فقه اسلامی

چهارشنبه‌های امام رضایی

استوری‌موشن | الگوی تنظیم وقت در بیان امام رضا(ع)

اخبار دینتنظیم درست زمان، کلید تعادل در زندگی است؛ امام رضا(ع) با نگاهی دقیق و کاربردی، مسیر مدیریت وقت را در چهار بخش مهم ترسیم می‌کنند تا انسان بتواند میان معنویت، معیشت و آرامش درونی توازن برقرار کند.

بانکداری اسلامی فراتر از حذف ربا؛ چرا بانک بدون بهره لزوماً اسلامی نیست؟

اخبار دیندر حالی که بیش از چهار دهه از اجرای قانون عملیات بانکی بدون ربا در ایران می‌گذرد، این پرسش همچنان محل بحث است که آیا حذف بهره به‌تنهایی می‌تواند به تحقق بانکداری اسلامی بینجامد؟ بررسی مبانی فقهی، اهداف اخلاقی و تجربه عملی نظام بانکی نشان می‌دهد بانکداری اسلامی مفهومی فراتر از ربازدایی است و با چالش‌ها و الزامات عمیق‌تری روبه‌روست.

هوش مصنوعی و پایان اصول عملیه؟ وقتی سیستم‌ها نمی‌دانند که نمی‌دانند

اخبار دینهوش مصنوعی، این روزها در بسیاری از حوزه‌ها جای انسان را پر می‌کند، اما در عرصه فقه و اصول عملیه، با یک مشکل ساختاری روبه‌روست: سیستم‌های هوش مصنوعی نمی‌توانند مقام «نمی‌دانم» را درک کنند و به جای توقف عقلانی، به تولید پاسخ می‌پردازند؛ پدیده‌ای که به آن هالوسینیشن گفته می‌شود و تعارضی جدی با منطق فقه و اعتبارگذاری اصول عملیه ایجاد می‌کند.

بررسی فقهی تغییر جنسیت + نظرات مراجع تقلید

اخبار دیندر سال های اخیر، موضوع تغییر جنسیت به یکی از مباحث چالش برانگیز در حوزه های فقهی، حقوقی و اجتماعی تبدیل شده است. از یک سو، فقدان قوانین جامع و از سوی دیگر، عدم شناخت کافی جامعه و حتی برخی مراجع قضایی از تفاوت های بنیادین میان پدیده ترنس و سایر گرایش های جنسی، چالش های متعددی را برای افراد متقاضی تغییر جنسیت ایجاد کرده است.

گروه پژوهشی مطالعات زنان و خانواده پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعا فرهنگی برگزار می کند

نشست بررسی «خشونت خانگی؛ واکاوی گفتمان‌های فقهی و حقوقی و افق‌های ترمیمی»

اخبار اندیشهگروه پژوهشی مطالعات زنان و خانواده پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعا فرهنگی چهاردهمین نشست از سلسله نشست های گروه پژوهشی مطالعات زنان و خانواده را با موضوع «خشونت خانگی: واکاوی گفتمان های فقهی و حقوقی و افق های ترمیمی» برگزار می کند. 

سخنرانی محقق داماد در نشست علمی «فقاهت، اخلاق و تربیت علمی در سنت شیعی»  

اخبار اندیشهنشست علمی «فقاهت، اخلاق و تربیت علمی در سنت شیعی»، در قم دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، تالار امام خمینی برگزار می شود.

فقه در محاصره هرمنوتیک مدرن

اخبار اندیشهفقه که هدفش صرفاً بریء‌الذمه کردن مکلّف است، اکنون در محاصره هرمنوتیک مدرن قرار گرفته: یا باید ابزارهای نو را به کار گیرد و اجتهاد به‌غایت دشوار و پرمخاطره صورت دهد، یا در چارچوب کهن بماند و طریقیت خود را از دست بدهد. در هر صورت، زیست مؤمنانه فقهی در زمانه ما با چالش‌های جدی معرفتی مواجه شده است.

سحر و جادو؛ حقیقتی محدود یا ترسی که زندگی‌ها را به هم می‌ریزد؟

اخبار دینباور به سحر و جادو هنوز در بخش‌هایی از جامعه رواج دارد و بسیاری از مشکلات زندگی به آن نسبت داده می‌شود؛ اما بررسی آیات قرآن، روایات و دیدگاه‌های روان‌شناختی نشان می‌دهد که تأثیر سحر، اگر هم وجود داشته باشد، محدود و وابسته به اذن الهی است و بزرگ‌نمایی آن می‌تواند آسیب‌های جدی اعتقادی و روانی به همراه داشته باشد.

رازخوانی رابطه «اخلاق پیشادینی» و شریعت در گفت وگو با مؤلف «اندرز به فقیه»

حاکمیت اگر اشتباه کرده، بگوید اشتباه کرده‌ام / آیت الله محقق داماد: اگر با طینت زشت و خبیث وارد دین شوید از دین استفاده خبیثانه می‌کنید

اخبار اندیشهدین آنچنان را آنچنان تر می ‎کند اگر شما با طینت زشت و خبیث وارد دین شوید از دین استفاده خبیثانه می‌کنید. فقط خشونت کارش است و خیال می کند دین برای خشونت آمده است. باتقوا آن کسی است که این بیماری ها را نداشته باشد و وارد دین شده باشد. در  این کتاب من از فرصت استفاده کردم آنچه در زمان ما از نظر اخلاقی لازم بوده را در کتاب آوردم.

دانشگاه بین المللی مذاهب میزبان نشستی درباره «روش تحلیل گفتمان»علامه واعظ زاده خراسانی

راهکاری کاربری برای خروج از بن بست های گفتمانی در جهان اسلام / علامه واعظ‌زاده معمار عقلانیت و گفت‌وگو

اخبار اندیشهواعظ‌زاده در ادامه، به روش‌شناسی خاص علامه واعظ‌زاده خراسانی در تدوین کتاب «المعجم» پرداخت و توضیح داد که در این اثر، هر واژه قرآنی بر محور «ریشه لغوی» آن بررسی می‌شود. به گفته او، این فرآیند شامل چند مرحله مشخص است: اول، گردآوری دیدگاه لغت‌شناسان برجسته در بخش «نصوص لغوی»؛ سپس جمع‌بندی این دیدگاه‌ها در قالب «اصول لغوی»؛ پس از آن، ارائه «نصوص تفسیری» شامل آیات مرتبط و آرای مفسران شیعه و سنی، قدیم و جدید؛ و در نهایت، بخش «استعمال قرآنی» که جمع‌بندی نهایی و تحلیل اختصاصی مؤلف را دربرمی‌گیرد.

خانه اندیشمندان علوم انسانی و برگزاری نشست بررسی فقهی توقیف یک فیلم

اخبار اندیشهموسسه فرهنگی هنری حقوق و هنر با همکاری خانه هنرمندان ایران، انجمن حقوق‌شناسی، گروه حقوق خانه اندیشمندان علوم انسانی و موسسه مطالعاتی بشیریه، هشتمین پادکست زنده رادیو کارنگ را برگزار می‌کنند.

کاوشی در پروژهٔ علمی مدرسی طباطبایی؛

کاوشی در پروژهٔ علمی مدرسی طباطبایی؛ دو دفتر از یک اندیشه / از تاریخ‌نگاریِ تشیع تا نظریه‌پردازی در فقه

اخبار اندیشهدر روزگار ما کمتر پژوهشگری را می‌توان یافت که چون حسین مدرسیِ طباطبایی بر مرزهای دانش تاریخی، دینی و فکری سایه افکنده باشد. او نه تنها مورخی دقیق‌نگر و سخت‌گیر است، بلکه ناظری تیزبین بر روح زمانه و کاوشگری است که در میان لایه‌های پنهان اندیشه ایرانی–اسلامی راهی نو گشود...چهره امام جعفر صادق چنان‌که مدرسی تصویر می‌کند، چهره عالمی استوار و خردمند است؛ فقیهی که در میان طوفان سیاست، نه به قیام شمشیر، بلکه به قیام دانش تکیه دارد. روایتی که مؤلف ارائه می‌کند، از لون اسطوره‌های شایع نیست؛ او امام را نه قهرمانِ فرازمان، بلکه عالم فرزانه‌ای نشان می‌دهد که در لحظه تاریخی خود، با واقعیت‌های اجتماعی و سیاسی روبه‌روست و در همان بستر، رأی فقهی می‌دهد.

محقق داماد و «اندرز به فقیه» / مرشد معنوی، وارث علمی؛ اهمیت اندرز در سلوک معرفتی فقیهان

اخبار اندیشه«اندرز به فقیه» اثری است که محقق‌داماد توانسته در آن، روایت شخصی، تحلیل فلسفی، تاریخ‌نگاری فقهی و شرح متن، ترکیبی دقیق پدید آورده، نشان ‌دهد که چگونه یک وصیت‌نامه می‌تواند آیینه تمام‌نمایی از سنت علمی شیعه باشد که در آن، اخلاق، فقه، حکمت و تربیت در کنار هم معنا می‌یابند.

هیپنوتیزم چیست و چگونه ذهن را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

اخبار دینهیپنوتیزم حالتی از آگاهی و تمرکز ذهن است که هم قابلیت‌های درمانی و اصلاح رفتاری دارد و هم می‌تواند در صورت سوءاستفاده، به ابزاری برای کنترل و فریب افراد تبدیل شود.

به مناسبت روز بزرگداشت شیخ مفید؛

زندگی و زمانه شیخ مفید/در برابر دشمنی ها نیز رفتاری کریمانه داشت

اخبار دینشخصیت شیخ مفید از لحاظ فراست و تبحر در علوم اسلامی چنان والا بود که حتی مخالفان شیعه مثل علی بن عیسی رمانی متکلم معتزلی در بغداد با مشاهده و ملاحظه جایگاه برتر وی لقب شیخ مفید به او داد.

مداخلات زیبایی زنان در آوردگاه فقه و حقوق

اخبار دینکتاب «مداخلات زیبایی زنان در آوردگاه فقه و حقوق» نوشته حجت‌الاسلام سیدمرتضی میرزاده اهری به‌عنوان تازه‌ترین اثر انتشارات مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) منتشر شد.

اصول امانتداری و احترام به حقوق دیگران

اخبار دینهر کشوری برای اداره شئون زندگی ملت خود، قوانین و مقرراتی تصویب و به اجرا در می‌آورد.  به انجام کاری فرمان می‌دهد و یا ترک چیزی را می‌خواهد. گاهی انجام کاری را محدود و دیگر گاه آن را مقید و مشروط اعلام می‌کند.

علی میرموسوی از دیدگاه های داوود فیرحی گفت

فیرحی در پی خوانشی دموکراتیک از اسلام بود / ادعای ناتمام ماندن پروژه فکری او درست به نظر می‌رسد

اخبار اندیشهمیرموسوی: فیرحی توانست از درون سنت فقهی راهی برای توجیه حقوق بنیادین انسان به‌ویژه آزادی و تقدم نسبی آن بر تکلیف بیابد. اما این راه محدودیت‌هایی داشت و یارای ایستادگی در برابر نصوص دینی محدود کننده حقوق انسان را نداشت.

در همایش «مبانی علمی و فلسفی هوش مصنوعی» مطرح شد

محقق داماد: هوش مصنوعی خطرناک می‌شود، اگر... / حکمت اسلامی با پیشرفت هوش مصنوعی مشکلی ندارد

اخبار اندیشههوش مصنوعی ممکن است بتواند تفکر کند یعنی از داده‌های موجود به نتیجه برسد. برای مثال، ماشین می‌تواند با دریافت اطلاعات، تشخیص سرطان بدهد. اما تعقل، یعنی درک کلیات و استخراج قواعد فلسفی از آن‌ها، هنوز در دست انسان است و هوش مصنوعی به این مرحله نرسیده است.

آیت الله سید محمدعلی ایازی رابطه میان بلایای طبیعی و گناه را بررسی کرد

نیامدن باران به دلیل گناه است یا مدیریت غلط ؟ / آیا انسان می‌تواند مشکل طبیعت را با دعا حل کند؟ /جدال گناه و قانون در طبیعت

اخبار اندیشهدر جوامعی که قانون طبیعت را شناخته ­اند، خشکسالی و یا ترسالی سهمگین و سیل زا را بلا نمی ­دانند. قانون طبیعت را می شناسند. اما وقتی بلا می‌شود که انسان به جای تلاش و کوشش برای مواجهه علمی و منطقی بخواهد مشکل را با دعا و نماز حل کند. مثل آنکه کسی بیمار بشود به جای رفتن پیش پزشک بخواهد با دعا خود را خوب کند. دعا و نماز با انجام دادن کار و برخورد علمی با مشکلات و بلایای طبیعی بسیار خوب است.

 سیدصادق حقیقت به مناسبت پنجمین سالروز درگذشت استاد فقید دانشگاه تهران اندیشه هایش را بررسی کرد

چرا نسل «زد» گفتمان فیرحی را نپذیرفت / فقه سیاسی در بن‌بست مدرنیته: تلاش برای «دموکراتیک کردن سنت»/ پروژه ناتمام فیرحی برای ایران امروز

اخبار اندیشهچالش نظری مهم‌تر آن است که دموکراسی و مردم‌سالاری مفاهیمی مدرن‌اند و در ذات سنت اسلامی به معنای امروزی وجود ندارند. فیرحی بر این باور بود که مفاهیمی چون «بیعت» و «شورا» می‌توانند مبانی دموکراتیک در فقه اسلامی باشند، ...اما چالش اصلی پروژه‌ فکری فیرحی یافتن راهی بود برای پیوند دادن «سنت فقهی» با «مفاهیم مدرن»، بدون آن‌که یکی در دیگری حل شود. در ادامه‌ این مسیر، می‌توان از رویکردی به نام «ظرفیت‌سنجی» بهره برد؛ یعنی سنجش میزان سازگاری و ظرفیت سنت و فقه برای پذیرش شاخص‌های مردم‌سالاری و عقلانیت سیاسی. در واقع، این رویکرد می‌تواند ادامه‌ منطقی «پروژه‌ ناتمام فیرحی» تلقی شود.

نظر بسیار جالب اسلام درباره خودکشی/ اگر به آخر خط رسیدیم، خدا می‌بخشد؟

اخبار دیناسلام به‌طور سنتی خودکشی را وهن خداوند و گناه کبیره تلقی می‌کند که دلیل این مسئله، اعتقاد به مالکیت مطلق خدا بر نفس انسان و تقدس حیات است. خودکشی در فرهنگ اسلامی به معنای عقب‌نشینی از نیل به‌غایت کمال و سقوط به وادی حسرت و ناکامی و شقاوت ابدی در جهنم است.

فقه محیط زیست؛ قرائت تازه‌ای از آیهٔ فساد و تباهی در خشکی و دریا

اخبار دیندر یکی از تازه‌ترین جلسات درس خارج حوزهٔ علمیه، آیت‌الله احمد مبلغی با تفسیر آیهٔ شریفهٔ «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ» نگاهی نو به پیوند میان آموزه‌های قرآنی و مسائل زیست‌محیطی ارائه کرده است.

فقه نظام‌ساز، مسیر نوین برای حل نظام‌مند مسائل زنان

اخبار دینیک فعال حوزه زنان و خانواده، با تأکید بر لزوم نظام‌سازی در حوزه مسائل زنان گفت: فقه نظام‌ساز می‌تواند مبنای بازتعریف زن تراز انقلاب اسلامی باشد.

تبیین اهمیت «فلسفه تطبیقی» برای جهان معاصر

مصطفی محقق‌داماد: اگر به مکاتب غربی بی‌اعتنا باشیم، اندیشه‌مان پژمرده می‌شود / بدون سنت تعامل، فلسفه از زایش بازمی‌ماند

اخبار اندیشهبزرگانی چون شیخ طوسی، علامه حلّی، آیت‌الله بروجردی و آیت‌الله مرتضی مطهری از جمله اندیشمندانی بودند که با مکاتب دیگر وارد مراوده علمی شدند و از این رهگذر، علم را شکوفا کردند. همین مواجهه‌های فکری و تعامل با سنت‌های مختلف بود که به پویایی علم و فلسفه در ایران انجامید. اگر این سنت تعامل از میان برود، فلسفه از زایش بازمی‌ماند.شیخ طوسی و علامه حلّی در فقه با سنت‌های گوناگون روبه‌رو شدند و همین مواجهه، فقه را زنده کرد.

نظر مقام معظم رهبری درباره ارث حق‌التالیف/ آیا حق تألیف میت به ارث می‌رسد؟ 

اخبار دینپاسخ رهبر انقلاب به سوالی درباره ارث حق‌التالیف میت را می خوانید.