
بدیهی ترین حقوق آن ها که مقتضای حق حیات آن هاست، آماده سازی آب، غذا، مکان مناسب و تامین آرامش و امنیت شبانه است. مصون داشتن حیوان از آزار و اذیت در بهره برداری و وارد نکردن صدمه و آسیب بر پیکر حیوان و حرمت گذاری حیوان از حقوقی است که شرع مقدس اسلام با تعبیر های گوناگون و در قالب احکام تکلیفی به آن ها سفارش کرده و حمایت از این حقوق را از مسلمانان خواسته است و رعایت آن ها بر مالک حیوان و دیگران و در مواردی بر حاکم شرع نیز واجب است. فقها آب و غذا دادن به حیوانات را در مواقع ضروری واجب و در غیر آن را مستحب شمرده اند.
امام کاظم (که درود خدا بر او باد) می فرماید: «خدا را درباره زبان بسته ها در نظر بگیرید. به آن حضرت عرض شد زبان بسته ها کدامند؟ فرمود: گوسفند، گربه کبوتر و امثال این ها.»


حق دوستی حیوان بر انسان

حیوانی که به دست انسان پرورش یافته به گونه ایی حق دوستی دارد که سزاوار توجه است، از این رو در فقه چنین آمده است: کراهت دارد انسان حیوانی را که خود پرورش داده سر ببرد.
محمد بن فضیل می گوید: «به امام رضا علیه السلام عرض کردم من قوچی را برای قربانی پرورش دادم و چون آن را گرفتم و برای ذبح خواباندم به من نگریست دلم برایش سوخت، سپس سرش را بریدم. آن حضرت فرمود: کار تو را نمی پسندم نباید حیوانی را بپروری، آن گاه سرش را ببری.»


تقدم برطرف کردن تشنگی حیوان

اگر حیوانی تشنه در معرض مرگ است و آب به اندازه ایی نیست که انسان هم حیوان را سیراب را کند و هم وضو بگیرد، حکم فقهی می گوید در برخی موارد باید حیوان را سیراب کند، و به جای وضو تیمم کند.
امیر مومنان (که درود خدا بر او باد) می فرماید: «پیامبر وضو می گرفت گربه ایی نزد او آمد پیامبر دانست که آن حیوان تشنه است، پیامبر ظرف آب را به سوی حیوان برد و آن آب را نوشید سپس پیامبر وضو گرفت.
امام صادق (که درود خدا بر او باد) فرمود: «زنی بدین سبب گرفتار عذاب الهی شد که گربه ایی را بست تا از تشنگی جان داد.»


پاداش سیراب کردن حیوان

از پیامبر نقل شده که فرمود: «در سفر معراج چون به بهشت می نگریستم زن گنه کاری را دیدم و از حالش پرسیدم گفته شد وی از کنار سگی تشنه برلب چاهی می گذشت او برای سیراب کردن آن حیوان چادر خود را به درون چاه آویخت و چون آب چاه به آن نفوذ کرد با فشردن آن بر دهان سگ آن را سیراب کرد و خدا هم او را با این عمل آمرزید.
همچنین از رسول خدا پرسیدند آیا نیکی کردن به حیوانات پاداش دارد؟ فرمود: آری برای خنک کردن هر جگر تشنه پاداشی است.
امام باقر (که درود خدا بر او باد) می فرماید: «خدای متعال سیراب کردن تشنگان را دوست دارد، و کسی که حیوان تشنه کام یا جز آن را سیراب کند خدا او را در روزی که جز سایه او نیست در سایه عرش خود جای می دهد. »


سفارش به تامین غذای حیوان

بر مبنای فقه اسلامی هر گاه کسی مالک حیوانی شود بر او واجب است نیازهای آن حیوان را بر آورد. در این حکم فرقی میان حیوان حلال گوشت یا حرام گوشت و پرنده و غیر پرنده نیست، زیرا حیوان تشنه و گرسنه می شود و حق حیات دارد.
امیر مومنان در شب نوزدهم ماه مبارک رمضان که مهمان دخترش ام کلثوم بود، درباره مرغابی خانه به دخترش فرمود: «دخترم، موجودی را که دربند کرده ایی زبانی ندارد تا هر گاه تشنه یا گرسنه شد نیاز خویش را بیان کند، پس خوراک و آبش را به موقع تامین کن یا آن را رها کن تا از گیاهان صحرا بخورد.»


اهمیت حمایت از حیوانات شیرده

توجه به حیوانات شیرده اهمیت بیشتری دارد، زیرا مراعات حقوق آن، ادای حق دو حیوان است و شیر خوار حیوان بر اثر ضعف جسمانی و خطرهایی که او را تهدید می کند و آسیب پذیری نیاز به حمایت بیشتری دارد.
یکی از یاران پیامبر نقل کرده است که شتری شیر ده را به رسول خدا هدیه کردند. ایشان فرمودند تا آن را بدوشم من نیز آن را سخت دوشیدم. آن حضرت که زیاده روی مرا در دوشیدن آن حیوان دید فرمود: «این گونه ندوش برای بچه او نیز سهمی بگذار . گاهی دوشیدن تمام شیر حیوان موجب اذیت خود حیوان نیز می شود.»
حمایت از حیوان شیر ده تنها به حیوان حلال گوشت اختصاص ندارد بلکه هر حیوانی مانند سگ که نگهداری آن اجمالا نهی شده، اگر شیر ده باشد مورد حمایت است. هنگام عزیمت سپاه اسلام برای فتح مکه، رسول خدا سگی را دید که به خاطر بچه هایش زوزه می کشد و آن ها شیر مادرشان را می خوردند، به جعبل بن سراقه فرمود تا در برابر آن حیوان بایستد و از آن مراقبت کند تا مبادا سپاهیان که از آنجا می گذرند به آن حیوان و بچه هایش آسیبی برسد.

/6262

کد خبر 316273

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 17 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 16
  • نظرات در صف انتشار: 1
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام A1 ۰۶:۴۶ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۴
    36 1
    آفرین به شما با این متن زیبا ... امیدوارم که این چنین متنهایی مثل پست های مربوط به محیط زیست ادامه داشته باشه
  • سامان وطن پرست IR ۰۶:۴۹ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۴
    28 1
    بسیار زیبا بود
  • بی نام A1 ۰۷:۰۶ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۴
    58 7
    بعد تو کشور عزیز ما برین رفتار مسلمون ها با حیوانات رو ببینین!!! به گربه لگد میزنن! سنگ بهش پرت میکنن! دنبالش میدون! میگن نجسه!!! یکی رو میبینن که داره به حیونا غذا میده کلی بهش بد و بیراه میگن که گربه کثیفه بیماری میاره تعدادشون زیاد میشه!!! واقعن متاسفم برای هموطنای به اصطلاح مسلمونم کسی که به حیون زبون بسته رحم نمیکنه میخاین به بقیه رحم کنه؟
    • بی نام A1 ۱۵:۴۶ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۴
      37 1
      با ماشین از عمد بهشون میزنن :(
  • بی نام A1 ۰۷:۱۰ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۴
    10 14
    در مورد انسان ها هم از این چیزا داریم؟
  • mozafar IR ۰۸:۲۳ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۴
    44 3
    سلام بر پیامبر و اهل بیت طاهرش.
  • پریا IR ۲۲:۳۱ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۴
    32 1
    تو روزنامه خوندم تو یه استان خشکسالی شده و شکارچی ها میرن کنار اون چند تا رود مونده کمین میکنن و حیوانات بدبختی رو از فرط تشنگی مجبور شدن برن کنار اون نهر ها قبل از نوشیدن اب میکشن! اینا چجور ادم هایی هستن؟!!!! خدایا خودت به همه مون رحم کن... ممنون بابت این مطل خواهش میکنم در مورد محیط زیست و حیوانات بیشت خبر و مطلب بذارید
    • رضا A1 ۱۲:۱۱ - ۱۳۹۳/۰۳/۱۹
      17 1
      باید بگی اینا دیگه چه جور جونورای موذی هستن اینا آدم نیستن.
  • حسینی A1 ۰۰:۲۱ - ۱۳۹۳/۱۱/۱۸
    8 0
    با درود؛ مطالب بسیار اگاه کننده و اموزنده ای بود .متشکر ؛در رسانه هایی مانند تلوزیون و رادیو نیز باید همچین مسائلی بیشتر مطرح بشه و به مردم اطلاع رسانی بشه در مورد همچین مسائلی ؛باز هم سپاس
  • نگين A1 ۱۸:۵۷ - ۱۳۹۴/۰۲/۰۱
    11 0
    خيلي زيبا بووود...هر حيووني زيبايي هايي داره ك موقعي ك ازش نگه داري ميكنيد متوجه ميشيد
  • محمد حياتی RU ۰۴:۴۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۲
    6 1
    سلام با تشکر از متن زیباتون لطفا مبع احدیث را ذکر فرمایید
  • گیاهخوار A1 ۱۲:۰۴ - ۱۳۹۴/۰۸/۲۵
    21 1
    هیچ حیوانی را نکشیم چون حیوانات هم درد احساس و رنج را ادراک میکنند
    • بی نام IR ۱۱:۴۸ - ۱۳۹۴/۰۹/۱۷
      7 3
      آفرین به گیاه خوار. من هم گیاه خوارم. خیلی دلم برای حیوانات میسوزه. مخصوصا از ازار حیوانات خیلی بدم میاد. ازار حیوان از کشتن حیوان دردناک تره.
  • بی نام A1 ۰۷:۱۵ - ۱۳۹۵/۰۱/۱۶
    5 1
    ممنون. بايد حيوان ستيزاني را كه دلائل واهي ديني دارند رسوا كرد
  • بی نام A1 ۰۸:۰۲ - ۱۳۹۵/۰۵/۰۹
    5 0
    اصل دین رعایت حق حیات است ولاغیر.
  • the next world IR ۱۹:۱۸ - ۱۳۹۶/۰۵/۰۲
    3 0
    عالی بود.خدا خیرتون بده بزرگواران