اورسلا هولپ را دیگر خیلیها میشناسند: نماینده ناشران آلمانی که روزی مسئول بخش خاورمیانه نمایشگاه کتاب فرانکفورت بود و این روزها سخت مشغول کار در ابوظبی است. به آلمانی، فرانسه، عربی، انگلیسی و ترکی تسلط کامل دارد و جالبتر از همه اینکه فارسی هم خوب حرف میزند. حجم زیاد کارش در نمایشگاه کتاب حیرتانگیز است، اما با این حال چند دقیقهای وقت گذاشت تا از تجربهاش در این حضور پررنگ چندین ساله بپرسیم.
شما چندین سال است که در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران شرکت میکنید. هدف و مأموریت اصلی شما از شرکت در نمایشگاه امسال چیست؟
هدف نخست ما این است که ناشران و بازدیدکنندگان ایرانی را بشناسیم. ما در این غرفه نمایندگی چند ناشر آلمانی را فقط برای نمایشگاه کتاب تهران داریم و کتابهایشان را ارائه میکنیم. ناشران آلمانی هزینهای به ما پرداخت میکنند و ما از میان کتابها تعدادی را انتخاب میکنیم و از هر عنوان فقط یک نسخه را به ایران میآوریم. البته اگر کسی این کتابها را بخواهد، آن کتاب را برایش رزرو میکنیم و در روز آخر نمایشگاه به او میفروشیم.
هدف دیگر ما این است که با ناشران ایرانی، چه خصوصی، چه دولتی در ارتباط باشیم و آگاهی ناشران ایرانی در مورد کپیرایت بینالمللی (حق انحصاری نشر اثر) بالا برود. همین الان در ایران برخی ناشران کپیرایت را رعایت میکنند. ما میخواهیم این گروه هر چه بزرگ شود.
از این ناشرانی که کپیرایت را رعایت میکنند چه حمایتی میکنید؟
ما در ایران کار زیادی نمیتوانیم انجام دهیم چون ایران به طور قانونی و رسمی عضو قانون بینالمللی کپیرایت نیست. همان طور که میدانید اساس خرید و فروش کپیرایت بر اعتماد است. کمکی که ما به این ناشران ایرانی میکنیم در همین زمینه است. ما تلاش میکنیم ناشران ایرانی و آلمانی با یکدیگر آشنا شوند. گاهی نتیجه این آشناییها تمایل ناشر ایرانی برای خرید کپیرایت اثر آلمانی است، در حالی که ممکن است ناشر آلمانی به ناشر ایرانی اعتماد نداشته باشد و همکاری نکند. در اینجا ما ناشر ایرانی را به طور خاص به ناشر آلمانی معرفی میکنیم تا اعتماد لازم ایجاد شود. ما آنها را هماهنگ میکنیم.
به نظر شما مهمترین تفاوت نمایشگاه بینالمللی تهران و نمایشگاه فرانکفورت چیست؟
مهمترین تفاوت این است که نمایشگاه کتاب تهران یک فروشگاه کتاب بزرگ است اما نمایشگاه فرانکفورت نمایشگاه تجاری است. البته در نمایشگاه تهران هم جایی مثل بازار بینالمللی نشر است که جنبه تجاری حرفهای دارد.
برای مثال همین امسال من با انتشارات علمی فرهنگی در مورد کپیرایت صحبت کردهام، هر چند که صحبتهایی بسیار ابتدایی بوده. در نمایشگاه فرانکفورت، فروش برای کتابفروشان و شرکتهای پخش کتاب است، نه برای مردم عادی. نمایشگاه فرانکفورت جایی است برای تبادل نظر افراد متخصص. ما در آنجا سمینارهای حرفهای زیادی داریم و سعی میکنیم درباره موضوعات جدید و مسائل آینده مانند Digitalization (دیجیتالسازی) گفتوگو و پژوهش کنیم.
وضعیت کتابخانههای عمومی در آلمان چگونه است؟
ما در هر شهر و روستا کتابخانه عمومی داریم. حتی در شهرهای بزرگی مانند برلین در هر منطقه کتابخانه عمومی وجود دارد.
کتابخانههای ما به جز کاربری معمول، محل برگزاری رویدادهای فراوان فرهنگی و فعالیتهای تشویق به خواندن هستند. حتی در فرانکفورت کتابخانهای مخصوص کودکان داریم.
مردم آلمان عادت دارند به کتابخانههای عمومی بروند. این را هم بگویم که در این کتابخانهها علاوه بر کتاب، فیلم و موسیقی و برنامههای چندرسانهای (Multi media) عرضه میشوند. البته استاندارد کتابخانههای عمومی از شهر تا شهر متفاوت است.
بعضی ویژگیهای کتابخانههای عمومی نیز با توجه به منطقه متفاوت است. برای نمونه در مناطقی که خارجیهای زیادی زندگی میکنند، کتابهای خارجی بیشتری ارائه میشوند.
آیا برگزاری نمایشگاه کتاب ابوظبی بر عهده نمایشگاه فرانکفورت است؟ مشکلات اساسی آن چیست؟
در واقع برگزارکننده نمایشگاه کتاب ابوظبی، شرکت «کتاب» است که یک شرکت مشترک میان «نمایشگاه کتاب فرانکفورت» و «بنیاد فرهنگ و میراث ابوظبی» (Abu Dhabi Authority for culture and Heritage) است. در آنجا 3 نفر از آلمان هستیم و از ملیتهای مختلف عرب هم همکار داریم. مثلاً یک خانم پاکستانی، یک خانم لبنانی که در کانادا درس خوانده و. . . .
شرکت «کتاب» هم فعالیتهای تشویق به خواندن دارد و هم نمایشگاه بینالمللی کتاب ابوظبی را برگزار میکند. هدف اصلی ما کمک کردن به رشد مطالعه در کشورهای عربی است. آنها مشکلات خیلی زیادی دارند. نظام توزیع کتاب در کشورهای عربی مشکلات زیادی دارد. از آن مهمتر اینکه مردم کتاب نمیخوانند و برای مثال در مصر به دلیل فقر مالی، مردم نمیتوانند پول زیادی برای کتاب خرج کنند. مشکل دیگر کشورهای عربی مسئله گمرک است که مانع انتقال کتابها ست و منشأ این مشکل اختلاف زیاد فرهنگی میان کشورهای عربی است. به عنوان نمونه ممکن است کتابی در لبنان، توسط ناشر لبنانی منتشر شود، در کویت ممنوع و در امارات پرفروش باشد.
به نظر شما نمایشگاه کتاب تهران بیشتر استعداد بینالمللی شدن دارد یا نمایشگاه کتاب ابوظبی؟
ملحق شدن ایران به قانون بینالمللی کپیرایت برای بینالمللی شدن نمایشگاه تهران بسیار مهم است. ناشران خارجی از اعتماد کردن به ناشران ایرانی میترسند. از طرف دیگر اکثر ناشران ایرانی حتی انگلیسی نمیدانند و بنابراین ایجاد ارتباط بسیار مشکل است. حتی روی تابلوی اسامی ناشران در نمایشگاه تهران، اسم لاتین آنها نصب نشده. خوشبختانه همکاران من در غرفه آلمان میتوانند خط عربی بخوانند اما نمایندگان دیگر کشورها نمیتوانند کاری کنند. وجود نداشتن کاتالوگ کلی معرفی ناشران حاضر در نمایشگاه نیز کار را به خصوص برای ناشران خارجی که اغلب 2 یا 3 روز در نمایشگاه هستند، مشکل میکند. نمایشگاه بینالمللی کتاب ابوظبی، با وجود جمعیت بسیار بسیار کمتر نسبت به ایران، تقریباً هیچ کدام از این مشکلات را ندارد. ما تمام متنها را به دو زبان انگلیسی و عربی مینویسیم و همچنین کاتالوگی برای نمایشگاه ابوظبی طراحی کردهایم. برای آینده هم برنامههای فراوانی در نظر داریم که به ترتیب عملی خواهند شد.
نظر شما