فقه اسلامی

در بخش نخست درس گفتارهای تفسیر سوره وطن مطرح شد

محقق داماد و واکاوی پیوند ایمان و عرق ملی در سیره نبوی/ سوره بلد یا سوره وطن؟ / تبیین تمدنی عشق به خاک از غار ثور تا مدینه

اخبار اندیشهآیت الله سید مصطفی محقق داماد استاد حوزه ودانشگاه در درس گفتارهای خود با عنوان«تفسیر سوره وطن» با نگاهی نو و مبتنی بر معارف قرآن کریم، به مفاهیم وطن دوستی وفرهنگ ملی در پرتو  تعالیم اسلامی پرداخته است.

دیدگاه فقه شیعه در مورد «جهاد»

اخبار دین«جهاد» سنگ زیربنای اسلام و ستون اصلی این خیمه است و در فقه شیعه بر دو قسم است: «جهاد اکبر» و «جهاد اصغر». «جهاد اکبر» جنگیدن در برابر دشمن درونی یا همان هوی و هوس های سرکش است. «جهاد اصغر» نیز مقاومت و جنگیدن در برابر دشمنان خارجی، دشمنان حقیقت، دشمنان عدالت، فضیلت و دین است.

از شبهه تا روشنگری | تقیه، ابزاری برای مدیریت هوشمندانه و نه ترس و انفعال

اخبار دینرهبر انقلاب تقیه را نشانه ضعف نمی‌دانند، بلکه آن را روشی فعال و هوشمندانه برای حفظ ایمان و پیشبرد اهداف در میدان سیاست و مبارزه معرفی کرده‌اند.

فقه عزت، فقیه غرور و غیرت ملی-دینی

اخبار دینرهبر شهید و کبیر انقلاب اسلامی به عنوان یک فقیه و مجتهد، نقش مهمی در اعتلا و تقویت هویت ملی و دینی ایرانیان داشته‌اند.

فتوای آیت‌الله سیستانی درباره حمایت مردمی از ایران

اخبار دینآیت‌الله سیستانی در پاسخ به یک استفتاء مبنی بر تعیین حکم حضور در میادین و مساجد برای مقابله با تخریب گران و نامید کردن دشمن و همچنین پیشگیری از آشوب و هرج و مرج در شرایط کنونی تاکید کرد: با این فرض حضور در میادین واجب کفایی است.

رهبر در بزنگاه‌ها نسبت میان آرمان و واقعیت متغیر زمانه را مشخص می‌کند

اخبار دینرهبر باید در حوزه‌های فقه سیاسی، فقه اقتصاد، فقه روابط بین‌الملل و فقه جزا صاحب‌نظر باشد تا بتواند در بزنگاه‌های تاریخی، نسبت میان آرمان‌های دینی و واقعیت‌های متغیر زمانه را درک کند.

چرا برای پژوهش های تاریخی نهاد دانشگاه مهم است؟ 

دانشگاه های ایرانی چگونه می توانند با دانشگاه های غربی رقابت کنند؟/ آیا در سنت دانشگاهی ایران تفکر انتقادی وجود دارد؟

اخبار اندیشهاگر بناست محصولات دانشگاهی ما در حوزه های تاریخ و ادبیات و فلسفه و علوم انسانی قابلیت رقابت با نهاد مشابه در غرب را داشته باشد ناچاریم با زبان و فضای نهاد دانشگاه و تفکر تاریخی انتقادی فکر و اندیشه و سخن خود را بیان کنیم و این بدین معناست که باید تفاوت رویکردهای متناسب با دانشگاه و حوزه را هر کدام به خوبی بشناسیم و از همدیگر بازشناسیم.

خاطرات علما | محقق به معنی واقعی کلمه

اخبار دینمرحوم آیت‌الله سیدمحمد محقق داماد (۱۳۲۵–۱۳۸۸ق) فقیه و اصولی برجسته قم بود. او زیر بار مرجعیت نرفت، اما درس فقه و اصولش رکن علمی حوزه بود و شاگردان برجسته‌ای تربیت کرد. دقت علمی و تفهیم کامل مطالب، ویژگی شاخص ایشان بود.

درس‌هایی از سیاست و حقوق در مکتب علاّمه نایینی(۱۴)

حاکم چگونه خود را جای خدا می نشاند؟

اخبار اندیشهزمینه زمامداری از نوع استبداد و تفرعن را ناآگاهی ملت‌ها از حقوق خویش و تکالیف زمامداران فراهم می‌آورد. اگر مردمی آگاه و ناظر و پرسشگر باشند گرفتار فرعون نخواهند شد.نایینی سپس به تفصیل با استناد به قرآن و سنت و نیز شیوه حکمرانی پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) اثبات می‌کند که نظام سیاسی اسلام از نوع دوم یعنی ولایتیه  است.

جواد نوری زاده «چالش قانون و شریعت» را بررسی کرد

منازعه یا همراهی فقها با حکومت قانون از قاجار تا کنون / دوگانه هایی چون مشروعیت و مقبولیت عامل ناکارآمدی کشور/ تکانه‌های تجدد در سنت

اخبار اندیشهبه گفته نوری‌زاده: مدرنیته تکانه‌های شدیدی در اندیشه ایرانیان ایجاد کرد. آن‌ها در پاسخ به سوال «چرا عقب مانده‌ایم؟» به جواب‌های مختلف و گاه متناقضی رسیده و نسخه‌های متعددی نیز در دستور کار قرار دادند. این نسخه‌ها در طول ۱۵۰ سال گذشته ثابت کرده‌اند که هم‌چنان باگ دارند. و هم‌چنان باید درباره اصول و مبانی حکمرانی باید کار فکری و نظری عمیق انجام داد.

احکام اسماء متبرکه؛ از سوزاندن و بازیافت تا لمس بدون وضو

اخبار دینرعایت حرمت نام خداوند، آیات قرآن و اسامی انبیا و اهل‌بیت(ع) از مهم‌ترین جلوه‌های تعظیم شعائر الهی در فقه اسلامی است. با گسترش چاپ، بازیافت کاغذ، تولید زیورآلات مذهبی و کاربردهای نوین رسانه‌ای، پرسش‌های متعددی درباره چگونگی نگهداری، امحا و لمس اسماء متبرکه مطرح می‌شود.

با وقوع خورشیدگرفتگی چه تکالیفی داریم؟هر آنچه باید درباره نماز آیات بدانیم

اخبار دینخورشیدگرفتگی همواره یکی از پدیده‌های شگفت‌انگیز طبیعی بوده که علاوه بر جنبه‌های علمی، در فرهنگ دینی مسلمانان نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. در فقه اسلامی، وقوع خورشیدگرفتگی صرفاً یک رویداد نجومی نیست، بلکه احکام و دستوراتی عبادی را نیز به همراه دارد که دانستن آن برای مؤمنان ضروری است.

«احکام جوانان» مطابق با فتاوای آیت‌الله العظمی جوادی‌آملی منتشر شد

اخبار دینمجموعهٔ ارزشمند «احکام جوانان» مطابق با فتاوای آیت‌الله العظمی جوادی‌آملی، با هدف پاسخگویی به پرسش‌های فقهی نسل جوان در عصر حاضر، منتشر شد.

کتاب احکام حقوق زن و شوهر منتشر شد

اخبار دینگردآورنده کتاب احکام حقوق زن و شوهر معتقد است این کتاب گامی نوین در ارائه‌ احکام حقوق متقابل زن و شوهر برداشته و پیچیدگی‌های فقهی را به ساختارهای بصری ساده و قابل فهم تبدیل کرده است. 

اجتهاد پویا و حل مسئله موتورسواری زنان/ نقش مرجعیت در بررسی مسائل جدید

اخبار دینمطابق فتوای آیت الله نوری همدانی، اگر زنی با پوشش وقارآمیز و رعایت عفاف اقدام به رانندگی با موتورسیکلت کند، عمل او بر اساس اصل اولیه،جایز است و اشکالی ندارد.

سقط جنین در شرایط بحرانی؛ چه زمانی فقه در حفظ حیات جنین ورود می‌کند؟

اخبار دیننشست علمی «بررسی سطح دشواری حرج نسبت به حفظ حیات جنین» در پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر برگزار می‌شود.

نامزد جایزه کتاب سال ایران عنوان کرد

حفظ نظام اجتماعی از نگاه فقهی اصالت دارد

اخبار اندیشهنامزد جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اهمیت حفظ نظام اجتماعی گفت: آنچه از نگاه فقهی اصالت دارد، حفظ نظام اجتماعی است و حفظ نظام سیاسی در این راستا تعریف و معنا می‌شود.

در باب تکفیر و ارتداد

اخبار اندیشهزندگی با زاییدن شروع و با تلاش و کوشش استمرار می یابد و با استهلاک قوا قدم به قدم به مرگ نزدیک می شود و ناگهان خاموش و این چرخ گردون برهمین منوال گردیده و می گردد. در میان موجودات هستی، قصه انسان عجیب و غریب و گاه پر غصه است.

احکام گریه در نماز / آیا نماز را باطل می کند؟

اخبار دینیکی از نکات کلیدی در مورد گریه در نماز این است که فرد باید مراقب باشد که گریه اش موجب اختلال در خواندن نماز نشود. اگر گریه به حدی باشد که فرد نتواند نماز را به درستی بخواند یا از حالت خشوع و تمرکز خارج شود، بهتر است که در این حالت گریه متوقف شود.

جایگاه فقه در نظام تمدنی جدید، از حوزه فردی تا نظم جهانی

اخبار دینکتاب «درآمدی بر ساختار فقه تمدنی» با نگاهی به فقه اسلامی در مقام مدیریت نظم جهانی و نیز حوزه فردی می پردازد.

فارابی و حلِ مسئلۀ علوم اجتماعی اسلامی / معنا و مصداق «صناعت»

اخبار اندیشهشاید طرح پرسش مجدد از ماهیت علوم اسلامی، فرایند تکوینِ آن ها و نحوۀ کاربردی‌بودن و حلِ مسئلۀ آن ها در زمینۀ تاریخی - اجتماعی که در آن تکوین یافته‌اند ، بتواند پرسش از راهکارهای کاربردی‌سازی و حل مسئله این علوم در دورۀ معاصر را رنگ و رویی دیگر ببخشد.

چهارشنبه‌های امام رضایی

استوری‌موشن | الگوی تنظیم وقت در بیان امام رضا(ع)

اخبار دینتنظیم درست زمان، کلید تعادل در زندگی است؛ امام رضا(ع) با نگاهی دقیق و کاربردی، مسیر مدیریت وقت را در چهار بخش مهم ترسیم می‌کنند تا انسان بتواند میان معنویت، معیشت و آرامش درونی توازن برقرار کند.

بانکداری اسلامی فراتر از حذف ربا؛ چرا بانک بدون بهره لزوماً اسلامی نیست؟

اخبار دیندر حالی که بیش از چهار دهه از اجرای قانون عملیات بانکی بدون ربا در ایران می‌گذرد، این پرسش همچنان محل بحث است که آیا حذف بهره به‌تنهایی می‌تواند به تحقق بانکداری اسلامی بینجامد؟ بررسی مبانی فقهی، اهداف اخلاقی و تجربه عملی نظام بانکی نشان می‌دهد بانکداری اسلامی مفهومی فراتر از ربازدایی است و با چالش‌ها و الزامات عمیق‌تری روبه‌روست.

هوش مصنوعی و پایان اصول عملیه؟ وقتی سیستم‌ها نمی‌دانند که نمی‌دانند

اخبار دینهوش مصنوعی، این روزها در بسیاری از حوزه‌ها جای انسان را پر می‌کند، اما در عرصه فقه و اصول عملیه، با یک مشکل ساختاری روبه‌روست: سیستم‌های هوش مصنوعی نمی‌توانند مقام «نمی‌دانم» را درک کنند و به جای توقف عقلانی، به تولید پاسخ می‌پردازند؛ پدیده‌ای که به آن هالوسینیشن گفته می‌شود و تعارضی جدی با منطق فقه و اعتبارگذاری اصول عملیه ایجاد می‌کند.

بررسی فقهی تغییر جنسیت + نظرات مراجع تقلید

اخبار دیندر سال های اخیر، موضوع تغییر جنسیت به یکی از مباحث چالش برانگیز در حوزه های فقهی، حقوقی و اجتماعی تبدیل شده است. از یک سو، فقدان قوانین جامع و از سوی دیگر، عدم شناخت کافی جامعه و حتی برخی مراجع قضایی از تفاوت های بنیادین میان پدیده ترنس و سایر گرایش های جنسی، چالش های متعددی را برای افراد متقاضی تغییر جنسیت ایجاد کرده است.

گروه پژوهشی مطالعات زنان و خانواده پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعا فرهنگی برگزار می کند

نشست بررسی «خشونت خانگی؛ واکاوی گفتمان‌های فقهی و حقوقی و افق‌های ترمیمی»

اخبار اندیشهگروه پژوهشی مطالعات زنان و خانواده پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعا فرهنگی چهاردهمین نشست از سلسله نشست های گروه پژوهشی مطالعات زنان و خانواده را با موضوع «خشونت خانگی: واکاوی گفتمان های فقهی و حقوقی و افق های ترمیمی» برگزار می کند. 

سخنرانی محقق داماد در نشست علمی «فقاهت، اخلاق و تربیت علمی در سنت شیعی»  

اخبار اندیشهنشست علمی «فقاهت، اخلاق و تربیت علمی در سنت شیعی»، در قم دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، تالار امام خمینی برگزار می شود.

فقه در محاصره هرمنوتیک مدرن

اخبار اندیشهفقه که هدفش صرفاً بریء‌الذمه کردن مکلّف است، اکنون در محاصره هرمنوتیک مدرن قرار گرفته: یا باید ابزارهای نو را به کار گیرد و اجتهاد به‌غایت دشوار و پرمخاطره صورت دهد، یا در چارچوب کهن بماند و طریقیت خود را از دست بدهد. در هر صورت، زیست مؤمنانه فقهی در زمانه ما با چالش‌های جدی معرفتی مواجه شده است.

سحر و جادو؛ حقیقتی محدود یا ترسی که زندگی‌ها را به هم می‌ریزد؟

اخبار دینباور به سحر و جادو هنوز در بخش‌هایی از جامعه رواج دارد و بسیاری از مشکلات زندگی به آن نسبت داده می‌شود؛ اما بررسی آیات قرآن، روایات و دیدگاه‌های روان‌شناختی نشان می‌دهد که تأثیر سحر، اگر هم وجود داشته باشد، محدود و وابسته به اذن الهی است و بزرگ‌نمایی آن می‌تواند آسیب‌های جدی اعتقادی و روانی به همراه داشته باشد.